Zioła w żywieniu krów – sposób na zdrowszy żwacz i mniejszą emisję metanu
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Zioła i olejki eteryczne w żywieniu krów
W ostatnich 20 latach przeprowadzono liczne badania nad wpływem ziół, olejków eterycznych i fitochemikaliów na fermentację w żwaczu, zdrowotność bydła, skład mikroflory oraz emisję gazów cieplarnianych – zwłaszcza metanu. Wykazano, że rośliny takie jak mięta pieprzowa, oregano, tymianek, czosnek, a także ich ekstrakty i związki bioaktywne (cynamaldehyd, karwakrol, taniny, saponiny z jukki i quillai) mogą znacząco wpływać na procesy trawienne i mikrobiom żwacza.
Wpływ mięty pieprzowej i związków bioaktywnych
Dodatek mięty pieprzowej obniżał liczebność pierwotniaków i zmieniał profil lotnych kwasów tłuszczowych (VFA), poprawiając wykorzystanie energii, choć w wysokich dawkach lekko pogarszał strawność włókna.
Cynamaldehyd, taniny quebracho i saponiny z jukki działały selektywnie:
- taniny zmniejszały degradację białka,
- saponiny ograniczały populację pierwotniaków,
- cynamaldehyd modyfikował profil fermentacji.
W badaniach polowych saponiny z jukki i quillai ograniczały emisję metanu, zachowując neutralny wpływ na wydajność mleka.
Oregano i mieszanki olejków eterycznych
Mieszanki olejków eterycznych (tymolu, eugenolu) oraz liście oregano zmniejszały populacje bakterii metanogennych i pierwotniaków, co prowadziło do spadku emisji metanu. W przypadku liści oregano odnotowano również poprawę efektywności wykorzystania paszy. Połączenie ziół z nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (np. olejem lnianym) przesuwało fermentację w stronę większej produkcji propionianu, poprawiając bilans energetyczny i wykorzystanie azotu.
Badania na jałówkach i krowach mlecznych
Ekstrakt z oregano u jałówek zmniejszał emisję metanu o ok. 12%, bez istotnych zmian w strawności paszy czy pH żwacza. Karwakrol i olej z oregano u krów mlecznych obniżały emisję metanu, poprawiając wykorzystanie energii i konwersję paszy, bez negatywnego wpływu na skład i ilość mleka. Połączenie olejku oregano z monenzyną dawało efekt addytywny, zwiększając redukcję metanu i podnosząc zawartość białka w mleku.
Czosnek i ekstrakty cytrusowe
Suplementy na bazie czosnku i ekstraktów cytrusowych modyfikowały mikrobiom żwacza, zwiększając udział bakterii propionogennych i zmniejszając liczbę mikroorganizmów metanogennych. W efekcie emisja metanu spadała o 15%, bez wpływu na pobranie paszy i wydajność mleczną.
Ważna forma
Fitogeniczne dodatki paszowe mają potencjał poprawy zdrowotności krów, efektywności żywienia oraz ograniczenia emisji metanu. Skuteczność zależy jednak od rodzaju rośliny lub związku, dawki, formy podania oraz ewentualnych kombinacji z innymi dodatkami paszowymi.
