Koniec złudzeń dla ubezpieczonych w KRUS. Przepisy są w tej kwestii bezlitosne
Dla tych, którzy słyszeli, że cześć składek zgromadzonych w ZUS podlega dziedziczeniu i zastanawiają się, jak wygląda sytuacja w przypadku KRUS-u, nie mamy dobrych wiadomości. Żadna część składki emerytalnej wpłacanej przez rolników do KRUS-u nie podlega dziedziczeniu. System ubezpieczenia rolników w ramach KRUS działa na innych zasadach niż ZUS.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Czytaj też: Ważne zmiany w prawie budowlanym. Utrudnią blokowanie budowy przez sąsiadów
Subkonto w ZUS i konto w OFE vs składka emerytalna KRUS - różnice
Po reformie emerytalnej z 1999 r. ubezpieczeni w ZUS funkcjonują w ramach systemu zdefiniowanej składki. Oznacza to, że wysokość ich przyszłych emerytur jest powiązana z wysokością środków, które zgromadzili. Każdy ubezpieczony w ZUS posiada indywidualne konto, na którym „odkładają się” jego pieniądze. Dodatkowo wszyscy urodzeni po 31 grudnia 1968 r. oraz część urodzonych przed tą datą (chodzi o osoby, które po reformie emerytalnej zdecydowały się na założenia konta w OFE) mają w ZUS wydzielone subkonto. Środki znajdujące się na subkoncie są częścią tzw. II filaru ubezpieczeniowego i podlegają dziedziczeniu. Dziedziczeniem objęte są również pieniądze zgromadzone na koncie ubezpieczonego w OFE (jeśli ktoś je posiada).
W Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego taki mechanizm nie funkcjonuje. Reforma emerytalna z 1999 r. nie objęła rolników. Co oznacza, że nie ma mechanizmu, w ramach którego część odprowadzanych przez nich składek podlegałaby dziedziczeniu. Konta rolników w KRUS nie mają wydzielonych subkont, na których zapisywana byłaby część opłacanych przez nich składek. Rolnicy nie posiadają też kont w OFE. Składki odprowadzane przez nich do KRUS-u są zryczałtowane i nie zależą od wysokości dochodów rolnika, tylko od liczby hektarów. Są też dużo niższe niż składki ZUS. To powoduje m.in., że system w dużej części finansowany jest z budżetu państwa. Na wysokość rolniczych emerytur wpływa staż pracy w rolnictwie.
Śmierć ubezpieczonego w KRUS. Jakie prawa ma rodzina i spadkobiercy?
Bliscy zmarłego rolnika ubezpieczonego w KRUS nie odziedziczą opłacanych przez niego składek. Mają jednak prawa do kilku świadczeń, o których warto wiedzieć. Mowa o:
- rencie rodzinnej - o to świadczenie mogą się ubiegać się członkowie rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury rolniczej (albo spełniała warunki do jej uzyskania) lub miała ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy (albo spełnia warunki do jej uzyskania);
- zasiłku pogrzebowym (do końca 2025 r. wynosił 4 tys., od 1 stycznia 2026 r. jego wysokość to 7 tys. zł);
- tzw. niezrealizowanym świadczeniu (jeśli rolnik zmarł nie otrzymawszy emerytury za dany miesiąc, to to konkretne, niewypłacone świadczenie należy się jego spadkobiercom).
Czytaj też: Ważna nowość dla właścicieli domów. Ten obszar z dotacjami nawet do 35 tys. zł
Dziedziczenie składek rolników ubezpieczonych w ZUS i KRUS
Jeśli rolnik w trakcie swojego życia podejmował pracę poza rolnictwem (np. na umowę o pracę lub zlecenie), odprowadzał składki do ZUS-u i posiada subkonto (oraz, ewentualnie, konto w OFE), to te konkretne środki podlegają dziedziczeniu na takich samych zasadach, jakie obowiązują w przypadku każdej innej osoby ubezpieczonej w ZUS.
Przekazanie środków podlegających dziedziczeniu nie odbywa się jednak automatycznie. Rodzina (ewentualnie inne osoby uprawnione) musi złożyć odpowiedni wniosek do ZUS-u (ewentualnie również do OFE). Dlatego jeśli bliski zmarły pracował kiedykolwiek na etacie, umowie zlecania lub prowadził działalność gospodarczą – warto skontaktować się z ZUS-em i ustalić, czy pozostały po nim jakieś środki podlegające dziedziczeniu.
Kto ma prawo do dziedziczenie środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS i w OFE?
Połowę pieniędzy zgromadzonych w trakcie małżeństwa otrzymuje współmałżonek osoby ubezpieczonej (jeżeli między małżonkami istniała wspólność majątkowa). Środki te nie zostaną jednak wypłacane do ręki, lecz trafią na subkonto/konto w OFE małżonka (jest to tzw. wypłata transferowa).
W dalszej kolejności prawo do dziedziczenia mają osoby uposażone (o ile zmarły przed śmiercią przekazał do ZUS-u i ewentualnie OFE odpowiednią informację). Do osób uposażonych trafia druga połowa zgromadzonych środków. Otrzymują one wypłatę w gotówce. Można sobie wyobrazić scenariusz, w którym jedna osoba otrzyma całość środków (połowę jako współmałżonek ubezpieczonego w ramach wypłaty transferowej, a drugą połowę w gotówce jako osoba uposażona). Jeśli zmarły nie wskazał osoby uposażonej, środki zgromadzone przez niego na subkoncie (oraz ewentualnie w OFE) wchodzą w skład masy spadkowej i są dzielone zgodnie z testamentem, wyrokiem sądu itd.
Czytaj też: Rolnicy pytają o „babciowe”. Odpowiedź ws. emerytów z KRUS może wielu zaskoczyć
Kiedy dokładnie środki z subkonta i konta w OFE podlegają dziedziczeniu?
Całość środków z subkonta w ZUS i ewentualnie konta w OFE podlega dziedziczeniu o ile zmarły nie zdążył przejść na emeryturę. Prawo do dziedziczenia nie ulega przedawnieniu. Sytuacja jest bardziej skomplikowana, jeśli zmarły był emerytem. W momencie przejścia na emeryturę subkonto tej osoby zostało zamknięte, a pieniądze doliczone do emerytury. Możliwość ich dziedziczenia wygasła, ale z jednym wyjątkiem: jeśli emeryt zmarł w ciągu trzech lat od dnia przyznania emerytury docelowej, rodzina może ubiegać się o tzw. wypłatę gwarantowaną. Jest to kwota subkonta/konta w OFE, która nie została jeszcze wypłacona w formie emerytury.
