Kontrowersje wokół "aktywnego rolnika". Postulaty rolników trafiły do ministra
4 sierpnia odbyło się spotkanie przedstawicieli rolników z ministrem rolnictwa i rozwoju wsi Stefanem Krajewskim. Było to, po objęciu urzędu, pierwsze spotkanie Stefana Krajewskiego z przedstawicielami organizacji rolniczych. Jako priorytety nowy minister wymienił: Program Aktywny Rolnik, ustawę o funkcjach produkcyjnych wsi oraz deregulacje. Kwestie te stały się następnie przedmiotem spotkania Zarządu Krajowej Rady Izb Rolniczych (KRIR), które odbyło się 13 sierpnia. W nawiązaniu do tych spotkań oraz poruszonych w ich trakcie zagadnień KRIR przedstawił 18 sierpnia stanowisko w sprawie wspomnianych trzech kluczowych obszarów polityki rolnej.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Stanowisko KRIR w priorytetowych obszarach polityki rolnej: Program Aktywny Rolnik
Samorząd rolniczy w swoim piśmie z 18 sierpnia do ministra rolnictwa i rozwoju wsi zwraca uwagę na brak jasnych rozwiązań dotyczących dzierżawy gruntów rolnych i wynikające z tego kontrowersje na temat definicji „rolnika aktywnego zawodowo”. Potrzebna jest zatem, zdaniem KRIR, kompleksowa ustawa o dzierżawie gruntów rolnych zapewniająca odpowiednie zabezpieczenia zarówno właścicielom gruntów rolnych, jak i ich dzierżawcom.
Według Zarządu KRIR, rolnicy w większości przypadków powinni zostać uznani za aktywnych zawodowo po spełnieniu przynajmniej jednego z poniższych warunków:
- realizacja ekoschematów w ramach PS WPR 2023–2027,
- posiadanie zarejestrowanych zwierząt w systemie IRZ oraz obsady większej niż 0,1 DJP/ha,
- korzystanie z programów inwestycyjnych PROW i PS WPR,
- zarejestrowanie jako płatnicy VAT,
- uczestniczenie w gromadzeniu danych w ramach FSDN.
Ponadto, w przypadku gospodarstw niespełniających powyższych kryteriów, powinna być możliwość innej weryfikacji aktywności rolniczej przy jednoczesnym maksymalnym ograniczeniu biurokracji.
W opinii KRIR małe gospodarstwa rolne powinny zostać włączone do specjalnego programu wsparcia ze względu na swoje znaczenie zarówno dla zachowania narodowego dziedzictwa, jak i bezpieczeństwa żywnościowego.
Czytaj też: Czy właściciele działek przy jeziorach mogą je grodzić? Przepisy są jasne
Kluczowe punkty polityki rolnej według KRIR: Ustawa o funkcjach produkcyjnych wsi
Rolnicy podkreślają, że potrzebna jest ustawa uznająca rolnictwo za podstawowe przeznaczenie gruntów z terenów wiejskich, co pozwoli utrzymać i wzmocnić rolę wsi jako obszaru produkcji rolnej, a także uchroni ją przed nadmierną urbanizacją. To natomiast zapobiegnie konfliktom społecznym i środowiskowym oraz pomoże utrzymać efektywność i opłacalność produkcji rolnej.
Samorząd rolniczy wskazuje również na konieczność uproszczenia procedur administracyjnych, co wpłynie na zwiększenie dynamiki inwestycji rolnych.
Sugeruje też możliwość legalizacji prostych obiektów rolniczych (wiat, silosów) na podstawie inwentaryzacji geodezyjnej, a w przypadku budynków do 500 mkw. – na podstawie uproszczonego trybu zgłoszeniowego. Umożliwi to rolnikom szybsze dostosowanie infrastruktury do potrzeb gospodarstwa. Z kolei udział organizacji ekologicznych w postępowaniach administracyjnych dotyczących inwestycji rolnych powinien – zdaniem KRIR – zostać ograniczony do właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji. Natomiast w procesach planowania przestrzennego niezbędne powinno być uwzględnianie opinii wojewódzkich izb rolniczych, co pozwoli lepiej dopasować decyzje administracyjne do potrzeb rolników i lokalnych społeczności.
Zarząd KRIR zwraca również uwagę na konieczność ograniczenia instalowania farm fotowoltaicznych do gruntów V i VI klasy, co ochroni lepsze klasy ziemi przed wyłączeniem z produkcji rolnej.
Ponadto rolnicy podkreślają znaczenie projektów wsparcia dla małych gospodarstw, które to projekty stanowią formę ochrony dziedzictwa kulturowego wsi i przeciwdziałania wyludnianiu obszarów wiejskich.
Stanowisko KRIR w priorytetowych obszarach polityki rolnej: Deregulacje
W ostatniej części swojego stanowiska KRIR apeluje o kompleksowe uproszczenia w przepisach związanych z działalnością rolniczą. Wszystko po to, aby ograniczyć nadmierne obciążenia administracyjne. W tym celu należy przede wszystkim znieść wobec rolników obowiązek stosowania elektronicznego fakturowania i elektronicznego prowadzenia ewidencji zabiegów ochrony roślin. W wielu regionach bowiem sprawne korzystanie z tych systemów ogranicza wykluczenie cyfrowe i problemy techniczne.
Rolnicy postulują rezygnację ze zbędnych rejestrów i ewidencji wymaganych m.in. przez ARiMR oraz powstanie jednego zintegrowanego systemu sprawozdawczego.
Zarząd KRIR apeluje również o zmiany w zakresie kontroli rolników, w tym o ograniczenie reagowania przez organy kontrolne na anonimowe donosy oraz wprowadzenie zakazu wielokrotnego przeprowadzania w jednym roku kontroli tego samego zakresu przez różne instytucje.
Czytaj też: Rozsyp w ogrodzie, a ślimaki się wyniosą. Ten sposób nie niszczy gleby
Rolnicy zwracają także uwagę na konieczność przyspieszenia procedur administracyjnych za pomocą skrócenia terminów rozpatrywania wniosków.
Ponadto w kwestiach deregulacji Zarząd KRIR przedstawił następujące postulaty:
- we wnioskach o płatności bezpośrednie dla powierzchni działek PEG stosowanie średniej z trzech lat i pozostawienie rolnikowi, po przedstawieniu przez niego uzasadnienia, możliwości samodzielnej korekty w aplikacji;
- zniesienie obowiązku przeprowadzania dwa razy w roku spisów zwierząt;
- ustanowienie jako dowodu realizacji ekoschematów oświadczenia rolnika wraz z ewidencją przechowywaną w gospodarstwie, a udostępnianą ARiMR jedynie podczas kontroli;
- zniesienie obowiązku wykazywania dochodu w ramach wsparcia dla Młodego Rolnika;
- wydłużenie czasu na składanie korekt i uzupełnień wniosków do ARiMR.
„Przedstawione powyżej propozycje mają charakter wstępny i stanowią punkt wyjścia do szerszej debaty nad kierunkiem zmian w prawie dotyczącym rolnictwa. Uważamy, że skuteczne i trwałe rozwiązania można wypracować jedynie w drodze szerokich konsultacji społecznych, obejmujących przedstawicieli rolników, administracji rządowej i samorządowej, organizacji branżowych oraz ekspertów z dziedziny prawa, ekonomii i ochrony środowiska” – kończy swoje stanowisko KRIR.
