Susza w Polsce
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach informuje o zagrożeniu suszą dla poszczególnych upraw: zbóż ozimych i jarych, rzepaku i rzepiku, buraków cukrowych, krzewów i drzew owocowych oraz truskawek.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
W okresie raportowania od 11 kwietnia do 10 czerwca 2015 roku, stwierdza zagrożenie wystąpienia suszy rolniczej na obszarze Polski.
Zagrożenie suszą występuje na powierzchni 9,5 % gruntów ornych w 971 gminach (31,7% gmin Polski), skupionych w 11 województwach:
- wielkopolskim
- kujawsko-pomorskim
- łódzkim
- lubuskim
- dolnośląskim
- opolskim
- pomorskim
- mazowieckim
- zachodniopomorskim
- warmińsko-mazurskim
- śląskim
W najgorszej sytuacji znajduje się Wielkopolska.
Największe zagrożenie suszą występuje dla krzewów owocowych. Susza dla tej uprawy występuje na glebach:
- I kategorii (gleby bardzo lekkie; grupa granulometryczna: piasek luźny, piasek luźny pylasty, piasek słabo gliniasty, piasek słabo gliniasty pylasty) oraz
- II kategorii (gleby lekkie, grupa granulometryczna: piasek gliniasty lekki, piasek gliniasty lekki pylasty , piasek gliniasty mocny, piasek gliniasty mocny pylasty).
Tabela 1 zawiera szczegółowe dane dotyczące liczby gmin oraz % gmin i powierzchni gruntów ornych dla województw w których występuje susza w uprawie krzewów owocowych.
Tabela 1.
Lp.
województwo
Liczba gmin zagrożonych
Udział gmin zagrożonych [%]
% powierzchni gruntów ornych
1
wielkopolskie
311
98,4
35,7
2
kujawsko-pomorskie
173
96,6
18,9
3
łódzkie
124
61,4
26,8
4
lubuskie
102
87,9
34,4
5
dolnośląskie
81
36,2
8,9
6
opolskie
64
62,1
7,2
7
pomorskie
57
40,7
3,1
8
mazowieckie
46
12,6
3,8
9
zachodniopomorskie
10
6,1
0,5
10
warmińsko-mazurskie
2
1,3
0,0
11
śląskie
1
0,5
0,0
Nieco mniejsze zagrożenie suszą występuje wśród zbóż jarych. Susza dla tych upraw występuje w rozpatrywanym okresie sześciodekadowym na glebach I i II kategorii. Występuje ona w 522 gminach (w 17% gmin kraju) na 5,2 % gruntów ornych Polski. Dane dotyczące tych upraw przedstawia tabela 2.
Tabela 2.
Lp.
Województwo
Liczba gmin zagrożonych
Udział gmin zagrożonych [%]
Udział powierzchni zagrożonej [%]
1
wielkopolskie
213
67,4
24,5
2
kujawsko-pomorskie
132
73,7
11,5
3
łódzkie
86
42,6
17,9
4
lubuskie
42
36,2
5,7
5
dolnośląskie
21
9,4
1,9
6
mazowieckie
16
4,4
1,5
7
opolskie
12
11,7
0,8
Podobne zagrożenie suszą odnotowano dla truskawek. Dla tej uprawy susza występowała na glebach I i II kategorii, w 522 gminach (w 17% gmin kraju) na 5,2 % gruntów ornych Polski. Dane dotyczące suszy dla tej uprawy przedstawia tabela 3.
Tabela 3.
Lp.
Województwo
Liczba gmin zagrożonych
Udział gmin zagrożonych [%]
Udział powierzchni zagrożonej [%]
1
wielkopolskie
213
67,4
24,5
2
kujawsko-pomorskie
132
73,7
11,5
3
łódzkie
86
42,6
17,9
4
lubuskie
42
36,2
5,7
5
dolnośląskie
21
9,4
1,9
6
mazowieckie
16
4,4
1,5
7
opolskie
12
11,7
0,8
Odnotowano również suszę występującą na glebach I kategorii wśród zbóż ozimych. Susza występowała w 521 gminach (17% gmin kraju) obejmując 4,2 % gruntów ornych Polski. Dane dotyczące tych upraw przedstawia tabela 4.
