Te grunty KOWR oddaje za darmo, ale pod pewnymi warunkami. Ile przekazano ich w roku 2025?

Źródło: Canva

Szkoły, boiska, nowe drogi, a nawet cmentarze czy studnie głębinowe - wiele z tych inwestycji w polskich gminach nie powstałoby, gdyby nie ziemia przekazana nieodpłatnie przez Skarb Państwa.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Przypomnijmy: choć głównym zadaniem KOWR jest szeroko rozumiane dbanie o polskie grunty, instytucja ta od lat pełni rolę także kluczowego partnera dla samorządów. 

Państwowa ziemia trafia do gmin, powiatów czy województw za darmo, choć oczywiście pod warunkiem, że będzie służyć mieszkańcom.

- Jedną z form zagospodarowania nieruchomości rolnych przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa są nieodpłatne przekazania gruntów samorządom lokalnym na realizację zadań własnych - przyznają sami przedstawiciele KOWR.

Jak wyglądają konkretne dane?

Grunty przekazane przez KOWR nieodpłatnie samorządom

Analizując dane statystyczne od 1992 roku do końca listopada 2025 r., widać wyraźnie, że skala pomocy jest ogromna.

- Od 1992 roku, tj. od początku działalności dawnej Agencji Nieruchomości Rolnych - obecnie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa - do końca listopada 2025 r. nieodpłatnie przekazano uprawnionym podmiotom 695,7 tys. ha gruntów Zasobu. Ważnymi beneficjentami tej formy rozdysponowania gruntów są samorządy lokalne. W latach 1992–30.11.2025 r. przekazano nieodpłatnie jednostkom samorządu terytorialnego (głównie gminom)– 62 125 ha gruntów, a w pierwszych 11 miesiącach 2025 roku - 661 ha - informują przedstawiciele KOWR.

Patrząc na mapę Polski przez pryzmat poszczególnych oddziałów terenowych KOWR, widać regionalnych liderów. W ujęciu historycznym (1992–2025) najwięcej gruntów do samorządów przekazały oddziały:

• OT Pruszcz Gdański - rekordzista z wynikiem 6 574 ha,
• OT Olsztyn - 5 886 ha,
• OT Poznań - 5 803 ha,
• OT Wrocław - 5 427 ha,
• OT Gorzów Wlkp. - 5 226 ha

ZOBACZ PEŁNE DANE KOWR:

dane: KOWR

Ciekawie wygląda statystyka za samych 11 miesięcy 2025 roku. Od stycznia do listopada KOWR przekazał samorządom łącznie 661 hektarów.

Co warte odnotowania, niemal połowa tej powierzchni - aż 315 ha - została przekazana przez OT Szczecin. To absolutny tegoroczny lider, który znacznie wyprzedził kolejne w zestawieniu oddziały we Wrocławiu (79 ha) i Bydgoszczy (46 ha). 

Na co samorządy przeznaczają ziemię z KOWR?

Warto zaznaczyć, że ziemia od KOWR to dla wielu gmin "być albo nie być" dla nowych inwestycji.

- Nieodpłatne przekazywanie gruntów Zasobu WRSP na rzecz jednostek samorządu terytorialnego (gmin, powiatów, województw) realizowane jest w szczególności na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi wykonywanymi przez te jednostki - wyjaśniają sami przedstawiciele KOWR.

Katalog celów jest szeroki, ale zawsze musi służyć wspólnocie, a nie działalności komercyjnej. Na "gruntach od państwa" powstają więc m.in. parki, przedszkola, świetlice wiejskie, boiska sportowe i place zabaw.

To także twarda infrastruktura, której nie widać, a bez której trudno żyć: hydrofornie, studnie głębinowe, przepompownie, oczyszczalnie ścieków czy drogi dojazdowe.

- Każdy przekazany przez KOWR hektar umożliwia inwestycje poprawiające jakość życia i wzmacniające lokalną gospodarkę. Dzięki temu ludziom na wsi i w małych miastach żyje się lepiej - zaznaczają przedstawiciele KOWR.

Czytaj też:
Co rolnik może wybudować na gruntach rolnych? Wiele niejasności w przepisach

Jak wygląda procedura przekazania ziemi KOWR do samorządu?

Aby samorząd mógł stać się właścicielem danej działki, musi spełnić szereg warunków. 

Przede wszystkim gmina musi posiadać aktualny plan zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań. Niezbędne jest wystosowanie pisemnego wniosku do właściwego oddziału terenowego KOWR oraz precyzyjne określenie zadania własnego, jakie ma być na tym terenie realizowane.

Warto zaznaczyć, że przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa pozwalają na przekazanie gruntów również w sytuacjach szczególnych, takich jak realizacja inwestycji przeciwpowodziowych czy odbudowa, remonty i rozbiórki obiektów zniszczonych przez żywioły (w ramach miejscowego planu odbudowy).

W każdym przypadku cel musi być zgodny z planem miejscowym, decyzją o warunkach zabudowy lub planem ogólnym gminy.

Przekazanie ziemi przez KOWR. Jest "bezpiecznik" na 10 lat

KOWR dba o to, by majątek publiczny nie został zmarnowany ani spieniężony. W umowach zawierana jest klauzula bezpieczeństwa.

- Jeśli nieruchomość w ciągu 10 lat od przekazania przez KOWR zostanie sprzedana lub zagospodarowana w inny sposób niż określony w umowie, KOWR może zażądać zwrotu aktualnej wartości pieniężnej tej nieruchomości - zaznaczają wprost przedstawiciele KOWR.

Czytaj też:
Grunty orne, Kościół i "systemowe zmiany". Czy te zasady handlu ziemią mogą być zreformowane?