Te wymogi mają obowiązywać nawet małych hodowców. Nowe prawo odnośnie walki z ASF

Źródło: Canva

ASF od lat spędza sen z powiek polskim hodowcom. Skala strat może przerażać: przez ponad dekadę koszty afrykańskiego pomoru świń osiągnęły - bagatela - ponad 20 miliardów złotych. A połowę tej astronomicznej kwoty, czyli 10 miliardów złotych, to straty, jakie ponieśli sami producenci. Piszemy o wszystkim na bieżąco:

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Czytaj też:
Rachunek za ASF przeraża. Po 11 latach ta kwota zwala z nóg [VIDEO]

Tymczasem już wkrótce - konkretniej 18 marca - ma wejść w życie nowe rozporządzenie ministra rolnictwa, które porządkuje i wprowadza szereg zaktualizowanych zmian w kontekście zwalczania wirusa.

Co warto zaznaczyć - zmiany dotyczą każdego: od wielkoprzemysłowych tuczarni po małe gospodarstwa produkujące na użytek własny.

Walka z ASF. Jest nowe rozporządzenie. Izolacja podstawą

Lista nakazów jest bardzo długa. Wiele z nich jest już zresztą doskonale znanych hodowcom, którzy od dawna się do nich stosują. Warto jednak cały czas o nich pamiętać.

Jakie nakazy i zakazy przede wszystkim dotyczyć będą więc hodowców świń w kontekście nowego rozporządzenia?

Przede wszystkim: znany już nakaz absolutnej izolacji zwierząt.

Świnie muszą przebywać w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach. Przepis mówi jasno: pomieszczenia te muszą mieć oddzielne wejścia i nie mogą mieć bezpośredniego przejścia do miejsc, w których utrzymywane są inne zwierzęta kopytne (np. bydło, konie, owce). 

Bioasekuracja i walka z ASF. Wymiary mat dezynfekacyjnych

Kolejna sprawa: maty dezynfekacyjne. Wymiary mat dezynfekcyjnych są dokładnie sprecyzowane: szerokość nie może być mniejsza niż szerokość wejścia lub wyjścia (czyli mata musi obejmować całe światło drzwi), a długośc nie może być mniejsza niż 1 metr.

Maty muszą znajdować się przed każdym wejściem do pomieszczeń ze świniami, ale także przed wyjściami. Dla wjazdów obowiązują te same zasady - niecki lub maty muszą być stale nasycone środkiem dezynfekcyjnym i odpowiednio szerokie.

Walka z ASF. Rejestr osób wchodzących do chlewni

Kolejna sprawa - także już znana - to prowadzenie rejestru osób wchodzących do pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie.

Dotyczy to także środków transportu. Co więcej, każda osoba wchodząca do chlewni musi umyć i odkazić ręce, nakazane jest także używanie odzieży i obuwia ochronnego -  przeznaczonego wyłącznie do wykonywania czynności w chlewni.

Walka z ASF. Co z systemem otwartym?

Co z kolei jeśli utrzymujemy świnie w systemie otwartym?

Wówczas hodowca nie musi w teorii stosować nakazu utrzymywania świń w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach, który obowiązuje w systemach zamkniętych. W praktyce jednak trzeba spełnić dwa ważne warunki: po pierwsze podwójne ogrodzenie (lub pojedyncze pełne) o wysokości co najmniej 1,5 metra. Po drugie i równie ważne: ogrodzenie ma być trwale związane z podłożem. Ponadto oczywiście skuteczna dezynfekcja podczas wchodzenia/wychodzenia.

Walka z ASF. Nie wolno zapominać o zabezpieczeniach przy transporcie

Kolejna sprawa, o której nie wolno zapominać to fakt, że pojazdy wjeżdżające na farmę powinny mieć zdezynfekowane koła. Każdy wjazd na wybieg musi być zabezpieczony urządzeniem do dezynfekcji (niecka/mata). Jej długość musi odpowiadać obwodowi największego koła pojazdu wjeżdżającego - tak, aby cała opona została obmyta płynem.