Tabela 4.
Lp.
Województwo
Liczba gmin zagrożonych
Udział gmin zagrożonych [%]
Udział powierzchni zagrożonej [%]
1
wielkopolskie
212
67,1
19,5
2
kujawsko-pomorskie
132
73,7
10,1
3
łódzkie
86
42,6
12,8
4
lubuskie
42
36,2
5,7
5
dolnośląskie
21
9,4
1,9
6
mazowieckie
16
4,4
1,4
7
opolskie
12
11,7
0,8
Najniższe wartości bilansu wodnego występowały w środkowej i wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego, północno-zachodniej części województwa łódzkiego, na Równinie Kutnowskiej i Pojezierzu Kujawskim, wynosiły one od -150 do -169 mm. Niskie wartości występowały również na obszarze województwa: pomorskiego, lubuskiego dolnośląskiego, opolskiego, wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego i mazowieckiego od -130 do -149 mm.
Natomiast najwyższe wartości bilansu wodnego (poniżej -50 mm) odnotowano w Polsce w zachodniej części Wyżyny Lubelskiej oraz w południowej części województw: śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego.
W kwietniu stwierdzono na obszarze Polski bardzo duże zróżnicowanie pod względem występowania opadów atmosferycznych. Bardzo niskie opady, poniżej 20 mm wystąpiły na Pojezierzach: Poznańskim, Gnieźnieńskim, Krajeńskim, Szczecineckim, Wałeckim, na Wzniesieniach Zielonogórskich, na Nizinie Śląskiej, stanowiły one na tych obszarach od 50 do 60% normy wieloletniej. Niskie opady wynoszące 20-30 mm wystąpiły na przeważającym obszarze kraju, stanowiąc w tych rejonach 60-90% normy. Natomiast należy również zaznaczyć stosunkowo wysokie opady występujące na Pojezierzu Litewskim oraz na Pobrzeżu Gdańskim, wynosiły one w tych regionach od 40 do80 mm, stanowiąc od 110 do 150% normy wieloletniej. Najwyższe opady atmosferyczne odnotowano w Tatrach, ponad 100 mm.
W maju opady atmosferyczne były bardzo zróżnicowane. Niskie opady wystąpiły na dużym obszarze w zachodniej i środkowej części kraju. Najniższe opady wystąpiły zwłaszcza na Ziemi Lubuskiej, w Wielkopolsce oraz na Kujawach, nawet poniżej 20 mm. Im dalej na wschód od tych obszarów, tym wartości opadów były większe. Najwyższe opady odnotowano na Wyżynie Lubelskiej, we Wschodnich i Zachodnich Beskidach, na Podhalu oraz w Tatrach, od 100 do powyżej 220 mm.
Opady atmosferyczne w pierwszej dekadzie czerwca na przeważającym obszarze kraju były stosunkowo niskie (poniżej 5 mm). Nieco większe od 5 do 20 mm opady wystąpiły w południowo-zachodniej części kraju oraz w południowej części województwa mazowieckiego i środkowej województwa świętokrzyskiego. Większe opady (od 20 do 50 mm) notowane były w zachodniej części Sudetów, na południu województwa lubuskiego oraz w zachodniej części Pojezierza Wielkopolskiego. Natomiast opady powyżej 50 mm notowano w Karkonoszach.
Na terenie kraju w obecnym okresie występowało bardzo duże zróżnicowanie pod względem zasobów wody dla roślin uprawnych. W zachodniej części Nizin Środkowopolskich notowano duży deficyt wody, który może spowodować znaczne obniżenie plonów. Zwłaszcza dotyczy to upraw zlokalizowanych na glebach słabych i bardzo słabych, na glebach cięższych problem niedoboru wody jest mniej odczuwalny. Brak wody zauważalny jest zwłaszcza wśród zbóż jarych i ozimych, krzewów owocowych oraz truskawek. Nadal szczególnie trudna sytuacja występuje zwłaszcza w uprawach, które wysiewane były późno, wśród warzyw gruntowych oraz kukurydzy, przejawem znacznego deficytu wody były nierówne i długotrwające wschody.
