Praca w gospodarstwie nie przekreśla renty rodzinnej, ale szczegóły nie wyglądają różowo
Pobieranie renty rodzinnej a praca w gospodarstwie – ogólne zasady
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Zgodnie z obowiązującymi przepisami sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego nie odbiera żonie czy mężowi zmarłego rolnika/rolniczki prawa do renty rodzinnej. Trzeba się jednak liczyć z tym, że prowadzenie gospodarstwa wpłynie znacząco na jej wysokość. KRUS może bowiem zawiesić wypłatę znaczącej części tego świadczenia.
Żeby zrozumieć, o jakich kwotach mowa i co decyduje o tym, jaka suma ostatecznie trafia na konto zmarłego małżonka który prowadzi gospodarstwo, warto wiedzieć:
- jak wyliczana jest wysokość rolniczej renty rodzinnej,
- jakie są jej powiązania z rentą rolniczą z tytułu niezdolności do pracy,
- czym jest tzw. emerytura podstawowa,
- jaka jest relacja między emeryturą podstawową a częścią uzupełniającą renty rodzinnej?
Część składkowa i część uzupełniająca renty rolniczej
Według ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników emerytura rolnicza i renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy składają się z części składkowej oraz części uzupełniającej. Część składkowa świadczenia jest wypłacana zawsze, natomiast wypłata części uzupełniającej ulega zawieszeniu w całości lub części, jeżeli rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
W praktyce część uzupełniająca świadczeń rolniczych bardzo często jest zdecydowanie wyższa od części składkowej. Oznacza to, że jej zawieszenie (częściowe lub całkowite) stanowi znaczącą wyrwę dla portfela. Dobrze widać to na przykładach umieszczonych w materiałach informacyjnych na oficjalnej stronie KRUS-u. Jeden z omawianych przypadków dotyczy rolnika z urodzonego w 1999 r. ubiegającego się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Okresy składkowe wyniosły u niego 20 pełnych lat. Z wyliczeń KRUS-u wynika, że część składkowa jego świadczenie wyniesie 346,66 zł. Z kolei część uzupełniająca to 1 606,47 zł (95 proc. emerytury podstawowej).
Czytaj też: Renta z KRUS bez względu na stan zdrowia i lata pracy. Komu przysługuje?
Kiedy KRUS wypłaci rentę rodzinną po zmarłym?
– Renta rodzinna to świadczenie wypłacane najbliższym członkom rodziny po śmierci osoby, która miała prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do ich uzyskania – wyjaśnia „Wieściom Rolniczym” Elżbieta Oppenauer, rzeczniczka prasowa KRUS-u. – Wysokość renty rodzinnej ustala się za pomocą wskaźnika wymiaru, który wyraża stały stosunek kwoty renty rodzinnej do kwoty emerytury podstawowej – tłumaczy.
Aktualna wysokość emerytury podstawowej wynosi 1 691,02, stawka ta obowiązuje od 1 marca 2025 r. do końca lutego 2026 r. Zmienia co roku wraz z waloryzacją rent i emerytur, jest czym innym niż najniższa emerytura. Emerytura podstawowa to ustalona odgórnie kwota która służy do wyliczania emerytur i rent rolniczych.
Czytaj też: Albo ziemia, albo pełna renta KRUS. Czy będą zmiany w kontrowersyjnych przepisach?
Jak ustalana jest wysokość renty rolniczej?
– W przypadku kiedy do renty rodzinnej jest uprawniona jedna osoba, renta wynosi 85 proc. emerytury podstawowej (i ta część renty stanowi tzw. część uzupełniającą) – informuje Elżbieta Oppenauer.
Dodatkowo ta kwota jest zwiększana o:
- 50 proc. części składkowej emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, która przysługiwała lub przysługiwałaby zmarłemu w chwili śmierci lub
- 50 proc. nadwyżki – ponad kwotę emerytury podstawowej – emerytury/renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin (są to świadczenia przyznane przed 1.01.1991 r.), jaka przysługiwała zmarłemu w chwili śmierci,
– Z tym, że tak ustalona renta rodzinna nie może być niższa od emerytury podstawowej – dodaje rzeczniczka KRUS.
Wysokość renty rodzinnej z KRUS kiedy uprawniona jest więcej niż jedna osoba
Wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna renta rodzinna, która w razie potrzeby dzielona jest na równe części między uprawnionych. Za każdą następną osobę uprawnioną wysokość renty rodzinnej ustalonej w opisany wyżej sposób zwiększa się o 5 proc. Natomiast w przypadku kiedy śmierć zmarłego nastąpiła z powodu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej, rentę tę zwiększa się dodatkowo o 10 proc.
– Łączna wysokość renty rodzinnej nie może być wyższa od kwoty świadczenia, które przysługiwało lub przysługiwałoby zmarłemu (renta rodzinna może być przyzna również wtedy, zmarły nie miał formalnie przyznanego świadczenia, ale miał do niego prawo – red.) i nie może być niższa od najniższej emerytury; jeśli jest niższa, to podwyższymy ją do kwoty najniższej emerytury (od 1.03.2025 r. – 1 878,91 zł) – wyjaśnia Elżbieta Oppenauer.
Zawieszenie części renty rodzinnej z powodu pracy w gospodarstwie
– Część uzupełniająca renty rodzinnej (tj. część równa 85 proc. emerytury podstawowej) może ulec zawieszeniu częściowo lub w całości z tytułu niezaprzestania prowadzenia działalności rolniczej oraz z powodu osiągania dodatkowych przychodów podlegających obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Zawieszenia bądź zmniejszenia dokonuje się na zasadach analogicznych, jak w przypadku części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy – informuje przedstawicielka KRUS.
