Dodatkowe wsparcie dla chorych na cukrzycę. Na jakie kwoty mogą liczyć rolnicy?
Około 85-90 proc. chorych na cukrzycę w Polsce (przypomnijmy, ogółem to ok. 3 mln osób) ma zdiagnozowaną cukrzycę typu 2. Z kolei cukrzyca typu 1 dotyka ok. 150 tys. osób, z czego ok. 20 tys. to dzieci. Dane NFZ pokazują, że liczba zachorowań rośnie. W 2023 r. Fundusz przewidywał, że jeśli tempo wzrostu obserwowane w ostatnich latach się utrzyma, do 2030 r. na cukrzycę chorował będzie co dziesiąty Polak.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Cukrzyca sama w sobie nie jest podstawą do ubiegania się o pomoc finansową – nie ma specjalnego zasiłku czy renty ustanowionych specjalnie z myślą o diabetykach. Cukrzyca, szczególnie ta zaawansowana, z powikłaniami itd. może być jednak podstawą do ubiegania się o świadczenia przeznaczone dla osób, którym stan zdrowia uniemożliwia lub utrudnia pracę zawodową, spełnianie obowiązków rodzinnych czy po prostu samodzielne funkcjonowanie. Oto przykładowe świadczenia, o jakie można się ubiegać.
Czytaj też: Ważne zmiany dla rolników od 2026 r. Sołtysi zyskają nowe uprawnienia
Zasiłek pielęgnacyjny
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- dziecku do 16. roku życia które ma orzeczenie o niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 21. roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat (nie ma dodatkowych wymagań).
Zasiłku nie otrzyma:
- osoba, która ma już przyznany dodatek pielęgnacyjny do renty lub emerytury,
- osoba przebywająca w instytucji, która zapewnia całodobowe, nieodpłatne utrzymanie, na przykład: w domu pomocy społecznej, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zakładzie karnym, areszcie śledczym, zakładzie poprawczym.
Zasiłek pielęgnacyjny nie zostanie też przyznany, jeśli inna osoba za granicą pobiera już za chorego świadczenie (chyba że szczegółowe przepisy stanowią inaczej).
Zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie wydane na stałe lub ukończenie 75 lat oznacza, że zasiłek przyznawany jest na stałe.
Wnioski o zasiłek można składać w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla miejsca zamieszkania, w miejskim/gminnym ośrodku pomocy społecznej lub online przez portal Emp@tia czy ePUAP.
Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego to obecnie zaledwie 215,84 zł miesięcznie, kwota ta nie podlega corocznej waloryzacji, nie była zmieniana od lat. Trzeba jednak dodać, że w ostanim czasie wprowadzono inne rodzaje świadczeń skierowane do podobnych grup potrzebujących. Kwoty przyznawana w ramach tych świadczeń są wyższe.
Świadczenie wspierające
To nowe świadczenie, o które można się ubiegać od początku 2024 r. Podstawą do jego przyznania jest decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia wydawana przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON). Kwota uzależniona jest od liczby punktów przyznanych w decyzji. Im więcej punktów, tym wyższy poziom wsparcia, którego w ocenie WZON potrzebuje dana osoba.
Świadczenie wspierające wprowadzane jest stopniowo. W pierwszym roku funkcjonowania wypłacane było osobom z największą liczba punktów (87 do 100 pkt.). Od 2025 r. świadczenia wspierające zaczęły trafiać również do grup z punktacją 78 do 86 pkt. W styczniu 2026 r. dojdzie do kolejnego rozszerzenia grupy uprawnionych – świadczenia będą mogły otrzymywać osoby z progu 70-77 pkt. Oznacza to m.in., że pomoc może trafić również do tych, którzy funkcjonują częściowo samodzielnie.
Wysokość świadczenia wspierającego powiązana jest z wysokością renty socjalnej. W zależności od punktacji może wynieść od 40 do 220 proc. renty. Aktualna wysokość renty socjalnej (grudzień 2025 r.) to 1878,91 zł. Kwota ta co roku podlega waloryzacji (z reguły od 1 marca). Obecnie maksymalna wysokość świadczenia wynosi 4134 zł.
Aby móc ubiegać się o decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia trzeba mieć status osoby z niepełnosprawnością potwierdzony w formie:
- orzeczenia o niepełnosprawności i jej stopniu – wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności,
- orzeczenia o niezdolności do pracy lub orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji – wydanego przez lekarzy orzekających w ZUS,
- orzeczenia o inwalidztwie – wydanego przed wrześniem 1997 r. przez komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia,
- orzeczenia wydanego przez inny organ, np. KRUS (KRUS wydaje np. orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym).
Osoby, które mają dwa orzeczenia (np. wydane przez KRUS oraz wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności) załączają jedno, wybrane przez siebie. Eksperci podpowiadają, żeby załączyć to, którego treść jest dla wnioskodawcy korzystniejsza.
