Nie bagatelizuj tego, zwłaszcza teraz. Prosta sprawa, a może znacząco wpłynąć na plon kukurydzy
Terminologia taka jak efekt heterozji, rodzaje mieszańców (SC i TC) czy typ ziarna (flint i dent) wpływa bezpośrednio na plon, odporność roślin oraz ich przydatność na konkretnych stanowiskach. Dr inż. Monika Żurek, asystent w Zakładzie Biologii Stosowanej Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowego Instytutu Badawczego wyjaśnia najważniejsze z nich w prosty i praktyczny sposób.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Czy jest efekt heterozji?
Efekt heterozji (ang. heterosis), jak tłumaczy ekspertka, to potocznie „wybujałość mieszańców”, czyli zjawisko polegające na tym, że potomstwo powstałe z krzyżowania dwóch silnie zróżnicowanych genetycznie linii wsobnych przewyższa obie formy rodzicielskie pod względem ważnych cech użytkowych - takich jak plon, wigor, zdrowotność czy tolerancja stresów. - Innymi słowy, jest to kumulacja pozytywnych cech osobników rodzicielskich w potomstwie - wyjaśnia nasz rozmówczyni. Dlaczego ujawnia się głównie w pokoleniu F1? - Pokolenie F1 otrzymuje zestaw alleli, w którym maskowane są negatywne skutki homozygotyczności linii wsobnych. Mieszaniec F1 (tzw. hybryda) jest więc maksymalnie heterozygotyczny, co przekłada się na najwyższy poziom heterozji. W pokoleniu F2 następuje rozszczepienie genetyczne, spadek heterozygotyczności i zanik efektu - tłumaczy specjalistka..
Efekt heterozji oznacza to dla rolnika: wysoką stabilność wzrostu i plonu, lepszą odporność na stresy (chłód, susza), a także konieczność corocznego zakupu kwalifikowanego materiału siewnego pokolenia F1 (ponowny wysiew czyli używanie do siewu nasion pokolenia F2 prowadziłby do spadku plonu).
Typy hodowlane - mieszańce SC i TC. Co je wyróżnia?
SC (Single Cross) - to mieszańce pojedyncze. Powstają z krzyżowania dwóch linii wsobnych (A × B). Charakteryzują się: najwyższym poziomem heterozji, bardzo dobrą wyrównaną strukturą roślin, wysokim potencjałem plonowania, a także często nieco większymi wymaganiami glebowymi i gorszą tolerancją ekstremów środowiskowych.
TC (Three-Way Cross) - to natomiast mieszańce trójliniowe. Powstają, jak tłumaczy specjalistka, przez skrzyżowanie mieszańca SC z kolejną linią wsobną ((AxB) × C). Odznaczają się: dobrą stabilnością, większą tolerancją słabszych stanowisk, chłodu i zmiennych warunków oraz nieco niższym potencjałem plonowania niż SC.
Gdzie, które się sprawdzają?
- SC: stanowiska lepsze, regiony cieplejsze i stabilne a takżw intensywna technologia uprawy.
- TC: stanowiska mozaikowate, gleby słabsze, chłodniejsze rejony lub gospodarstwa o mniejszej intensywności nawożenia.
Typ ziarna - flint i dent
Flint (twardy)
Zea mays var. indurata Sturt.- kukurydza zwykła (tzw. szklista/typ flint). - Ziarniaki tego podgatunku są zaokrąglone i gładkie, błyszczące. Mączysta warstwa bielma jest otoczona szklistą warstwą rogową - informuje dr inż. Monika Żurek.
Flint charakteryzuje się:
- twardą, szklistą warstwą bielma, mało części mączystej,
- zaokrąglonym ziarnem, odpornytm na uszkodzenia,
- szybkim tempem wschodów w chłodniejszych warunkach,
- lepszą tolerancja wiosennych chłodów,
- często wykorzystywany jest w północnej Europie i w odmianach do uprawy na ziarno w chłodniejszych rejonach.
Dent (koński ząb)
Zea mays var. indentata Sturt.- kukurydza pastewna (tzw. koński ząb/typ dent). - Ziarniaki tego podgatunku są wydłużone i spłaszczone. Warstwa rogowa bielma występuje po bokach, a mączyste wnętrze sięga aż do wgłębienia na wierzchołku - opisuje ekspertka..
Dent posiada:
- bielmo mączyste, miękkie wewnątrz, z charakterystycznym „wgłębieniem” na czubku,
- wyższy potencjał plonowania, szczególnie w cieplejszych warunkach,
- lepsze parametry kiszonkarskie (wyższa strawność skrobi),
- jednak wiosną bardziej wrażliwy na niskie temperatury.
Nasza rozmówczyni zwraca uwagę na to, że obecnie w uprawie w Polsce przeważają głównie odmiany o pośrednim typie ziarna (flint/dent).
Wspomina także o tym, że w północnej i środkowej Polsce częściej sprawdza się flint/dent (mieszany genotyp), natomiast w cieplejszych rejonach dent.
