Folwark Wąsowo liczy 300 ha. Stawia na produkcję ekologiczną
Wakacyjne miesiące sprzyjają wyjazdom i odkrywaniu ciekawych miejsc. W szczególności takich, które na długo pozostają w pamięci ze względu na swoją niepowtarzalność i atrakcyjność. Folwark Wąsowo, znajdujący się w Wielkopolsce w powiecie nowotomyskim w gminie Kuślin jest na pewno miejscem unikatowym na skalę europejską. Gospodarzami tego miejsca są Magda i Piotr Wieła. Pana Jana – pierwszego właściciela i założyciela Folwarku Wąsowo miałam przyjemność poznać podczas wyjazdu z grupą osób do tego niezwykłego miejsca. Jan Wieła to zootechnik z wykształcenia i pasjonat rolnictwa z zamiłowania. To miłośnik historii obdarzony niezwykłym talentem krasomówczym. Z pasją opowiada o historii folwarku: – W roku 1886 niemiecki przemysłowiec – Richard von Hardt, kupił ziemię należącą wcześniej do rodziny Sczanieckich i postanowił zbudować najnowocześniejsze gospodarstwo rolne we wschodniej części Europy. 15 budynków, zaprojektowanych wg założeń berlińskiego architekta, Gustava Erdmanna, wchodzących w skład Folwarku oraz 6-hektarowy brukowany dziedziniec to wyjątkowa pamiątka po tamtym okresie. W gospodarstwie była już wtedy wytwórnia pary do ogrzewania pałacu, własna wylęgarnia drobiu, gorzelnia oraz wytwornica prądu stałego, która oświetlała bramy wjazdowe do Folwarku. Na polach pracowały lokomobile, które można zobaczyć w muzeum rolnictwa w Szreniawie, a główne drogi były wybrukowane granitową kostką. Warto wspomnieć, że większość pól była zmeliorowana za pomocą rowów wykopanych na głębokość dochodzącą do 6 metrów – podkreśla pan Jan. Właściciele każdego roku starają się coś zrobić, poprawić i wyremontować, aby móc rozwijać się dalej. Koszt utrzymania obiektu jest bardzo wysoki, ale pasja i chęć pokazywania tego miejsca coraz większej liczbie osób dodaje właścicielom sił w dążeniu do tego, co rozpoczęli. Łatwo zauważyć, z jaką troską i dbałością o każdy detal starają się przywracać świetność tym zabytkowym budynkom, przypisując im całkiem nowe funkcjonalności.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Początki prowadzenia Folwarku
Jan Wieła był dzierżawcą Folwarku od 1993 roku – Kiedy przejąłem gospodarstwo, był tutaj funkcjonujący PGR (Państwowe Gospodarstwo Rolne) specjalizujący się w hodowli zwierząt. Przez pewien okres kontynuowałem hodowlę zwierząt, jednak przystosowanie tych zabytkowych obiektów do nowoczesnego sprzętu i innowacyjnych rozwiązań było za bardzo pracochłonne oraz kosztowne. W związku z tym zrezygnowałem z produkcji zwierzęcej na korzyść produkcji roślinnej. Po 20 latach dzierżawienia budynków i gruntów udało mi się wykupić budynki i 46 ha ziemi. Następnie w 2016 roku przekazałem wszystko synowi i synowej, którzy bardzo dobrze zarządzają i wprowadzają ciągle jakieś korzystne zmiany. A ja cieszę się zasłużoną emeryturą i oprowadzam gości po tym miejscu – mówi Jan Wieła. Jako ciekawostkę dodaje, że samo podwórze zajmuje powierzchnię 6 ha i jest jednym z największych w Wielkopolsce. Przez lata w gospodarstwie prowadzono konwencjonalną uprawę roślin i zapewne byłoby tak do dzisiaj, gdyby nie kłopoty zdrowotne pana Jana - Dostałem zalecenia spożywania soków z buraka ćwikłowego. Kuracja okazała się na tyle skuteczna, że zainteresowałem się uprawą warzyw bez stosowania pestycydów i przekonałem rodzinę do zmiany odżywiania. Nadwyżki warzyw rozdawaliśmy rodzinie i znajomym. Słysząc wiele pochlebnych słów dotyczących naszych warzyw, postanowiliśmy zając się taką uprawą. W taki to oto sposób zrodził się pomysł uprawy warzyw ekologicznie – podkreśla. Z wielką dumą opowiada o ogrodzie, w którym przez 150 lat był używany tylko obornik. Gospodarstwo obejmuje obecnie 300 ha gruntów należących do III i IV klasy bonitacyjnej, z których na powierzchni 10 ha prowadzona jest produkcja ekologiczna. Dużą uwagę zwraca się na poprawę żyzności gleby, która decyduje o rolniczej produkcyjności i zdolności do uzyskania dobrego plonu. Na polach stosuje się obornik, kompost i sieje rośliny poplonowe. Wszystko po to, aby dbać o ziemię.
