Kombinuj, ale nie przekombinuj. Ten zabieg w uprawie kukurydzy musi być gruntownie przemyślany

Źródło: M. Kula

Większość substancji czynnych rekomendowanych do posiewnego stosowania jest również zalecana do zabiegów nalistnych (mezotrion, izoksaflutol, petoksamid, terbutyloazyna oraz tienkarbazon metylowy). Decydując się na ich powschodowe użycie, warto wziąć pod uwagę stan uwilgotnienia gleby warunkujący działanie zwłaszcza petoksamidu i tienkarbazonu metylowego. O ile aura na to pozwoli, w przypadku okresowej suszy, można nieznacznie opóźnić zabieg, tak aby wykonać go w lepszych warunkach. W najgorszym scenariuszu zawsze można wprowadzić inne rozwiązanie lub zmienić skład mieszaniny. W tym celu dostępny jest szeroki wachlarz substancji czynnych zalecanych do powschodowej ochrony plantacji – 20 substancji czynnych dla odmian tradycyjnych oraz jedna dla odmian odpornych na cykloksydym. 

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Gatunki dwuliścienne 

Komosa biała wykazuje wrażliwość na szereg substancji czynnych rekomendowanych do zabiegów nalistnych. Efektywne zniszczenie chwastu uzyskamy stosując nalistnie np.: izoksaflutol, pirydat, sulkutrion, tifensulfuron metylowy, dikamba, florasulam, terbutyloazynę, bentazon, 2,4-D oraz petoksamid (tab.1). Większość z nich wykazuje znacznie szersze spektrum zwalczania chwastów. Dla przykładu, pierwsze trzy są szczególnie przydatne w zwalczaniu szarłatu szorstkiego. Natomiast petoksamid jest nieodzowny w ograniczaniu nasilenia występowania blekotu pospolitego, bodziszka grobnego oraz psianki czarnej. 

Chwasty rumianowate oraz gatunki rdestowate 

W przypadku zwalczania obu chwastów mamy do wyboru szeroki zakres substancji czynnych. Gatunki rumianowate zwalczymy stosując izoksaflutol, petoksamid, tifensulfuron metylowy, florasulam, terbutyloazynę, tembotrion, sulkutrion oraz nikosulfuron. Wymienione substancje czynne (oprócz izoksaflutolu) niszczą także poszczególne gatunki rdestów. 

Czytaj też:
To się po prostu kalkuluje. Rolnik mówi o nowej-starej metodzie uprawy kukurydzy

Trudno znaleźć uprawę kukurydzy wolną od chwastów prosowatych – chwastnicy jednostronnej, włośnicy sinej lub zielonej oraz palusznika krwawego. Tak blisko spokrewnione gatunki wymagają już zastosowania odpowiednio selektywnych substancji czynnych. Oprócz herbicydów z grupy inhibitorów biosyntezy karotenoidów (sulkutrioniu, mezotrionu, tembotrionu, izoksaflutolu), mamy do dyspozycji petoksamid (inhibitor podziału komórek) oraz herbicydy z grupy ALS – rimsulfuron i nikosulfuron. Zaletą tych dwóch ostatnich jest możliwość zwalczania nie tylko chwastnicy jednostronnej, lecz także wiechliny rocznej, perzu właściwego (rimsulfuron) oraz włośnicy zielonej i sinej. Innym rozwiązaniem ograniczającym wzrost perzu właściwego jest mieszanina foramsulfuronu z jodosulfuronem metylosodowym oraz z tienkarbazonem metylu. Według etykiety środka Maister Power 42,5 OD perz właściwy skutecznie wyeliminujemy aplikując herbicyd w fazie intensywnego wzrostu chwastu (wysokość 15–20 cm). 

Ostrożnie z herbicydami

Nie wszystkie odmiany tolerują substancje czynne z grupy ALS. Kukurydza podczas wegetacji potrzebuje do prawidłowego rozwoju od 1300°C (odmiany wczesne) do 1600°C (odmiany późne) sum temperatur efektywnych podczas sezonu wegetacyjnego. Zagrożeniem dla niej w początkowych stadiach  wzrostu są zarówno wiosenne chłody <10°C, jak i niskie uwilgotnienie gleby, potęgujące możliwość wystąpienia uszkodzeń. Odmiany pochodzące z cieplejszej strefy klimatycznej, wymagające małej dobowej amplitudy, często wykazują w warunkach silnych wahań temperatur obniżoną tolerancję na herbicydy. Objawy fitotoksyczności zwykle przejawiają się zahamowaniem wzrostu, przebarwieniami liści, lub trwałymi zmianami morfologicznymi. W skrajnych przypadkach prowadzą do zamierania całych roślin. Decydując się na zastosowanie herbicydów z grupy ALS należy wziąć to pod uwagę i skonsultować się z przedstawicielami firm fitofarmaceutycznych posiadającymi zezwolenie na obrót równoległy herbicydów opartych na rimsulfuronie i nikosulfuronie.

Generalnie, aplikacja pozostałych substancji czynnych jest bezpieczna dla kukurydzy z małymi wyjątkami. Problematyczne jest stosowanie herbicydów z grupy regulatorów wzrostu – dikamby i 2,4-D – oraz substancji czynnych z grupy inhibitorów biosyntezy karotenoidów (mezotrion sulkutrion, tembotrion). Opóźnienie wykonania zabiegu herbicydami opartymi na dikambie, szczególnie w przypadku wyższych dawek, niekorzystnie wpływa na rozwój kolb. Bogaty zasób substancji czynnych pozwala na ewentualne pominięcie jej podczas wyboru herbicydów, chociaż w przypadku zwalczania starca zwyczajnego może być kłopotliwe. 

