Takich zbiorów rolnik nie może już sprzedawać. Nowe limity weszły w życie
Przypomnijmy: o sprawie piszemy na naszych łamach już od dawna. Nowe przepisy wzbudzają bowiem duże kontrowersje.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Nowe normy od sierpnia. Chodzi o acetampiryd
Rolnicy wprost alarmowali, że drastyczne - i nagłe - zaostrzenie norm to dla wielu groźba utraty upraw - ponieważ po przekroczeniu nie można ich po prostu sprzedawać dalej.
Przypomnijmy: acetamipryd to popularna substancja czynna stosowana w środkach ochrony roślin jako insektycyd, czyli środek do zwalczania szkodników. Jest szeroko wykorzystywany w rolnictwie do ochrony wielu upraw przed insektami.
Tymczasem niedawno nowe unijne prawo zmieniło najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości acetamiprydu - w praktyce obniżając je w niektórych produktach praktycznie do poziomu granicy oznaczalności, czyli 0,01 mg/kg. Tak jest m.in. w przypadku porzeczki, której zbiory odbywały się w lipcu, jednak de facto nowe przepisy dotyczą 38 różnych produktów rolnych.
Sprawa wzbudza kontrowersje ponieważ trzeba podkreślić, że plony z upraw, które zawierają przekroczenia, nie będą mogły być oferowane do sprzedaży w Polsce oraz w pozostałych państwach członkowskich UE, tak w formie świeżej, jak i w postaci mrożonek.
Jak pisaliśmy wcześniej, cała sytuacja niepokoiła mocno środowiska rolnicze, ponieważ okres od ogłoszenia wspomnianych zmian w prawie (czyli koniec stycznia 2025) a wejście w życie nowych przepisów (czyli wspomniany 19 sierpnia 2025) - był po prostu za krótki na wdrożenie działań i praktyk, które pozwolą się dostosować do nowego prawa. Bo w tym roku wielu plantatorów - np. czarnej porzeczki - dokonało oprysków przed wejściem w życie nowych przepisów.
W praktyce chodzi też np. o kwestie zarządzania produktami już przetworzonymi (np. sokami czy mrożonkami), które są jeszcze w zapasach, a które po 19 sierpnia po prostu nie będą mogły być sprzedawane na terenie całej Unii Europejskiej. Nie brakowało więc apeli - o wydłużenie okresu przejściowego do co najmniej 24 miesięcy a nawet - jak apelowali rolnicy francuscy - przywrócenia prawa do stosowania insektycydu.
Ostatecznie Komisja Europejska się na to nie zgodziła, o czym także już pisaliśmy:
GIORiN ostrzega: jest ryzyko powstania przekroczeń substancji czynnej acetamipryd
Dlatego też - jak przypomina dziś GIORiN - dla rolników nowe przepisy oznaczają konieczność wzmożonej ostrożności i dokładności w stosowaniu środków ochrony roślin zawierających acetamipryd.
Niedawno instytucja wystosowała apel o bardzo rozważne używanie tych preparatów w chronionych uprawach. Kluczowe jest dostosowanie się do nowych etykiet środków ochrony roślin, które odzwierciedlają zmienione dopuszczalne poziomy pozostałości.
- Z uwagi na obniżenie dopuszczalnych poziomów pozostałości acetamiprydu, konieczne było dostosowanie etykiet środków ochrony roślin zawierających tę substancję czynną do obecnych uwarunkowań. Najbardziej aktualne etykiety dostępne są na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Środki ochrony roślin powinny być stosowane zawsze zgodnie z najnowszą wersją etykiety. GIORiN zaleca więc zweryfikowanie posiadanej etykiety z tą dostępną na ww. stronie MRiRW przed każdym zastosowaniem środka ochrony roślin - zaznaczają przedstawiciele instytucji.
Warto o tym pamiętać, ponieważ od 19 sierpnia niezastosowanie się do wymagań zawartych w etykiecie środka ochrony roślin jest niezgodne z prawem i podlega karze grzywny.
EFSA oceniła: acetamipryd groźny dla człowieka
Przypomnijmy: najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów (skrót NDP lub z angielskiego MRL) regulowane są przez przepisy unijne - Komisja Europejska, wraz z Europejskim Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i państwami członkowskimi, dokonuje oceny i ustala te poziomy na podstawie dostępnych danych naukowych.
Jakiś czas temu, w związku z przedstawieniem przez Francję nowych danych naukowych dotyczących potencjalnej szkodliwości acetamiprydu, Komisja Europejska zleciła EFSA przeprowadzenie oceny w tym zakresie. Ostatecznie stwierdzono tzw. neurotoksyczność rozwojową, co oznacza duże ryzyko powodowania przez tę substancję zaburzeń struktur mózgu w wieku płodowym i wczesnym wieku dziecięcym.
W związku z tym zdecydowano ostatecznie o obniżeniu tzw. wartości toksykologicznych, tj. dopuszczalnej dziennej dawki spożycia wyrażonej wartościami parametru ADI (maksymalna bezpieczna dawka przy codziennym spożyciu) oraz ARfD (maksymalna bezpieczna dawka przy jednorazowym spożyciu).
W praktyce chodzi o wspomniane wyżej 38 produktów rolnych. W niektórych przypadkach normy obniżone będą od sierpnia praktycznie do poziomu granicy oznaczalności - czyli 0,01 mg/kg.
Pestycydy. Wykaz poziomów NDP przed zmianą oraz po wprowadzonej zmianie (od 19 sierpnia 2025):
Jabłoń i grusza
Przed zmianą: 0,4
Po zmianie: 0,07
Czereśnia
Przed zmianą: 1,5
Po zmianie: 0,8
Morela
Przed zmianą: 0,8
Po zmianie: 0,08
Brzoskwinia
Przed zmianą: 0,2
Po zmianie: 0,08
Porzeczki
Przed zmianą: 2,0
Po zmianie: 0,01*
Agrest
Przed zmianą: 2,0
Po zmianie: 0,7
Borówka wysoka
Przed zmianą: 2,0
Po zmianie: 0,7
Malina
Przed zmianą: 2,0
Po zmianie: 0,6
Winogrona
Przed zmianą: 0,5
Po zmianie: 0,08
Sałata
Przed zmianą: 1,5
Po zmianie: 0,01*
Pomidor
Przed zmianą: 0,5
Po zmianie: 0,06
Ogórek
Przed zmianą: 0,3
Po zmianie: 0,05
Kapusta głowiasta
0,4
Po zmianie: 0,03
Endywia
Przed zmianą: 0,4
Po zmianie: 0,01*
Szpinak
Przed zmianą: 0,6
Po zmianie: 0,01*
Boćwina
Przed zmianą: 0,6
Po zmianie: 0,01*
*- wskazuje granice oznaczalności.
