Jesienne sadzenie grusz i jabłoni. Musisz to wiedzieć zanim wbijesz łopatę
Jesień i wczesna wiosna to najlepsze pory na sadzenie gruszy i jabłoni. W przypadku sadzonek z odkrytymi korzeniami te dwa okresy w roku są również jedynymi zalecanymi. Ograniczenia takiego nie ma w odniesieniu do drzewek sprzedawanych w pojemnikach (zdecydowanie rzadziej sprzedawane niż sadzonki z odkrytymi korzeniami), już ukorzenionych. Jednak również w ich przypadku najbardziej zalecanym momentem na posadzenie na stałe do gruntu jest termin jesienny lub wiosenny.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Czytaj też: To jeden z najtańszych nawozów. Do jakich roślin stosować fusy z kawy?
Dlaczego jabłonie i grusze warto sadzić jesienią?
Czy to oznacza, że nie ma różnicy, czy posadzimy jabłoń lub gruszę jesienią czy wiosną? Niekoniecznie. Jeden i drugi termin ma swoje mocne i słabe strony. Drzewka sadzone jesienią mają wystarczająco dużo czasu, by ukorzenić się przed zimą. Dzięki temu wiosną, wraz ze startem wegetacji, ruszają z silnym wzrostem. Drugą ważną zaletą jesiennego terminu jest wyższe prawdopodobieństwo, że w glebie będzie większa ilość wilgoci.
Kiedy dokładnie jesienią można sadzić jabłonie i grusze? Najczęściej zalecaną porą jest październik lub początek listopada. Ważne, by temperatura gleby nie była niższa niż ok. 4 st. C. Nie można więc robić tego zbyt późno. Młode drzewka powinny mieć trochę czasu na ukorzenienie się, zanim zaczną się mrozy. Warto też pamiętać, że grusze są z reguły nieco bardziej wrażliwe na niskie temperatury niż jabłonie. Dlatego można je sadzić trochę wcześniej niż jabłonie.
O czym warto wiedzieć przed posadzeniem jabłoni i gruszy? Obcopylność i rodzaje podkładek
Zanim zdecydujemy się na posadzenie jabłoni czy gruszy trzeba wiedzieć nie tylko, jaką odmianę sadzimy, ale również, na jakiej podkładce rośnie. Drzewka oferowane obecnie przez szkółki ogrodnicze to najczęściej odmiany szlachetne, dające duże plony, zaszczepione na bardziej odpornych na niskie temperatury i choroby podkładkach dla drzew owocowych. Rodzaj podkładki ma ogromny wpływ na siłę wzrostu drzewka, szybkość pojawienia się pierwszych owoców, mrozoodporność albo odporność na choroby. Jeżeli w sposób szczególny zależy nam na jakiś właściwościach jabłoni, przed zakupem warto zwrócić uwagę nie tylko na odmianę, ale również rodzaj podkładki. Rodzaj podkładki ma też duże znaczenie już na etapie sadzenia drzewka. Np. odmiany na podkładkach karłowatych potrzebują mniej miejsca, ale mogą mieć spore wymagania glebowe i trzeba je palikować.
Drugim elementem, o którym trzeba pamiętać przed posadzeniem jabłoni, jest fakt, że większość odmian zarówno jabłoni, jak i gruszy, jest obcopylna. Oznacza to, że lepiej owocują (lub w ogóle owocują) po zapyleniu nie własnym, ale obcym pyłkiem. Co więcej, najlepiej, żeby był to pyłek innej odmiany. Niestety, nie wszystkie odmiany jabłek czy gruszek mogą się między sobą dowolnie zapylać. Dlatego profesjonalne szkółki ogrodnicze sprzedając drzewka podają nie tylko wiek sadzonki czy nazwę odmiany i rodzaj podkładki. Informują również, jakie odmiany są dla niej odpowiednimi zapylaczami. Jeśli planujemy posadzenie jabłonki czy gruszy w swoim ogrodzie, najlepiej od razu postarać się dla niej o odpowiednie towarzystwo.
Czytaj też: Jesienne sadzenie nowych truskawek. Jakie odmiany wybrać? Oto najlepsze
Jak prawidłowo sadzi się grusze i jabłonie?
Grusze lubią stanowiska osłonięte od wiatru oraz słoneczne i ciepłe. Preferują wystawę południowo-zachodnią. Jabłonie są pod tym względem mniej wymagające, ale one także lubią ciepłe i słoneczne miejsca w sadzie czy ogrodzie. Jedne i drugie lubią gleby żyzne i przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne i z lekko kwaśnym pH. Oba rodzaje młodych drzewek, jeśli mają odkryte korzenie, przed posadzeniem do gruntu można trochę pomoczyć w wodzie (moczymy korzenie).
Wgłębienie, w którym sadzimy gruszkę lub jabłoń, powinno być mniej więcej dwa razy większe od bryły korzeniowej. Na dnie powinna znaleźć się żyzna i dobrze spulchniona ziemia. W tym celu wykopane warstwy gleby można przemieszać z torfem i piaskiem. Przed umieszczeniem drzewka w podłożu usuwamy połamane lub uszkodzone korzenie. Korzenie w dołku powinny być rozmieszczone tak, aby się nie podwijały. Następnie przesypujemy je starannie ziemią – tak, aby nie pozostawić pustych przestrzeni. Przed samym końcem zasypywania ziemię można delikatnie udeptać, a potem roślinę podlać. Na samym końcu dosypuje się ostatnią warstwę ziemi. Niektórzy zalecają, by wokół drzewka utworzyć delikatne wgłębienie (misę). Dzięki temu młode drzewko będzie łatwiej podlewać.