Czytaj też: Kto może płacić podwójny KRUS? Tej kwoty rolnicy muszą pilnować
Świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielniej egzystencji
To również stosunkowo nowe świadczenie. Przepisy, które umożliwiają jego wprowadzenie, pochodzą z 2019 r. Potocznie nazywa się je „500+ dla niezdolnych do samodzielnej egzystencji”. Jak sama nazwa wskazuje, przysługuje ono osobom, które są niezdolne do samodzielnej egzystencji i jednocześnie nie mają prawa do innych świadczeń (lub mają, ale ich wysokość nie przekracza ustalonych progów).
W praktyce oznacza to, że:
- osoba ubiegająca się o to świadczenie ma orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji
- nie jest uprawniona do emerytury ani renty, nie ma ustalonego prawa do innego świadczenia pieniężnego finansowanego ze środków publicznych, np. zasiłku stałego albo zasiłku okresowego (warunek nie dotyczy jednorazowych świadczeń), ani nie jest uprawniona do świadczenia z zagranicznej instytucji właściwej do spraw emerytalno-rentowych,
- jeśli dana osoba jest uprawniona do któregoś z tych świadczeń (emerytury, renty albo innych świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych, łącznie z kwotą wypłacaną przez zagraniczną instytucję właściwą do spraw emerytalno-rentowych), ale ich łączna wysokość brutto nie przekracza 2 552,39 zł (kwota wg stanu na grudzień 2025 r., rośnie wraz z waloryzacją rent i emerytur).
Wnioski o przyznanie świadczenia składa się do KRUS lub ZUS. Wysokość świadcznia nie może przekroczyć 500 zł.
Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane opiekunom osób niepełnoletnich
Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest najczęściej rodzicom lub innym opiekunom osób niepełnoletnich (do ukończenia 18. roku życia), które mają:
- ważne orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniami o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (takie orzeczenie zawiera informację w punktach 7 i 8 o treści: „wymaga”); uwaga – w przypadku dzieci do ukończenia 16. r.ż. nie określa się stopni niepełnosprawności;
- orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (może być przyznane od momentu ukończenia 16. r.ż.).
Od 1 stycznia 2024 r. rodzice lub inni opiekunowie dziecka maja możliwość łączenia świadczenia pielęgnacyjnego z pracą zarobkową. W przypadku rolników uchylony został przepis o konieczności zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym. Od stycznia 2025 r. kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 3287 zł miesięcznie. Jego wysokość nie jest uzależniona od dochodu, świadczenie polega co roku waloryzacji.
Renta z tytułu niezdolności do pracy
Trzeba też pamiętać, że różne choroby, w tym cukrzyca, mogą stać się podstawą do ubiegania się o rentę z tytułu niezdolności do pracy wypłacaną przez KRUS lub ZUS. To wsparcie przeznaczone jest dla osób opłacających składki. Renta może mieć charakter stały lub czasowy.
Czytaj też: Tyle wynosi emerytura rolnicza po 40 latach pracy. Wielu może być zaskoczonych
Cukrzyca a wsparcie dla osób chorych i z niepełnosprawnościami
Na zakończenie jeszcze raz warto przypomnieć, że choroba sama w sobie nie wystarczy do uzyskania którejś z wymienionych form wsparcia. Musi za tym iść orzeczenie (czy to zespołów orzekających o niepełnosprawności, czy lekarzy orzeczników ZUS lub lekarzy rzeczoznawców KRUS) stwierdzające, na ile dane schorzenie utrudnia osobie wnioskującej codzienne życie i możliwość wykonywania pracy zawodowej.
Istnieją schorzenia, w przypadku których, jak pokazuje praktyka, niemal „z automatu” można dostać orzeczenie o znacznym czy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności itd. Cukrzycy samej w sobie to nie dotyczy, niemniej powikłania związane z tą chorobą (oznaczające na przykład znaczne pogorszenie wzroku związane z retinopatią cukrzycową) mogą już być powodem otrzymania orzeczenia, które stanie się podstawą do ubiegania się o świadczenia pieniężne. Wiele zależy tu od indywidualnej sytuacji danej osoby, jej stanu zdrowia danej osoby i tego, jak cukrzyca wpływa na jej codzienność.
Warto też dodać, że z informacji publikowanych przez organizacje zrzeszające diabetyków wynika na przykład, że na obecnym etapie osoby z cukrzycą z reguły nie kwalifikują się do otrzymania świadczenia wspierającego. Nie wiadomo jednak, jak to będzie wyglądało od 2026 r., kiedy grupa uprawnionych do świadczenia ulegnie rozszerzeniu.
Sporo zainteresowania wśród rodziców dzieci chorujących na cukrzycę typu 1 wywołuje też kwestia wydawania tej grupie orzeczeń uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego. Z informacji podawanych przez portale dla diabetyków wynika, że treść uzyskiwanych orzeczeń najczęściej nie kwalifukuje do świadczenia. Np. portal mojacukrzyca.pl podaje: "Najczęściej w orzeczeniach o niepełnosprawności dla dzieci chorych na cukrzycę do 16. roku życia pojawiają się tylko zapisy o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" – czytamy. To oznacza, że spełniony jest tylko jeden z dwóch wymaganych punktów. Niemniej – jak dodaje ten sam portal – zdarza się w uzasadnionych przypadkach, że oba punkty pojawiają się w orzeczeniu jednocześnie (tzn.punkt 7 i 8). A to już jest podstawą do ubiegania się o świadczenia.
