Ma 87 lat, nadal bierze udział w targach sztuki ludowej. Z jakim przesłaniem?
Stanisława Mąka z Rożdżałowa (pow. chełmski, woj. lubelskie) jest twórczynią ludową. Zajmuje się wieloma dziedzinami sztuki. W 1973 roku zaczęła od malarstwa, potem rzeźbiła w drewnie lipowym, zajęła się też wycinankarstwem i tworzeniem pisanek. Od 1978 roku jest członkinią ogólnopolskiego Stowarzyszenia Twórców Ludowych.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Urodziła się w 1938 roku w Depułtyczach Królewskich. Po wyjściu za mąż za Waleriana Mąkę zamieszkała w Rożdżałowie, gdzie wspólnie z mężem prowadziła gospodarstwo rolne. Jej mąż pisał wiersze oraz rzeźbił.
– Najpierw mieliśmy 3,5 ha ziemi zakupionej z Państwowego Funduszu Ziemi, potem dokupiliśmy pola od sąsiadów, to razem było 7 ha. Jak na lubelskie, bardzo rozdrobnione gospodarstwa, to nasze należało do większych. Stale utrzymywaliśmy 4-5 sztuk świń, 2-3 krowy, do tego jeszcze było cielę czy jałówka, kilka sztuk owiec, jak u każdego na wsi były kury, gęsi, indyki. Owce strzygło się na wełnę, sama przędłam i wyrabiałam swetry dla całej rodziny- wspomina pani Stanisława.
Maluje i bierze udział w targach sztuki
Stanisława Mąka jest utalentowaną i nagradzaną twórczynią. Jej intensywny rozwój artystyczny przypadał na lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte ubiegłego wieku, kiedy wspólnie z mężem uczestniczyła w wielu wydarzeniach i imprezach związanych z twórczością ludową. Po śmierci męża w 2004 roku, z czasem, powróciła do sił i swoich artystycznych pasji, dalszego aktywnego tworzenia dzieł sztuki ludowej. Mimo, że ma już 87 lat, nadal maluje i bierze udział w targach sztuki ludowej. Każdego roku uczestniczy w końcu czerwca w ogólnopolskich targach w Kazimierzu Dolnym podczas festiwalu kapel.
Jej obrazy przedstawiają sceny z życia wsi, dawne zwyczaje i obrzędy, pracę ludzi oraz krajobrazy wiejskie. Są barwne, realistyczne i dokładnie odzwierciedlają wiejską rzeczywistość. Rzeźby przedstawiają figurki świętych i postacie historyczne.
Jej obrazy są radosne
To, co maluję, pochodzi z pamięci mojej i moich bliskich - mamy, babć, teściowej i innych starszych osób. Po wojnie wieś była tradycyjna, stały stare drewniane chaty, przeważnie kryte słomą, jeździły wozy na drewnianych kołach, pracowano całymi rodzinami w polu, siejąc zboże z płachty czy kosząc zboże kosą- opowiada Stanisława Mąka. Przy domu, w którym mieszka, jest ogród, zawsze latem pełno tam kwiatów, sama o niego dba, gdy dzieci z domu wyjechały. Przy pracach domowych pomaga jej syn Andrzej, jest już emerytem i mieszka niedaleko w Rożdżałowie.
Jej obrazy są emanacją piękna i radości, bo jak mówi: - Sztuka ma być źródłem radości, bo dość mamy w tych czasach smutku w życiu. Ona już nie gospodaruje na wsi. Ale jej syn ma kury, gęsi, kaczki, indyki, króliki i od niego dostaje żywność najwyższej jakości.
- Tej zimy mieliśmy piękne naśnieżone we wsi krajobrazy, były inspiracją do mojej twórczości, zima piękna, ale dla starszych osób uciążliwa, bo ścieżki i drogi śliskie – dodaje pani Stanisława. Przed świętami wielkanocnymi artystka tworzy tradycyjne lubelskie pisanki o geometryczno- roślinnych motywach wykonywanych techniką batikową. Jest to tradycyjna technika zdobienia jajek polegająca na pisaniu wzorów roztopionym woskiem pszczelim na skorupce za pomocą specjalnego pisaka, a następnie zanurzaniu jajka w barwnikach.
W 2021 roku pani Stanisława została laureatką 46. edycji Nagrody im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”. Nagroda została wręczona podczas uroczystej gali na Zamku Królewskim w Warszawie, jest najstarszym i najważniejszym wyróżnieniem dla artystów ludowych w kraju.
Prace Stanisławy Mąki znajdują się w wielu muzeach etnograficznych w kraju, między innymi w Warszawie, Toruniu, Muzeum Wsi Lubelskiej, Muzeum Okręgowym w Chełmie, a także u wielu kolekcjonerów dzieł sztuki ludowej z kraju i zagranicy. Od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku artystka prowadzi ona księgę pamiątkową, w której dokumentuje swój udział w różnych konkursach, wystawach, przeglądach i spotkaniach. Wpisują się w niej z dedykacjami i życzeniami osoby odwiedzające artystkę w rodzinnym Rożdżałowie.
Stanisława Mąka jest utalentowaną i nagradzaną twórczynią
Już w 1973 roku otrzymała trzecią nagrodę w konkursie „Sztuka Ludowa Środkowej Lubelszczyzny”, organizowanym przez Muzeum Okręgowe w Lublinie. Dwukrotnie, w latach 1981 i 1984 była nagradzana przez Ministerstwo Kultury i Sztuki za osiągnięcia w upowszechnianiu kultury. W latach 1984-1990 kilka razy otrzymywała pierwsze nagrody na Przeglądach Twórczości Ludowej Województwa Chełmskiego. W 2011 roku przyznano jej pierwszą nagrodę w konkursie rzeźb i wycinanek oraz drugą nagrodę w kategorii malarstwa ludowego na XV Przeglądzie Twórczości Ludowej w Krasnymstawie
