Pieniądze, o których wielu zapomina. Masz 12 miesięcy, by odebrać je z KRUS
Niezrealizowane świadczenie to pieniądze, do których zmarła osoba miała prawo przed śmiercią, a których nie zdążyła otrzymać. Dotyczy to m.in. emerytury lub renty należnej za miesiąc, w którym nastąpił zgon, jeśli KRUS nie zdążył jej wypłacić (uwaga, z niezrealizowanymi świadczeniami mamy do czynienie również w przypadku emerytur i rent z ZUS).
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Oto przykład: Janina Kowalska jest emerytką, której KRUS wypłaca świadczenie 10. dnia każdego miesiąca. Kobieta umiera 2 maja. Informacja ta trafia do KRUS-u i Kasa nie wypłaca pieniędzy za maj. Właśnie wtedy mamy do czynienia z niezrealizowanym świadczeniem, o które potem mogą ubiegać się bliscy zmarłej. Gdyby emerytka zmarła 30 kwietnia, świadczenie by nie przysługiwało, ponieważ emerytura za kwiecień zostałaby już wypłacona. Podobnie – gdyby śmierć nastąpiła np. 15 maja, świadczenie za maj zostałoby już wypłacone.
Co ważne, za niezrealizowane uznaje się też świadczenia, o które zmarły złożył wniosek, lecz nie otrzymał decyzji – np. z powodu trwającego postępowania. Jeśli w wyniku tego postępowania KRUS przyzna świadczenie, bliscy zmarłego mają do niego prawo (za okres od miesiąca, w którym zmarły nabył prawo do świadczenia, do miesiąca, w którym doszło do śmierci). Podobnie jest w sytuacji, gdy osoba pobierająca emeryturę lub rentę wystąpiła o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, a zmarła przed zakończeniem sprawy.
Czytaj też: Koniec złudzeń dla ubezpieczonych w KRUS. Przepisy są w tej kwestii bezlitosne
Kto może ubiegać się o wypłatę niezrealizowanego świadczenia?
Prawo do niezrealizowanego świadczenia przysługuje członkom rodziny. W pierwszej kolejności są to małżonek oraz dzieci, o ile prowadzili ze zmarłym wspólne gospodarstwo domowe. Jeżeli takich osób nie ma, o wypłatę mogą wystąpić małżonek i dzieci, którzy nie prowadzili ze zmarłym wspólnego gospodarstwa domowego. W dalszej kolejności uprawnieni są inni członkowie rodziny mający prawo do renty rodzinnej lub osoby, na których utrzymaniu pozostawał zmarły. Gdy wniosek składa więcej niż jedna osoba, np. kilkoro dzieci, należna kwota jest dzielona na równe części.
Dokumenty, które trzeba złożyć do KRUS-u
Aby otrzymać niezrealizowane świadczenie, należy złożyć w KRUS odpowiedni wniosek. Konieczne jest także dołączenie odpisu aktu zgonu oraz dokumentów potwierdzających pokrewieństwo wnioskodawcy z osobą zmarłą (takich jak na przykład odpis aktu małżeństwa lub odpis aktu urodzenia). „W przypadku, gdy o świadczenie niezrealizowane występuje członek rodziny inny niż małżonek lub dziecko, do wniosku należy dołączyć też środki dowodowe potwierdzające fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego lub fakt przyczyniania się do utrzymywania osoby zmarłej” – czytamy w materiałach informacyjnych KRUS-u. Jeśli dokumenty te są już one w posiadaniu Kasy (bo rodzina dostarczyła je na przykład przy okazji ubiegania się o zasiłek pogrzebowy), nie trzeba ich ponownie załączać. Wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenie dostępny jest w każdej placówce KRUS. Można go również pobrać z oficjalnej strony internetowej Kasy – https://www.gov.pl/web/krus/swiadczenia-z-tytulu-smierci-czlonka-rodziny.
Czytaj też: 7 lat wystarczy, by zyskać dodatkowe środki. Tylko KRUS wypłaca to świadczenie
Ile jest czasu na złożenie wniosku o wypłatę niezrealizowanego świadczenia?
Wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby uprawnionej do świadczeń. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa i KRUS nie może już wypłacić należnych środków. Dokumenty można złożyć osobiście w placówce KRUS, przesłać pocztą lub przekazać drogą elektroniczną – za pośrednictwem platformy ePUAP albo jako dokument elektroniczny podpisany podpisem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym.
Kiedy zapada decyzja? Jakich potrąceń dokonuje KRUS?
KRUS wydaje decyzję w sprawie niezrealizowanego świadczenia w ciągu 30 dni od momentu wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do jej podjęcia. Od wypłaconego niezrealizowanego świadczenia potrącany jest podatek dochodowy. KRUS odprowadza go do urzędu skarbowego, a po zakończeniu roku przesyła osobie uprawnionej informację PIT-11, na podstawie której należy rozliczyć się z fiskusem (można wtedy liczyć na ewentualny zwrot podatku).
Można uniknąć tego potrącenia skłądając odpowiednie oświadczenia. „Wnioskodawcy, który złoży oświadczenie, że osiągane przez niego roczne dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie przekroczą ilorazu kwoty zmniejszającej podatek i najniższej stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej tj. 30 000 zł (…) Kasa wypłaci niezrealizowane świadczenie bez pomniejszenia o zaliczkę na podatek dochodowy” – informuje KRUS. Żeby złożyć to oświadczenie, wystarczy wypełnić odpowiednią rubrykę we wniosku o wypłatę niezrealizowanego świadczenia.
Również w przypadku braku potrąceń po zakończeniu roku podatkowego KRUS wyśle osobom, które otrzymały świadczenie informację o dochodach PIT-11 w celu ewentualnego uwzględnienia w zeznaniu podatkowym. Podana kwota (30 tys. zł) jest aktualna według stanu na 2026 r., ale w przyszłości może ulegać zmianom.
Kiedy niezrealizowane świadczenie nie przysługuje?
Nie wszystkie świadczenia mogą być wypłacone jako niezrealizowane. Wyłączone z tego są m.in. renta socjalna, rodzicielskie świadczenie uzupełniające, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, dodatkowe roczne świadczenia pieniężne (tzw. trzynastki i czternastki). W przypadku wątpliwości KRUS zachęca do kontaktu z najbliższą placówką, gdzie można uzyskać szczegółowe informacje.
