Siew w grudniu? Tak, ale przede wszystkim pod tym warunkiem
W naszym kraju nie istnieje oficjalna kategoria odmian „przewódkowych”. Termin ten odnosi się do zbóż wysiewanych późną jesienią, najczęściej w listopadzie, czasem nawet w grudniu. Dotyczy przede wszystkim pszenicy, a w mniejszym stopniu pszenżyta i żyta. W ostatnich latach rośnie zainteresowanie późnymi siewami. Wynika to z kilku czynników: powtarzające się susze wiosenne obniżają plony zbóż jarych, zmniejszając ich udział w strukturze zasiewów, natomiast zwiększa się powierzchnia upraw roślin, które późno schodzą z pola, zwłaszcza kukurydzy na ziarno.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Te odmiany dobrze reagują na opóźniony siew
Centralny Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych sprawdziło, jak odmiany pszenicy - jarej i ozimej - reagują na opóźniony siew. W tabeli obok przedstawiono wyniki plonowania odmian w latach 2025 i 2024. - Do tych doświadczeń wybierano odmiany nowsze, zarejestrowane w ostatnich kilku latach, o zimotrwałości co najmniej 3,5o - wyjaśnia Andrzej Najewski, kierownik Pracowni WGO Roślin Zbożowych w COBORU.
W obu latach badań spośród odmian pszenicy ozimej z grupy A najwyższy plon uzyskała odmiana LG Optimist. W grupie odmian chlebowych bardzo dobrze plonowały natomiast odmiany: Bulldozer, Chevignon, Iskra, LG Mondial, Polarkap oraz badana tylko w roku 2025 odmiana SU Marathon. Większość testowanych odmian pszenicy jarej plonowała na zbliżonym poziomie do odmian pszenicy ozimej. - Warto jednak podkreślić, że zimy w ostatnich latach miały łagodny przebieg. Natomiast w roku 2016 znaczne spadki temperatur w okresie zimowym spowodowały wymarzanie roślin. Wówczas plon odmian pszenicy jarej był około 50-70% niższy niż odmian pszenicy ozimej, a różnice w plonowaniu odmian pszenicy ozimej były ściśle skorelowane z ich zimotrwałością - zwraca uwagę Andrzej Najewski.
Plon ziarna odmian pszenicy ozimej i jarej przy opóźnionym terminie siewu. Lata zbioru 2025, 2024
Pszenica ozima:
Alegoria (PL): 2025 – 96,9 dt/ha, 2024 – 72,7 dt/ha
Asory (DE): 2025 – 95,0, 2024 – 69,7
Intuicja (PL): 2025 – 93,7, 2024 – 69,2
LG Optimist (DE): 2025 – 102,1, 2024 – 79,3
Ostoja (PL, grupa A): 2025 – 89,5, 2024 – 77,6
Pallas (DE): 2025 – 100,1, 2024 – 73,4
RGT Kilimanjaro (FR): 2025 – 95,2, 2024 – 73,3
Sova (PL): 2025 – 96,7, 2024 – 74,3
SU Agmar (DE): 2025 – 99,3, 2024 – 74,3
Bright (DK): 2025 – 93,3, 2024 – 72,0
Bulldozer (DE): 2025 – 102,1, 2024 – 84,3
Chevignon (FR): 2025 – 102,1, 2024 – 80,1
Elektra (PL): 2025 – 95,6, 2024 – 75,6
Essa (PL): 2025 – 98,3, 2024 – 76,2
Hyvega F1 (DE): 2025 – 97,2, 2024 – 77,6
Iskra (DE): 2025 – 102,9, 2024 – 78,6
Kompetent (DE): 2025 – 93,9, 2024 – 76,5
KWS Lirum (DE, grupa B): 2025 – 98,7, 2024 – 72,4
KWS Patronum (DE): 2025 – 99,3, 2024 – 74,1
LG Mondial (DE): 2025 – 101,8, 2024 – 78,8
Liberia (PL): 2025 – 96,4, 2024 – 73,5
Persona (PL): 2025 – 98,6, 2024 – 76,5
Polarkap (DE): 2025 – 101,1, 2024 – 74,6
RGT Kreuzer (DE): 2025 – 98,5, 2024 – 77,2
Sanseo (DE): 2025 – 99,1, 2024 – 72,9
SU Marathon (DE): 2025 – 106,7, 2024 – brak danych
Pszenica jara:
Klaudyna (PL): 2025 – 99,7, 2024 – 77,5
KWS Carusum (DE): 2025 – 98,0, 2024 – 70,4
Mohican (DE, grupa A): 2025 – 101,6, 2024 – 78,6
Pireus (DE): 2025 – 100,7, 2024 – 78,1
WPB Pebbles o/ (NL): 2025 – 98,9, 2024 – 77,5
Liczba doświadczeń: 2025 – 9, 2024 – 6
Różnice w plonowaniu wspomianych odmian między rokiem 2025 a 2024 są duże. Czym jest to uwarunkowane? - Generalnie rok 2025 był dla zbóż znacznie korzystniejszy niż rok 2024. Jednak różnica w plonowaniu jest wyraźnie większa niż w doświadczeniach PDO zakładanych w optymalnych terminach. Może to wynikać z trudnych warunków pogodowych, jakie miały miejsce jesienią 2023 r. – mówi eskpert. Zwraca jednocześnie uwagę na to, że część doświadczeń została założona bardzo późno ze względu na nadmierne uwilgotnienie gleby, a jednego doświadczenia w ogóle nie założono. - Ponadto, ruszenie wegetacji nastąpiło bardzo wcześnie, kolejne fazy rozwojowe rośliny również osiągały wcześniej niż w latach poprzednich, a późno zasiane zboża nie zdążyły się dokrzewić i były po prostu "spóźnione" - wyjaśnia specjlaista.
Opóźniony siew - tak, ale…
Siew wykonany po optymalnym terminie zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem, przede wszystkim związanym z możliwością wymarzania roślin. - Ryzyko to w znacznej mierze można ograniczyć poprzez wybór odpowiedniej odmiany. Późnojesienne zasiewy są też bardziej wrażliwe na wymakanie - informuje nasz rozmówca. Podkreśla jednocześnie, że o powodzeniu uprawy w dużym stopniu decydują warunki pogodowe w okresie jesienno-zimowym. - Biorąc jednak pod uwagę powtarzające się w naszym kraju susze wiosenne, które przyczyniają się do znacznego spadku plonowania zbóż jarych, zasiewy późnojesienne pszenicy mogą być interesującą alternatywą dla upraw jarych - uważa Andrzej Najewski.