Sadząc jabłonie i grusze, nie zasypuj miejsca szczepienia
Żelazną zasadą, jakiej należy przestrzegać przy sadzeniu grusz i jabłoni jest ta, która mówi o tym, że nie wolno zasypywać miejsca szczepienia (jest to delikatne zgrubienie na pniu). Powinno się ono znaleźć ok. 15 cm nad glebą. Jeśli je zasypiemy, damy drzewku sposobność do ukorzeniania części szlachetnej. W efekcie może ono stracić te właściwości, które daje mu podkładka (np. większą odporność na niskie temperatury, szkodniki i choroby). Niektórzy przestrzegają też, że tak posadzone drzewko może się po prostu nie przyjąć (choć sądząc z wpisów na forach ogrodniczych, częściej się zdarza wypuszczanie korzeni przez szlachetną odmianę).
Jak pielęgnować świeżo posadzone drzewka jabłoni i gruszy?
Tuż po posadzeniu drzewka, oprócz braku minusowych temperatur, jednym z kluczowych elementów mających wpływ na to, czy się ono przyjmie, czy też nie, jest odpowiednia wilgotność gleby. Jesień jest mniej ryzykowna pod kątem ryzyka wystąpienia suszy, ale i tak większość poradników zaleca podlewanie młodych drzewek co jakiś czas. Nie można też jednak z tym przesadzać. Lepiej robić to rzadziej, ale obficiej (ok. 5-10 litrów na jedno drzewko). Podlewanie trzeba też dostosować do panujących warunków atmosferycznych.
Czytaj też: Zmieszaj te dwa składniki i zostaw w kuchni. Plaga muszek zniknie w mgnieniu oka
Przed zimą korzenie młodych drzewek warto też zabezpieczyć ściółką. Zaleca się rozłożenie ściółki dopiero wtedy, gdy temperatura spadnie poniżej zera. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko rozwijania w niej drobnoustrojów. Ściółka nie powinna też dotykać bezpośrednio pnia drzewa.
Trzecim zaleceniem dotyczącym pielęgnacji świeżo posadzonych drzewek owocowych jest ich palikowanie. Ma to zapobiegać ich połamaniu czy wyrwaniu w przypadku dużych wiatrów. Palik ułatwi też sadzonce prawidłowy wzrost. W poradnikach dla początkujących ogrodników można trafić na dwie szkoły. Jedna zaleca umieszczenie palika zaraz przy sadzeniu. Dzięki temu uniknie się później uszkodzeń korzenia. Druga wskazuje, że po posadzeniu trzeba dać drzewku kilka dni na „okrzepnięcie” i dopiero potem przywiązywać je do palika. Uzasadniają, że w przypadku gruszy i jabłoni pal i tak wbija się w pewnej odległości od systemu korzeniowego.
Odmiany jabłoni odporne na mróz i choroby
Wybierając drzewko jabłoni do swojego ogrodu warto kierować się zarówno ich deklarowaną przez szkółkę odpornością na choroby i niskie temperatury, jak i tym, czy jest ona zalecana do uprawy amatorskiej (ewentualnie – czy jest polecana do upraw ekologicznych). Wśród takich odmian są na przykład tzw. stare odmiany jabłoni takie jak:
- Kosztela (owoce średniej wielkości, jasnozielone z delikatnym żółtym rumieńcem, zbiór owoców w połowie września, jabłka nie nadają się do przechowywania przez całą zimę, ale umieszczone w chłodnym miejscu jeszcze przez kilka tygodni po zebraniu będą się nadawały do spożycia);
- Malinówka (oficjalna nazwa tej odmiany to ‘Malinowa Oberlandzka’, jedna z najstarszych i najbardziej cenionych w Polsce odmian jabłoni deserowych; owoce nadają się do spożycia we wrześniu, można je przechowywać przez kilka tygodni);
- Szara Reneta (jedna z najbardziej znanych starych odmian jabłoni, polecana zwłaszcza na przetwory i do wypieków, nadaje się do długiego przechowywania).
Istnieje też kilka odmian uprawianych przez profesjonalistów cechujących się przynajmniej średnią odpornością na choroby. Dzięki temu powinny sprawdzić się również w uprawie amatorskiej. Należy do nich np. Jonagold (owocuje w październiku, nadaje się do długiego przechowywania) czy Gala (owoce można przechowywać przez kilka tygodni).
Czytaj też: Masz azalie w ogrodzie? Nigdy nie zapominaj o tej jednej rzeczy jesienią
Jakie odmiany gruszek są najmniej podatne na mróz i choroby?
Grusze to drzewa bardziej podatne na negatywny wpływ warunków atmosferycznych i na choroby niż jabłonie. Część popularnych odmian (np. Faworytka, nazywaną też Klapsą) dość dobrze znosi niskie temperatury, ale jest dość podatna na parcha i zarazę ogniową. Podobnie wygląda sytuacja z Konferencją (jej zagraża zwłaszcza zaraza ogniowa). Jednak i jedna, i druga odmiana może być uprawiana amatorsko.
Osoby, które poszukują odmian bardziej odpornych na choroby, mogą rozważyć posadzenie:
- Józefinki (stara odmiana gruszy o stosunkowo niewielkich owocach, o kolorze żółtozielonym, z rdzawym nalotem; owoce smakują lepiej po odleżeniu, gdyż jest to typowo zimowa odmiana);
- Komisówki (owoce zaczynają dojrzewać w połowie października, można je przechowywać mniej więcej do grudnia, ma delikatnie winny smak),
- Lipcówki (stara odmiana gruszy uzyskana we Francji w połowie XIX w., daje owoce w lipcu, powinna dać sobie radę bez chemicznych środków ochrony roślin).