Ekologiczna produkcja warzyw
Pomysł na uprawę ekologiczną pojawił się 22 lata temu i realizowany jest cały czas. Gospodarstwo posiada certyfikat ekologiczny, a nadzór nad produkcją sprawuje Polskie Centrum Badań i Certyfikacji w Pile. Polami z wielką pieczołowitością zajmują się pasjonaci takiej produkcji - pani Maria Hirowska i pan Ryszard Bronowicki. To oni odpowiadają za całą technologię uprawy. Naszą grupę po polach oprowadza pan Ryszard. To on jest w gospodarstwie ogrodnikiem od samego początku. A że pytań z zakresu sprawdzonych ekologicznych odmian, stosowanej ochrony oraz aktualnych problemów na plantacjach jest bardzo dużo, pan Ryszard tłumaczy i wyjaśnia, dzieląc się swoimi obserwacjami oraz praktycznymi poradami. W tym sezonie na powierzchni 10 ha uprawiane są w głównej mierze ziemniaki, ogórki, buraki ćwikłowe, koper, seler oraz zboża orkiszowe. - Uprawiamy 2 odmiany ziemniaków. Mamy sprawdzoną odmianę Jurek, która należy do odmian wczesnych i jest polecana na gleby lekkie i bardzo lekkie, a przy tym ma małe wymagania glebowe i wodne. Ma także niskie wymagania nawozowe oraz jest odporna na suszę. Doskonale sprawdza się w gospodarstwach ekologicznych. Drugą odmianą jest bardzo wczesna odmiana Bellarosa o czerwonej barwie skórki i dobrym smaku. Ceniona za smak i plenność oraz małe wymagania glebowe i odporność na suszę. W tym roku plon u nas kształtuje się na poziomie 20 ton z 1 hektara – informuje pan Ryszard. Jak smaczne są to ziemniaki, mogliśmy przekonać się sami podczas obiadu zaserwowanego przez kucharzy w przerobionej Żrebięciarni. Pan Ryszard podkreśla, że przy wyborze odmian do uprawy stawiają na ich plenność, zdrowotność oraz podatność na choroby. Takie cechy spełnia na przykład burak ćwikłowy odmiany Monty – Jest to odmiana o intensywnej głębokiej czerwieni, która charakteryzuje się zdrowym ulistnieniem i wysoką tolerancją na choroby grzybowe. Jest to jedna z najlepszych odmian przeznaczona do przetwórstwa co jest dla nas bardzo ważne – zaznacza pan Ryszard. Wąsowskie warzywa wyróżnia jakość, smak oraz certyfikat ekologiczny.