Inne symptomy uszkodzeń wywołuje zbyt wczesne zastosowanie 2,4-D. Objawy fitotoksycznego wpływu to zahamowanie wzrostu oraz charakterystyczne zwinięcie liści w rurki. Mają one charakter przejściowy i zanikają po upływie 7–14 dni po zabiegu. Warunki niesprzyjające w okresie aplikacji inhibitorów biosyntezy karotenoidów powodują chlorozy i nekrozy na blaszkach liściowych kukurydzy. 

Eliminacja chwastów jednoliściennych w odmianach tolerancyjnych na cykloksydym

Cykloksydym jest graminicydem tzn. herbicydem zwalczającym jedynie gatunki jednoliścienne. Zaletą tej substancji czynnej jest niszczenie szeregu gatunków jednoliściennych, takich jak: chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, proso, sorgo alpejskie, samosiewy zbóż, stokłosa płonna, stokłosa polna, wiechlina zwyczajna, włośnica zielona, włośnica ber, wyczyniec polny, życica wielokwiatowa, życica trwała, jęczmień płonny, perz właściwy (tab.2). Należy jednak pamiętać, że zabiegi tą substancją czynną można przeprowadzić jedynie w odmianach tolerancyjnych na działanie cykloksydymu. Pomyłkowe zastosowanie jej w innych odmianach spowoduje zniszczenie plantacji.

Jaki system wybrać?

Do wyboru mamy trzy opcje, a mianowicie: zabieg doglebowy, nalistny lub mieszany, uwzględniający wykonanie zarówno aplikacji doglebowej jak i dolistnej. 

Na polach charakteryzujących się dużym potencjalnym zachwaszczeniem dobrze jest stosować herbicydy doglebowe. Zastosowanie ich po siewie rośliny uprawnej zniweluje początkową konkurencyjność chwastów. Druga możliwość to aplikacja nalistna. Zaletą jej jest precyzyjny dobór substancji czynnych pod występujące zachwaszczenie. Szczególnie dotyczy to gatunków ciepłolubnych, w tym także jednoliściennych, np. chwastnicy jednostronnej, której pojawienie się na plantacji ściśle koresponduje z warunkami atmosferycznymi. 

Trudno jest jednoznacznie stwierdzić, która strategia jest lepsza. Obydwa rozwiązanie są efektywne, o ile zabiegi zostaną wykonane w optymalnych warunkach pogodowych przy wykorzystaniu trafnego doboru substancji czynnych. Dla zabiegów posiewnych dostępność wilgoci w glebie jest konieczna do uzyskania pełnej efektywności chwastobójczej. Z kolei skuteczność aplikacji dolistnej jest niezależna od stanu uwilgotnienia gleby. Dodatkową jej zaletą jest elastyczność terminu wykonania zabiegu limitowana fazą chwastów (do fazy 4. liści właściwych chwastów). Brak ścisłych ram czasowych wykonania zabiegu jest szczególnie przydatny w warunkach niestabilnej aury, limitującej efektywne działanie preparatów. Ponadto przesunięcie terminu chroni kukurydzę przed możliwością wystąpienia objawów fitotoksyczności po zastosowaniu herbicydów. 

Zachwaszczenie wtórne

Oprócz pierwotnej presji chwastów, z którymi borykają się młode rośliny, plantacje kukurydzy są narażone na wystąpienie zachwaszczenia wtórnego. Pojawienie się chwastów w trakcie wegetacji nie wpływa drastycznie na obniżenie plonowania rośliny. Może jednak pogorszyć jakość plonu oraz utrudnić przeprowadzenie zbioru. Kolejnym negatywnym skutkiem zachwaszczenia wtórnego jest dostarczenie nowego pokolenia nasion, które powiększa zachwaszczenie potencjalne gleby w następnych sezonach wegetacyjnych. 

System mieszany

Biorąc pod uwagę zróżnicowanie pojawiania się poszczególnych gatunków chwastów (wynikające z warunków termicznych, jak i wilgotnościowych, determinujących ich kiełkowanie) najlepszym sposobem ochrony plantacji jest zastosowanie systemu mieszanego. Polega on na wykonaniu dwóch niezależnych zabiegów herbicydowych podczas sezonu wegetacyjnego. Pierwszy z nich przeprowadzamy po siewie kukurydzy – substancjami czynnymi działającymi poprzez glebę (izoksaflutol, tiekabazon metylowy). Natomiast po wschodach rośliny uprawnej i chwastów aplikujemy mieszaninę substancji czynnych pobieranych zarówno przez korzenie chwastów, jaki i liście. Zastosowanie tego rozwiązania umożliwia efektywną walkę z chwastami w zróżnicowanych okresach pojawiania się ich na polu uprawnym.

Dawki dzielone

Inną alternatywą ochrony plantacji są dawki dzielone. Niektóre firmy chemiczne zalecają stosowanie środków chwastobójczych w tym systemie. Jako przykład można podać preparat Dragster oparty na mieszaninie rimsulfuronu i tifensulfuronu metylowego. 

Zaletą tego rozwiązania jest większa kontrola nad populacją chwastów oraz uniezależnienie się od warunków pogodowych.   Pamiętajmy, że kluczem do uzyskania wysokiej efektywności dawek dzielonych jest wykonanie zabiegów w stadium 2 liści właściwych chwastów. Według producenta środka pierwszą aplikację, połową dawki herbicydu przeprowadzamy w fazie BBCH 13 kukurydzy, a kolejną do stadium 8. liści właściwych (BBCH 18). Opóźnienie terminu aplikacji wiąże się z uzyskaniem słabego efektu chwastobójczego.