Cicha pułapka na spadkobierców. Nie czekaj na wezwanie z KRUS

Źródło: Canva

Odpowiedzialność spadkobierców za zaległe składki KRUS – podstawowe zasady  

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Jeżeli rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, ale nie reguluje swoich zobowiązań wobec KRUS, po jego śmierci mogą one obciążyć nowego właściciela gospodarstwa (jeśli nie odrzuci on spadku). Przyjęcie spadku oznacza, że będzie on zobowiązany do spłacenia zaległych zobowiązań. Jeśli spadkobierca przyjmie spadek z dobrodziejstwem inwentarza, będzie odpowiadać za długi zmarłego wyłącznie do wartości odziedziczonego majątku. W takiej sytuacji KRUS może orzec (w drodze decyzji), że odpowiedzialność za zadłużenie pozostawione przez zmarłego ponoszą spadkobiercy dłużnika – czyli osoby ustalone postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub legitymujące się aktem poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie z Ordynacją podatkową i Kodeksem cywilnym odpowiedzialność ta dotyczy zaległości (czyli składek na KRUS), odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia i postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika KRUS, powstałych do dnia otwarcia spadku (czyli do śmierci dłużnika). 

Czytaj też: Brakuje ci lat do emerytury z KRUS? Ten zapomniany czas może uratować twój staż

Od decyzji KRUS można się odwołać do sądu. Można to zrobić np. w sytuacji, gdy KRUS naliczył składki, ale istnieje wątpliwość, czy osoba, której to dotyczyło, rzeczywiście powinna je płacić. 

Warto też wspomnieć, że dziedziczenie obejmuje również te należności wobec KRUS, których spłata została rozłożona na raty lub które potrącane były ze świadczeń wypłacanych zmarłemu (np. z emerytury). Jeżeli nie zdążył on w całości spłacić zadłużenia, również w tym wypadku spadkobierca/spadkobiercy powinni liczyć się z koniecznością uregulowania należności.

Kiedy osoba dziedzicząca gospodarstwo powinna zacząć opłacać własny KRUS? 

Osoby przyjmujące spadek w postaci gospodarstwa rolnego powinny nie tylko znać zasady dotyczące dziedziczenia długów. Warto też wiedzieć, że sami spadkobiercy, z chwilą wejścia w posiadanie w ziemi rolnej, mogą być objęci ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy. Okres ten liczy się od dnia otwarcia spadku – czyli od śmierci spadkodawcy (rodzica, dziadka itp.). W praktyce oznacza to, że nowy właściciel (lub właściciele), bez czekania np. na sądowe potwierdzenie nabycia spadku, powinien zgłosić się do KRUS i ustalić, czy musi płacić składki. Wynika to z art. 37. ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. 

Czytaj też:
Jeden błąd i emerytury nie będzie. KRUS ostrzega przed tymi uchybieniami

Czytamy w nim, że „Rolnik jest obowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie oraz informować Kasę o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności.”

Jeżeli spadkobierca/spadkobiercy sami w porę nie zgłoszą się do KRUS-u, Kasa może wydać decyzję o objęciu ubezpieczeniem społecznym za okresy wsteczne i naliczyć kwoty składek do uregulowania. Uwaga – dotyczy to wszystkich spadkobierców (a w dalszej kolejności ich małżonków i domowników) spełniających kryteria ustawowe objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników. 

Czytaj też: Emerytura z KRUS pod lupą. Tych pieniędzy urzędnik nie ma prawa tknąć

Kto podlega ubezpieczeniu w KRUS z mocy ustawy? 

Jak czytamy w materiałach informacyjnych KRUS, ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy podlega obowiązkowo „rolnik, zamieszkujący i prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także małżonek rolnika  oraz domownik (...) stale pracujący w tym gospodarstwie, jeżeli rolnik ten, jego małżonek, domownik, nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych”.

Czytaj też:
Nawet 400 zł wróci do kieszeni seniora. Czy twój przelew z KRUS też będzie wyższy?

Przedawnienie zaległości wobec KRUS 

Zgodnie z art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników należności wobec KRUS z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (od dnia, w którym minął termin ich płatności). Istnieje jednak długa lista okoliczności przerywających bieg przedawnienia. Dla spadkobierców ważny może być wyjątek dotyczący śmierci dłużnika (art. 41 b ust. 9). Czytamy w nim, że „Bieg przedawnienia (...) ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy”. Oznacza to, że KRUS może upominać się o zaległe składki przez znacznie dłuższy okres niż pięć lat.