Praca w PGR a KRUS. Wielu rolników nie zna tych zasad
Rolnicy ubiegający się o przyznanie prawa do emerytury muszą przedłożyć dokumenty potwierdzające tożsamość, okresy pracy i prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz podlegania z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu i opłacenia składek. Osoby, które podlegały innemu ubezpieczeniu niż rolnicze, również muszą to udokumentować, tak samo jak osoby, które były ubezpieczone w krajach UE/EFTA/Wielkiej Brytanii lub w państwach, z którymi łączy Polskę umowa o zabezpieczeniu społecznym.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Czy praca w PGR wlicza się do okresu ubezpieczenia w KRUS?
Zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników emerytura rolnicza przysługuje osobom, które osiągnęły wiek emerytalny (kobiety – 60 lat, mężczyźni – 65 lat) i podlegały ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat. Ponadto o świadczenie mogą ubiegać się osoby młodsze (kobiety – 55 lat, mężczyźni – 60 lat), które podlegały ubezpieczeniu przez okres co najmniej 30 lat i zaprzestały prowadzenia działalności rolniczej.
Czytaj też: Mieli dość czekania na rząd. Zdesperowani rolnicy zaskoczyli odważnym projektem
Czy praca w PGR może zostać wliczona do wymaganego przez KRUS okresu ubezpieczenia? Jak wyjaśnia Elżbieta Oppenauer, rzeczniczka prasowa KRUS:
„w przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. przy ustalaniu prawa i wysokości emerytury rolniczej okres pracy w PGR nie jest wliczany do wymaganego okresu 25 lat ubezpieczenia rolniczego. Niemniej osoba, która po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego nabędzie prawo do emerytury rolniczej (czyli będzie legitymować się co najmniej 25-letnim okresem podlegania wyłącznie rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu) oraz do emerytury pracowniczej (za okresy podlegania ubezpieczeniu w systemie powszechnym), będzie miała prawo do wypłaty obu świadczeń emerytalnych tj. z ZUS i z KRUS. Natomiast przy ustalaniu prawa i wysokości renty rolniczej okresy te (przyp. red. chodzi o okresy pracy w PGR) są uwzględniane bez względu na datę urodzenia”.
Należy dodać, że w przypadku osób zatrudnionych w Państwowych Gospodarstwach Rolnych organem realizującym ubezpieczenie społeczne pracowników PGR był ZUS. Osoba, która była zatrudniona np. na umowę o pracę i jednocześnie była rolnikiem prowadzącym własne gospodarstwo rolne, podlegała równocześnie ubezpieczeniu rolniczemu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz ubezpieczeniu pracowniczemu w ZUS.
Co z osobami urodzonymi przed wspomnianą datą? Zgodnie z informacjami, którymi dzieli się KRUS na swojej stronie:
„osobom urodzonym przed 1 stycznia 1949 r., przy ustalaniu prawa i wysokości emerytury rolniczej, uwzględnia się zarówno ww. okresy pracy rolniczej i podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, jak i okresy innego ubezpieczenia – od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami dot. świadczeń z systemu powszechnego (np. z tytułu zatrudnienia, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej). W przypadku uzyskania prawa również do emerytury pracowniczej, osobom takim wypłaca się jedno wybrane świadczenie tj. emeryturę rolniczą z KRUS, z uwzględnieniem okresów innego ubezpieczenia lub emeryturę pracowniczą z ZUS”.
Czytaj też: Czy będą zmiany w sprawie emerytur rolniczych? Urodzeni w tych latach czują się poszkodowani
Jak udokumentować staż pracy w Państwowym Gospodarstwie Rolnym?
Osoby, które były zatrudnione w Państwowych Gospodarstwach Rolnych mogą udowodnić okresy podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu przedstawiając jeden z poniższych dokumentów:
pisemne zaświadczenie zakładu pracy (pracodawcy),
świadectwo pracy lub legitymację ubezpieczeniową zawierającą odpowiednie wpisy (datę rozpoczęcia i zakończenia pracy, rodzaj wykonywanej pracy i jej wymiar, pieczątkę zakładu pracy oraz podpis i pieczątkę służbową pracodawcy lub upoważnionego pracownika),
orzeczenie sądu.
Jak tłumaczy rzecznika KRUS:
„zaświadczenie zakładu pracy powinno zawierać imię i nazwisko osoby, której dotyczy, datę podjęcia i ustania zatrudnienia, wymiar czasu pracy, rodzaj wykonywanej czynności. Zaświadczenie powinno być wystawione przez pracodawcę lub prawnego następcę pracodawcy, a w przypadku braku następcy prawnego przez jednostkę przechowującą dokumentację zlikwidowanego lub przekształconego zakładu pracy, np. organ założycielski, firmę przechowalniczą lub archiwum”.
Ponadto do potwierdzenia okresów zatrudnienia mogą służyć dowody pośrednie, do których zalicza się legitymacja służbowa, umowy o pracę, wpisy w dowodach osobistych oraz pisma kierowane przez zakłady pracy do pracownika w czasie trwania zatrudnienia (np. o powołaniu, mianowaniu, angażowaniu, zwolnieniu, wyróżnianiu, udzieleniu urlopu), jeżeli na ich podstawie można ustalić okres zatrudnienia.
Co zrobić, gdy nie dysponujemy dokumentami potwierdzającymi zatrudnienie w Państwowym Gospodarstwie Rolnym?
Osoby, które nie posiadają dokumentów potwierdzających pracę, powinny zgłosić się do następcy prawnego PGR (najczęściej Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa – KOWR), który przechowuje dokumentację byłych PGR-ów. W przypadku likwidacji dawnego zakładu pracy archiwa państwowe oraz inne jednostki, które przechowują dokumentację osobowo-płacową są upoważnione do wydawania odpisów, wyciągów i kopii dokumentów oraz zaświadczeń. Do potwierdzenia okresów zatrudnienia i wysokości wynagrodzeń dla celów emerytalno-rentowych mogą służyć następujące dokumenty wydane przez te archiwa lub inne jednostki:
indywidualne karty wynagrodzeń – karty zarobkowe,
listy płacy,
świadectwa pracy,
umowy o pracę,
wypisy lub zaświadczenia, których treść powinna uwzględniać żądania osoby ubiegającej się o wydanie dokumentów.
Może się jednak zdarzyć, że jednostka nie będzie dysponowała dokumentami, które potwierdzają okres zatrudnienia w Państwowym Gospodarstwie Rolnym, np. z powodu ich zniszczenia lub zagubienia. Co może zrobić w tej sytuacji wnioskodawca?
W przypadku okresów zatrudnienia do dnia 14 listopada 1991 r., staż pracy może zostać potwierdzony pisemnymi zeznaniami co najmniej dwóch świadków. Zeznania te podlegają kolegialnej ocenie KRUS.
Pisemne zeznania świadków muszą być dołączone do wniosku w oryginale. W przypadku, gdy uzyskane dokumenty nie zawierają wszystkich informacji i danych mających wpływ na ustalenie prawa lub wysokości świadczeń emerytalno–rentowych (np. informacji o korzystaniu przez pracownika z urlopu wychowawczego czy korzystaniu z bezpłatnego urlopu) lub gdy nie zachowała się dokumentacja pracownika, a zakład pracy nie istnieje, jako dowód może służyć oświadczenie wnioskodawcy.
Czytaj też: Wielka zmiana od stycznia w KRUS. Kwota wsparcia wzrośnie niemal dwukrotnie