To naprawdę ważne, bo jeśli rolnik spełni tych wymogów, wówczas będzie miał po prostu zakaz wypuszczania swoich świń na rynek. Świnie z takiego gospodarstwa będą mogły być przeznaczone wyłącznie na użytek własny.

Walka z ASF i bioasekuracja. Zabezpieczenie paszy

Kolejna ważna rzecz, o której już dziś doskonale wiedzą hodowcy - czyli obowiązek karmienia paszą zabezpieczoną przed dostępem zwierząt dzikich i domowych.

Rolnicy gospodarujący na obszarach objętych ograniczeniami muszą jeszcze bardziej uważać na to, co wrzucają do koryta. Obowiązywać ma zakaz karmienia zielonką lub ziarnem pochodzącym z zagrożonych stref, chyba że poddano je obróbce termicznej lub składowano w miejscu niedostępnym dla dzików przez 30 dni przed podaniem.

Z kolei słoma z obszarów ograniczeń II i III musi leżakować (być składowana) przez 90 dni przed użyciem jako ściółka, chyba że została poddana obróbce unieszkodliwiającej wirusa.

Ubój na własny użytek

Nie wolno też zapominać o zmianach w kontekście uboju na użytek własny. Pisaliśmy już o tym szerzej na naszych łamach:

Czytaj też:
Ubój na własny użytek. Jakie są zasady w roku 2026?

Zgodnie z nowym rozporządzeniem, w strefach objętych ograniczeniami I, II i III (czyli w większości zagrożonych terenów) ubój gospodarczy jest dozwolony, pod warunkiem że świnia była utrzymywana w tym gospodarstwie przez co najmniej 30 dni przed ubojem, ponadto zwierzę zostanie poddane badaniu przedubojowemu (lub poubojowemu przez urzędowego lekarza weterynarii - w zależności od strefy).

Konieczne jest generalnie pobranie próbek w kierunku ASF. Mięso można spożyć dopiero po otrzymaniu negatywnego wyniku.

Sprzedajesz tuczniki? Pamiętaj o zasadach

Kolejna ważna regulacja dotyczy tych, którzy sprzedają tuczniki. Każdy transport świń musi być poprzedzony wystawieniem świadectwa zdrowia. Badanie kliniczne świń musi odbyć się nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem. 

Warto jednocześnie jednak wspomnieć o procedowanym niedawno systemie alternatywnego przemieszczania świń na terenie Polski. Pisaliśmy o tym szerzej tutaj:

Czytaj też:
Ważna zmiana w handlu świniami. Te przepisy wejdą w życie już w marcu

Oczywiście sami przewoźnicy muszą posiadać przy sobie dokument potwierdzający mycie i dezynfekcję środka transportu po ostatnim rozładunku. Bez papierka ani rusz.

Walka z ASF. Dziki

Nowe rozporządzenie reguluje też kwestie związane ze zwierzętami w lasach - oczywiście obowiązuje całkowity zakaz dokarmiania dzików na terenie całego kraju, ponadto powiatowy lekarz weterynarii może zakazać polowań zbiorowych z psami lub nagonką a strefach II i III, jeśli uzna to za ryzykowne dla rozprzestrzeniania wirusa.

Każdy strzelony dzik w strefie I musi być z kolei dostarczony do punktu skupu lub zakładu w całości (chyba że patroszenie odbywa się na miejscu pod ścisłym nadzorem).

Zgodnie z planami nowy projekt rozporządzenia ma wejść w życie 18 marca 2026.

Jak zaznaczają rządący, przepisy te są implementacją unijnych rozporządzeń (m.in. 2023/594) i nowej polskiej ustawy o zdrowiu zwierząt, procedowanej jeszcze pod koniec minionego roku.

Czytaj też:
„Czy produkcja świń ma jeszcze sens?” Farmerzy zabrali głos