Produkujesz ziemniaki? Te 3 elementy to Twoje „być albo nie być”
Dr inż. Cezary Trawczyński, ekspert z Zakładu Agronomii Ziemniaka, Instytutu Hodowli Aklimatyzacji Roślin - Państwowego Instytutu Badawczego, odpowiada na kluczowe pytania, wyjaśniając najważniejsze zasady prawidłowej agrotechniki ziemniaków skrobiowych, wpływ warunków pogodowych na zawartość skrobi w bulwach oraz współczesne kierunki zastosowania skrobi ziemniaczanej w przemyśle.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Prawidłowa agrotechnika
Kluczowym krokiem w uprawie ziemniaków skrobiowych jest wybór odmiany o zawartości skrobi w bulwach przekraczającej 17%. - Prawidłowa agrotechnika ziemniaka skrobiowego powinna obejmować elementy wpływające na uzyskanie możliwie najwyższego plonu bulw, a jednocześnie nie powodować obniżenia zawartości skrobi, które w powiązaniu decydują o wysokim plonie skrobi. Należy przede wszystkim zadbać o wybór odpowiedniej gleby, czyli niezbyt zwięzłej, dobrze doprawionej, co kształtuje właściwą jej strukturę, pulchność i przepuszczalność - mówi ekspert. Zaznacza jednocześnie, że gleba powinna charakteryzować się odczynem lekko kwaśnym (pH w KCl 5,5-6,5) i co najmniej średnią zawartością podstawowych makroelementów (P, K i Mg) oraz mikroelementów (Mn, Zn, Cu i B), które to składniki przy odpowiednim odczynie gleby są w większym stopniu pobierane i wykorzystywane przez rośliny ziemniaka, a co bezpośrednio rzutuje na poziom plonu.
Dr inż Cezary Trawczyński podkreśla, że szczególną rolę, jeżeli chodzi o nawożenie należy zwrócić na potas, który najlepiej zastosować w formie siarczanowej (siarczan potasu), co zwiększa zawartość skrobi. - W przypadku konieczności stosowania formy chlorkowej (sól potasowa) stosować nawóz potasowy odpowiednio wcześnie (co najmniej 5-6 tygodni przed sadzeniem), aby został wypłukany z nawozu chlorek sodu (NaCl) powodujący obniżenie skrobi - zaznacza specjalista. Drugi kluczowy składnik, czyli azot należy, zdaniem naszego rozmówcy, stosować w umiarkowanych dawkach, mniejszych w stosunku do potasu. Co natomiast z fosforem? - W stosunku do fosforu należy mieć na uwadze, że poprawia jakość skrobi (wpływa na wielkość gałeczek skrobiowych) - zwraca uwagę ekspert.
Następny ważny element agrotechniki, czyli ochrona, zwłaszcza przed chorobami grzybowymi powinna być systematyczna, ale należy mieć na uwadze, na co akcent kładzie nasz rozmówca, że skrobiowe są to z reguły odmiany późniejsze, a więc charakteryzują się większym stopniem odporności na porażenie zarazą ziemniaka (wskazywać to może na mniejszą częstotliwość użycia zabiegów fungicydowych).
Kluczowym elementem agrotechniki jest również przygotowanie do zbioru, czyli odpowiednio wczesne rozbicie łęcin i sam zbiór, który powinien być prowadzony przy dobrej pogodzie, aby nie zwiększać ryzyka uszkodzeń mechanicznych bulw. - Należy mieć na uwadze, że bulwy odmian wysokoskrobiowych są bardziej podatne na uszkodzenia mechaniczne, co w następstwie niewłaściwie prowadzonego zbioru może być przyczyną ich gnicia - uczula dr inż Cezary Trawczyński.
Właściwy dobór odmian
Nasz rozmówca zaznacza, że podstawowym kryterium doboru odmian skrobiowych do produkcji surowca jest plon skrobi z 1 hektara. - Na plon skrobi z hektara składają się wielkość uzyskanego plonu bulw oraz zawartość skrobi w bulwach, z czego poziom plonu bulw w większym stopniu zależny jest od poprawności zastosowanej agrotechniki, a zawartość skrobi w większym stopniu niż stosowane zabiegi od cechy genetycznej odmiany, dlatego tak istotny jest wybór właściwej - tłumaczy ekspert.
Wpływ pogody na zawartość skrobi
Warunki pogodowe w okresie wegetacji, takie jak opady i temperatura, w dużym stopniu wpływają na gromadzenie skrobi w bulwach. - Duże nasłonecznienie w przypadku odmian wczesnych i średnio wczesnych w miesiącach lipiec-sierpień, a dla odmian średnio późnych i późnych także we wrześniu przy optymalnej ilości i rozkładzie opadów sprzyja gromadzeniu skrobi w bulwach, natomiast niższa temperatura powietrza w tych miesiącach z nadmierną ilością opadów atmosferycznych obniża zawartość skrobi - tłumaczy nasz rozmówca.
Skrobia - zastosowanie
Dzięki swojej budowie skrobia ziemniaczana łatwo poddaje się modyfikacjom fizycznym i chemicznym, co sprawia, że jest szeroko wykorzystywana w różnych gałęziach przemysłu. Główne zastosowania skrobi ziemniaczanej, na co wskazuje ekspert, można podzielić na dwie zasadnicze grupy: w przemyśle spożywczym (do produkcji budyniów, kisieli, deserów owocowych, lodów, kremów, ketchupów, sosów warzywnych, deserów, puddingów, twarożków, koncentratów spożywczych, makaronów, zup typu ,,instant” oraz jako zagęstniki czy dodatki w przemyśle mięsnym, przetwórstwie spożywczym, piekarniczym i cukierniczym) i przemysłowe techniczne (produkcja papieru, tektur falistych, kleju do sklejania wyrobów papierniczych, mas powlekających powierzchnie, środek do powlekania taśm klejących, w przemyśle włókienniczym jako klejonka do przędzy). - Należy podkreślić, że główną zaletą surowca skrobiowego stosowanego w różnych gałęziach przemysłu jest biodegradowalność, co nabiera szczególnego znaczenia przy recyklingu opakowań - zaznacza specjalista.
Podsumowanie
Wydajność skrobi, reasumując, zależy od szeregu czynników zarówno agrotechnicznych, jak i genetycznego. - Zastosowanie właściwej agrotechniki poprzez wykonanie prawidłowych zabiegów pielęgnacyjnych, optymalnego nawożenia i wymaganej ochrony przed chwastami, chorobami i szkodnikami zapewniających wysoki plon bulw uprawianej odmiany i nie powodujących obniżenia zawartości skrobi w bulwach są gwarancją uzyskania wysokiej wydajności plonu skrobi z hektara - mówi dr inż Cezary Trawczyński. Na tym nie kończy. - Czynnik genetyczny w stosunku do wydajności skrobi związany jest z wczesnością odmiany, im odmiana późniejsza, czyli o dłuższym okresie wegetacji, tym charakteryzuje się większą zawartością skrobi w bulwach - zaznacza ekspert.
