Duże zmiany dla rolników od sierpnia. Takich plonów nie będzie można sprzedawać
Przypomnijmy: substancja czynna acetamipryd stosowana jest dziś w wielu uprawach: chodzi m.in. o porzeczki, sałatę, pomidory czy ogórki.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Zmiany norm związane z acetamiprydem. Chodzi o 38 produktów rolnych
19 sierpnia 2025 r. w życie wchodzą jednak nowe unijne przepisy, które diametralnie obniżą tzw. najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów (NDP/MRL) - a konkretniej pozostałości acetamiprydu. W sumie chodzi o 38 produktów rolnych.
Przypomnijmy: najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów (skrót NDP lub z angielskiego MRL) regulowane są przez przepisy unijne - Komisja Europejska, wraz z Europejskim Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i państwami członkowskimi, dokonuje oceny i ustala te poziomy na podstawie dostępnych danych naukowych.
EFSA oceniła: acetamipryd groźny dla człowieka
Jakiś czas temu, w związku z przedstawieniem przez Francję nowych danych naukowych dotyczących potencjalnej szkodliwości acetamiprydu, Komisja Europejska zleciła EFSA przeprowadzenie oceny w tym zakresie. Ostatecznie stwierdzono tzw. neurotoksyczność rozwojową, co oznacza duże ryzyko powodowania przez tę substancję zaburzeń struktur mózgu w wieku płodowym i wczesnym wieku dziecięcym.
Jak informuje dziś polskie ministerstwo rolnictwa, w związku z tym zdecydowano ostatecznie o obniżeniu tzw. wartości toksykologicznych, tj. dopuszczalnej dziennej dawki spożycia wyrażonej wartościami parametru ADI (maksymalna bezpieczna dawka przy codziennym spożyciu) oraz ARfD (maksymalna bezpieczna dawka przy jednorazowym spożyciu).
W praktyce chodzi o wspomniane 38 produktów rolnych. W niektórych przypadkach wspomniane normy obniżone będą od sierpnia praktycznie do poziomu granicy oznaczalności - czyli 0,01 mg/kg.
Co wspomniana sytuacja oznacza dla rolników?
Obniżenie NDP powoduje, że plony z takich upraw (zawierające przekroczenia norm), nie będą mogły być oferowane do sprzedaży w Polsce oraz w pozostałych państwach członkowskich UE, tak w formie świeżej, jak i w postaci mrożonek.
Nowe normy od sierpnia. Niektórzy rolnicy mają problem. Nie będą mogli sprzedać takich produktów
Cała sytuacja niepokoi środowiska rolnicze.
Jak bowiem alarmowali wcześniej, okres od ogłoszenia wspomnianych zmian w prawie (czyli koniec stycznia 2025) a planowane wejście w życie nowych przepisów (czyli wspomniany 19 sierpnia 2025) - jest po prostu za krótki na wdrożenie działań i praktyk, które pozwolą się dostosować do nowego prawa.
W praktyce chodzi np. o kwestie zarządzania produktami już przetworzonymi (np. sokami czy mrożonkami), które są jeszcze w zapasach, a które po 19 sierpnia po prostu nie będą mogły być sprzedawane na terenie całej Unii Europejskiej. Nie brakowało więc apelu - o wydłużenie okresu przejściowego do co najmniej 24 miesięcy.
W imieniu rolników interweniowała w ministerstwie niedawno m.in. grupa posłów, która złożyła w tej sprawie interpelację.
- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ograniczyło się do zaleceń dotyczących dostosowania praktyk uprawowych, nie proponując żadnych mechanizmów wsparcia dla producentów i przetwórców, którzy poniosą straty z powodu niesprzedawalnych zapasów. Brak oficjalnych szacunków dotyczących liczby pokrzywdzonych przedsiębiorców, wartości strat finansowych oraz ilości zmarnowanych produktów dodatkowo pogłębia niepewność w tym sektorze - alarmują parlamentarzyści.
Czy jest więc szansa - np. na jakieś rekompensaty za wycofanie niesprzedawalnych produktów z rynku, dla tych producentów i przetwórców, którzy poniosą straty w wyniku nowych regulacji?
Acetamipryd i nowe normy. Ministerstwo o nowych przepisach od sierpnia
Minister rolnictwa, Czesław Siekierski, zaznacza w odpowiedzi, że informacja o zmianach wartości NDP była wcześniej upowszechniana przez jednostki naukowe nadzorowane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
- W tym poprzez Platformę Sygnalizacji Agrofagów oraz system HortiOchrona, które stanowią płaszczyznę i narzędzie wymiany doświadczeń oraz transferu wiedzy przy realizacji wymagań integrowanej ochrony roślin. Podjęto również działania w celu rozszerzenia zakresu stosowania środków ochrony roślin zawierających deltametrynę o ochronę przed przeziernikiem porzeczkowcem w porzeczce. Prace zakończyły się wydaniem zezwoleń dla środków ochrony roślin Decis Expert 100 EC i Decis Mega 50 EW. Co więcej, w ramach dotacji celowej udzielanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego zaplanowano badania nad zamiennikami dla acetamiprydu - informuje minister rolnictwa.
Na rekompensaty producenci nie mają jednak co liczyć.
- Przepisy dotyczące wspólnej organizacji rynków produktów rolnych nie zawierają upoważnienia dla Komisji Europejskiej do wydania uregulowań mających na celu wdrożenie nadzwyczajnego wsparcia z tytułu pokrycia strat finansowych branży sektora owoców i warzyw, powstałych w wyniku wprowadzenia uregulowań prawnych określających zaostrzenie wymogów, w tym przypadku dotyczących stosowania środków ochrony roślin - odpowiada wprost Czesław Siekierski.
Jak dodaje, nadzwyczajne środki przewidziane w ramach przepisów adresowane są do sytuacji, wynikających z nieprzewidywalnych zakłóceń rynkowych lub sytuacji związanych z utratą zaufania konsumentów, spowodowaną zagrożeniami dla zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin.
- Stąd, w ocenie MRiRW, brak jest podstaw prawnych do wnioskowania do Komisji Europejskiej o uruchomienie nadzwyczajnego wsparcia z tytułu wycofania z rynku porzeczek lub przetworów z tych owoców nie spełniających norm, o których mowa w rozporządzeniu (UE) 2025/158 - informuje minister rolnictwa.
Nowe normy acetamiprydu. Wykaz poziomów NDP przed zmianą (po lewej) oraz po wprowadzonej zmianie (od 19 sierpnia 2025):
Uprawa
Obecnie obowiązujący NDP/MRL (mg/kg)
NDP/MRL
(mg/kg) po zmianie
Jabłoń i grusza
0,4
0,07
Czereśnia
1,5
0,8
Morela
0,8
0,08
Brzoskwinia
0,2
0,08
Porzeczki
2,0
0,01*
Agrest
2,0
0,7
Borówka wysoka
2,0
0,7
Malina
2,0
0,6
Winogrona
0,5
0,08
Sałata
1,5
0,01*
Pomidor
0,5
0,06
Ogórek
0,3
0,05
Kapusta głowiasta
0,4
0,03
Endywia
0,4
0,01*
Szpinak
0,6
0,01*
Boćwina
0,6
0,01*
*- wskazuje granice oznaczalności.
- Tagi:
- normy
- acetamipryd
- pestycydy