Własna przetwórnia poleca ponad 50 produktów
Klienci kupujący warzywa sami podpowiedzieli właścicielom, aby ci zaczęli je przetwarzać. I tak zdecydowano się na budowę małej przetwórni. Na początku kiszono ogórki i kapustę, a potem zaczęto przetwarzać buraki - Przetwórnia funkcjonuje u nas już 20 lat. W ofercie mamy ponad 50 produktów. Proponujemy na przykład buraki z różnymi dodatkami, takimi jak: ocet winny, miód, jabłka, sól i pieprz lub chrzan. Polecamy także tradycyjny barszcz czerwony. Nasz folwark znany jest także z przetworów wykorzystujących ogórki, które proponujemy w formie kiszonych, jako pikle lub sałatki. Robimy rocznie około 100 tysięcy litrowych szkieł. Jesteśmy marką EKO Wąsowo rozpoznawalną w całej Polsce. Nasze produkty zostały skomponowane na trzech filarach: jakości surowca, tradycyjnym sposobie przygotowania i sprawdzonych smakach – podkreśla rozmówca. Ciekawą kulinarną propozycję smakową stanowią nalewki, soki z kwiatów lipy, akacji, mięty, pokrzywy i hyćki czyli bzu czarnego z zatopionymi w butelce kwiatami. Na regałach w Źrebięciarni, w której jemy pyszny obiad, wyeksponowane są oprócz wcześniej wymienionych produktów różne słoiczki, buteleczki z owocami i warzywami, na przykład konfitury z malin lub z innych owoców kupowanych od okolicznych producentów. Kilka lat temu właściciele zdecydowali się na innowacyjny pomysł i zaproponowali rebranding (zmianę) etykiet. Pomimo pewnych obaw co do tej innowacyjności i wprowadzenia czarnego koloru -etykiety spotkały się z pozytywnym odbiorem klientów i tak już pozostało do dnia dzisiejszego. W tym pomyśle chodziło także o to, aby na tle czarnych etykiet zawartość słoika była bardziej zauważalna. Produkowane przetwory można zakupić bezpośrednio na miejscu, w wybranych sklepach z żywnością ekologiczną, w sklepach internetowych, a także poprzez inne kanały dystrybucji.
Przedsięwzięcia polecane przez Folwark Wąsowo
Właściciele Folwarku są otwarci na wszelkie nowości i podejmują różne kreatywne przedsięwzięcia - Od 1993 roku prowadzimy gospodarstwo agroturystyczne, cały czas starając się przywracać mu dawną atrakcyjność i zachęcić do wizyt w tym miejscu. W 2015 roku marszałek województwa nagrodził nas jako najlepszy obiekt agroturystyczny w Wielkopolsce.
Organizujemy wesela, eventy, gry terenowe, warsztaty kulinarne, edukujemy ekologicznie dzieci i młodzież, urządzamy questy po Folwarku Wąsowo i różne inne spotkania. - Ciekawie wyglądają na przykład warsztaty ceramiczne dla najmłodszych, w trakcie których dzieci pod opieką nauczycieli najpierw tworzą, a później wypalają w piecu ceramicznym swoje prace. Dzieci przyjeżdżają ze swoimi rowerami i odwiedzają nasze łąki, na których można obserwować ptactwo. To taki wątek edukacyjny. Planów mamy bardzo dużo, ale z takich najbliższych realizowanych to budowa i uruchomienie browaru z wykorzystaniem chmielu odmiany nowotomyskiej - informuje pan Jan. Kamienna Stodoła, Kuźnia, wyróżniona przez Generalnego Konserwatora Zabytków Źrebięciarnia, a także Stajnia i Gorzelnia – to budynki, które udostępniane są dla gości odwiedzających Folwark. - W naszej restauracji Źrebięciarni polecamy gościom potrawy przygotowane z warzyw z naszego ogrodu oraz produktów wysokiej jakości pozyskanych od lokalnych producentów. Od 2011 roku należymy do sieci Dziedzictwo Kulinarne Wielkopolska – dodaje. Właściciele Folwarku Wąsowo wielokrotnie byli nagradzani. W 2016 roku z rąk Generalnego Konserwatora Zabytków otrzymali wyróżnienie w konkursie Zabytek Zadbany w kategorii Architektura Przemysłowa i Dziedzictwo Techniki za przeprowadzone prace konserwatorskie i adaptacyjne Źrebięciarni. W 2017 roku zdobyli I miejsce w województwie wielkopolskim w konkursie na najlepsze gospodarstwo ekologiczne. A w 2018 roku Piotr Wieła wraz z małżonką Magdaleną Burdą – Wiełą zostali laureatami XVIII Edycji Ogólnopolskiego Konkursu „Sposób na sukces” organizowanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi i Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie w kategorii rodzinnej. Takie sukcesy cieszą i utwierdzają ich w przekonaniu, że są pozytywnie odbierani, przyczyniając się także do upowszechniania wiedzy o dziedzictwie kulturowym. - Zależy nam na tym, aby Folwark Wąsowo nie tylko był kojarzony z produkcją i przetwórstwem warzyw, ale również z miejscem, w którym można miło, ale także pożytecznie, spędzić czas, poznając przy tym ciekawą historię tego miejsca – podsumowuje nasze spotkanie pan Jan Wieła.
Czytaj także:
