Z obszarów rolniczych zniknie 900 tys. ha? Powstała kontrowersyjna strategia
Dokument ten budzi niepokój środowiska rolniczego. Chodzi bowiem o spore powierzchnie, które obecnie są gruntami ornymi i łąkami, a które docelowo mają być odtworzone ma mokradła i torfowiska. Konsultacje publiczne do ram strategii trwały do wczoraj, 23 lutego.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Planują odwtorzyć mokradła i torfowiska
Termin wdrożenia w życie ambitnych środowiskowych celów nie jest odległy. Przyjęcie strategii, jak wskazuje resort klimatu i środowiska, planowane jest na 2027 r. Zdania na jej temat są mocno podzielone.
Jak przekonuje resort klimatu i środowiska - jest to kompleksowy dokument, który wyznacza długofalowy kierunek ochrony i odtwarzania mokradeł. Stanowi on odpowiedź na zmiany klimatu, pogłębiający się kryzys wodny oraz narastające wyzwania dla środowiska, rolnictwa i bezpieczeństwa wodnego kraju.
- Przyjęcie Strategii ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce będzie momentem historycznym. Aktualnie nie dysponujemy strategicznym dokumentem, który wytyczałby kierunek działań w realiach zmian klimatu i narastającego kryzysu wodnego. To wyzwanie nie tylko dla ochrony przyrody, ale też dla rolnictwa, gdzie problem wodny stale się pogłębia – mówi wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała.
I jak dalej wskazuje, opracowanie tej strategii jest realizacją międzynarodowych zobowiązań Polski wynikających z Konwencji Ramsarskiej oraz odpowiedzią na postępującą degradację mokradeł.
O obawach rolników w związku z opracowywaniem tego dokumentu pisaliśmy już w ubiegłym roku.
Ponowne nawodnienie gruntów - dla rolników dobrowolnie czy przymusem?
Resort klimatu i środowiska przekonuje, że program ten nie wpłynie negatywnie na gospodarkę rolną. Strategia, jak bowiem wskazuje, nie nakłada obowiązku zalewania produktywnych gruntów rolnych, lecz oferuje rolnikom dobrowolne programy wsparcia finansowego za retencjonowanie wody. A to oznacza, że mają pojawić się pieniądze dla rolników, którzy przekażą ziemie pod działania renaturyzacyjne.
- Stworzymy program odtwarzania torfowisk i mokradeł, który będzie w pełni uwzględniał interesy polskich rolników, by chronić środowisko. Szacuje się, że odwodnione przez człowieka torfowiska emitują w Polsce więcej gazów cieplarnianych niż elektrownia w Bełchatowie - zaznacza minister Dorożała.
Jak podkreśla dalej resort klimatu i środowiska: odtwarzanie mokradeł i torfowisk pomaga podnosić poziom wód gruntowych. To ogromne wsparcie dla rolników, którzy na wielu terenach zmagają się z suszą. Torfowiska i tereny podmokłe mogą pełnić funkcję naturalnych barier i elementów ochronnych. Ich potencjał jest analizowany m.in. w kontekście projektu Tarcza Wschód.
60 uwag do projektu strategii o obszarach wodno-błotnych
Czy interes rolników w tej strategii jest rzeczywiście ujęty? Sporo wątpliwości co do tego ma Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny.
Organizacja, którą reprezentuje, wyraziła swój zdecydowany sprzeciw wobec jej zapisów.
- Polska Platforma Zrównoważonej Wołowiny przekazała do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska blisko 60 szczegółowych uwag do projektu „Strategii ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce wraz z Planem działań”. PPZW stoi na stanowisku, że dokument w obecnym kształcie będzie miał poważne, negatywne konsekwencje dla rolnictwa, w szczególności dla produkcji zwierzęcej i hodowli bydła - komnetuje Jacek Zarzecki.
Ogromny teren może być wyłączony z użytkowania rolniczego?
Jak dalej nas informuje przedstawiciel Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny, projekt strategii zakłada objęcie działaniami nawet 906 171 ha gruntów ornych i łąk, które mogłyby zostać wyłączone z użytkowania rolniczego i ponownie nawodnione, a także przekształcenie 200 000 ha torfowisk użytkowanych rolniczo w systemy paludikultury .
Według Zarzeckiego w dokumencie brakuje sporo istotnych informacji o polskim rolnictwie, które należy brać pod uwagę, jeśli zamierza się racjonalnie ocenić skutki wejścia w życie założeń strategii.
- Tak duża skala ingerencji w użytkowanie gruntów została zaproponowana bez przedstawienia podstawowych danych dotyczących liczby gospodarstw i pogłowia zwierząt na terenach objętych planowanymi zmianami . Oznacza to brak rzetelnej oceny skutków społeczno-gospodarczych oraz wpływu na bazę paszową i stabilność produkcji zwierzęcej - komentuje Jacek Zarzecki.
Grunty istotne dla produkcji bydła
2 116 zł na hektarze - tyle rocznie mogą stracić, według strategii, rolnicy, którzy obecnie użytkują rolniczo tereny, jeśli ponownie zostaną on nawodnione. Ta kwota, według Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny jest zbyt niska.
- Platforma zwraca również uwagę na przyjętą w dokumencie metodologię wyceny strat, w której wartość usług zaopatrzeniowych z odwodnionych mokradeł użytkowanych rolniczo oszacowano na podstawie średniej wartości siana – 2 116 zł/ha/rok . W ocenie PPZW takie uproszczenie nie uwzględnia rzeczywistego znaczenia tych gruntów dla całego łańcucha produkcji bydła, w tym produkcji pasz objętościowych i bilansu nawozów naturalnych - zauważa Jacek Zarzecki.
Na liście punktów, które krytykuje wiceszef PPZW jest także oparcie części analiz w dokumencie na danych historycznych sięgających…. 1965 r.
- Przy czym baza GIS „Mokradła” została zintegrowana cyfrowo w 2006 r. Planowanie działań na setkach tysięcy hektarów w oparciu o nieaktualne dane może prowadzić do poważnych konfliktów społecznych i gospodarczych – stwierdza Zarzecki.
I podsumowuje: Dokument w obecnym brzmieniu nie spełnia kryterium równowagi między celami środowiskowymi a bezpieczeństwem żywnościowym i stabilnością ekonomiczną gospodarstw.
- Ochrona mokradeł jest ważna, ale nie może odbywać się kosztem rolników bez rzetelnych danych, analiz i zapewnienia realnego finansowania. Brak jest również gwarancji stabilnych i adekwatnych rekompensat dla rolników oraz fakt, że dokument w dużej mierze odwołuje się do finansowania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. WPR nie powinno być wskazane domyślne źródło finansowania działań ograniczających produkcję - podkreśla Jacek Zarzecki.
