Jak wykazać, że jestem spadkobiercą? Jakie dokumenty potwierdzają, że nabyłem spadek?
Rolnik zwrócił się do nas z następującą sprawą: mój ojciec zapisał mi w testamencie gospodarstwo. Tydzień temu zmarł. Co zrobić, żeby wykazać, że to ja odziedziczyłem majątek? Czy w urzędzie wystarczy okazać testament? Wyjaśniamy.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Dziedziczenie a stwierdzenie nabycia spadku
W polskim porządku prawnym dziedziczenie rozróżniamy na testamentowe i ustawowe. Pierwsze z nich, jak sama nazwa wskazuje zachodzi wtedy, gdy zmarły pozostawił po sobie testament. Natomiast, dziedziczenie na podstawie ustawy ma zastosowanie, kiedy brak jest testamentu.
Osoba sporządzająca testament ma dowolność w rozporządzeniu na wypadek swojej śmierci, nie musi powoływać do spadku członka rodziny, a może ustanowić spadkobiercą całkowicie obcą osobę.
Kto jest powołany do spadku w pierwszej kolejności?
Natomiast kodeks cywilny przewiduje zasadę, zgodnie z którą w pierwszej kolejności powołani do spadku są dzieci spadkodawcy oraz małżonek, a jeżeli dzieci nie dożyły otwarcia spadku - to wnuki i małżonek. W przypadku, gdy testator nie ma potomstwa, dziedziczy małżonek oraz rodzice. Krąg osób uprawnionych do dziedziczenia po kolei przechodzi na następnych krewnych, aż do rodzeństwa, siostrzenic, bratanków, a także dziadków, ich dzieci i wnuków. W sytuacji dziedziczenia ustawowego, istnieje większe prawdopodobieństwo, że spadek przypada kilku osobom. Nie jest wykluczone ustanowienie w testamencie wielu spadkobierców, jednak zazwyczaj decydując się na sporządzenie testamentu, testator wskazuje określoną osobę, której chce przekazać swój dorobek.
Z treści przedstawionego na wstępie zagadnienia wynika, że spadkobierca prawdopodobnie posiada testament sporządzony przez ojca. Niestety, nie jest to wystarczający dokument, by wykazać przed osobami trzecimi przejście praw i obowiązków do spadku. Na podstawie testamentu spadkobierca nie zostanie ujawniony w księdze wieczystej odziedziczonej nieruchomości jako jej właściciel, ani nie będzie mógł zarejestrować na siebie pojazdu w spadku.
Dokumentem stwierdzającym nabycie spadku jest akt poświadczenia dziedziczenia lub postanowienie sądu.
Akt poświadczenia dziedziczenia sporządza notariusz. W pierwszej kolejności spisywany jest protokół dziedziczenia. W nim wskazuje się wszystkie osoby, które wchodzą w krąg spadkobierców, a także oświadczenia tych osób o przyjęciu spadku, przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub o odrzuceniu spadku. Natomiast, jeżeli sporządzono testament, notariusz go otwiera i dokonuje ogłoszenia. W obu przypadkach czynności finalizowane są sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia, w którym wskazuje się tego, kto spadek odziedziczył.
Sąd może stwierdzić nabycie spadku?
Nie tylko notariusz, ale także sąd może stwierdzić nabycie spadku. Postępowanie wszczynane jest na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Sąd rejonowy proceduje celem wyłonienia kręgu spadkobierców i wskazania w rozstrzygnięciu końcowym, komu przypada spadek.
Stwierdzenie nabycia spadku u notariusza i w sądzie na pozór niczym się nie różni. Jednak, akt poświadczenia dziedziczenia sporządzić można wyłącznie, gdy w sprawie nie ma sporów co do dziedziczenia. Nie można tego zrobić, gdy podważa się na przykład ważność testamentu.
Dodatkowo, opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku jest niższa, niż taksa notarialna. Jednak z całą pewnością procedura przed sądem będzie trwała dłużej, niż wizyta u notariusza. Z tych powodów warto wybrać sposób dostosowany do swoich możliwości i oczekiwań.
