Kiedy może skontrolować nas weterynaria? Jak typuje się gospodarstwa?

Źródło: Canva

Typowanie gospodarstw rolnych do kontroli weterynaryjnej w Polsce ściśle regulują przepisy - zarówno krajowe - jak np. ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej, ale także unijne - jak np. rozporządzenie 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Zgodnie z założeniami - to jeden z kluczowych elementów dbania o bezpieczeństwo żywności, zdrowie zwierząt a co za tym idzie - ochronę konsumentów.

Kontrola weterynaryjna. Co obejmuje?

Ich celem jest weryfikacja, czy gospodarstwa i inne podmioty działają zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa weterynaryjnego.

Choć wielu rolników zastanawia się, w jaki sposób ich gospodarstwo zostało wytypowane do kontroli, to warto pamiętać, że nadzorem Inspekcji objęte są wszystkie rodzaje działalności, zarówno te oficjalnie zarejestrowane, zatwierdzone, jak i te, które powinny być zgłoszone, a nie zostały.

Kontrole są też częścią szerokich planów, takich jak Zintegrowany Wieloletni Plan Kontroli (MANCP) oraz Roczny Program Audytów Inspekcji Weterynaryjnej

I tu podstawowa uwaga - jedną z najważniejszych zasad jest to, że kontrole przeprowadzane są bez wcześniejszego powiadomienia. To oznacza, że inspektorzy mogą pojawić się w gospodarstwie de facto bez zapowiedzi.

Co trzeba wiedzieć, gdy Inspekcja Weterynaryjna odwiedza gospodarstwo? Zasady kontroli

Jeśli mamy u siebie taką kontrolę musimy pamiętać o kilku kwestiach.

Po pierwsze, osoby przeprowadzające kontrolę muszą na początku okazać upoważnienie (chyba że jest to osoba pełniąca funkcję organu) oraz legitymację służbową. Muszą też nosić odznakę identyfikacyjną w widocznym miejscu. Rolnik zawsze ma prawo poprosić o okazanie tych dokumentów, aby upewnić się, z kim ma do czynienia.

Podczas kontroli musi być obecny gospodarz albo kierownik danego gospodarstwa, ewentualnie osoba przez niego upoważniona. 

Warto pamiętać, że przed rozpoczęciem kontroli inspektorzy mają obowiązek dokonać pouczenia - o prawach i obowiązkach osoby kontrolowanej. 

Czytaj też:
Główny Lekarz Weterynarii ostrzega: nie ruszaj przynęt

Kontrola weterynaryjna. Zakres uprawnień inspektorów

Jaki jest z kolei zakres uprawnień inspektorów?

Mogą oni żądać np. pisemnych lub ustnych informacji, prosić o okazanie i udostępnienie dokumentów lub danych informatycznych, a także nieodpłatnie pobierać próbki do badań.

Obowiązkiem osoby kontrolowanej jest udzielanie im pomocy i nieutrudnianie czynności. Warto mieć to na uwadze, ponieważ za utrudnianie lub uniemożliwianie kontroli grozi nam kara - popełniamy wtedy bowiem wykroczenie.

Trzeba też pamiętać, że z każdej kontroli sporządzany jest protokół, który musi być podpisany zarówno przez kontrolującego, jak i kontrolowanego. 

Jeśli rolnik nie zgadza się z treścią protokołu, ma prawo zgłosić swoje zastrzeżenia. Muszą one być jednak sporządzone na piśmie i złożone do właściwego organu w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu. Jeśli z kolei rolnik odmówi podpisania protokołu, również musi złożyć wyjaśnienia dotyczące tej odmowy w ciągu 7 dni.

Uwaga! Informacje zawarte w protokole stanowią podstawę do dalszych działań Inspekcji Weterynaryjnej, w tym wydawania decyzji administracyjnych, a nawet kierowania zawiadomień do organów ścigania w przypadku poważnych naruszeń.

Jak wygląda typowanie gospodarstw do kontroli? 

Zasady typowania gospodarstw do kontroli opisywaliśmy już kiedyś na naszych łamach.

Przypomnijmy: Powiatowi lekarze weterynarii wybierają 50% gospodarstw losowo, a drugie 50% na podstawie różnych kryteriów ryzyka jak m.in.:

• wielkość pogłowia zwierząt (większa liczba zwierząt zwiększa ryzyko nieprawidłowości),
• zmiany w liczebności stada (gwałtowne zmniejszenie może wskazywać na problemy zdrowotne lub dobrostanu),
• zmiany właściciela lub personelu obsługującego zwierzęta (może to wpłynąć na standardy utrzymania),
• wyniki kontroli dobrostanu zwierząt z roku poprzedniego,
• liczba padłych zwierząt, szczególnie młodych.

Warto jednak dodać, że poza standardowymi wytycznymi uwzględnia się m.in. sam rodzaj działalności, a nawet jej teoretyczny brak - kontrolą objęte są bowiem zarówno podmioty zarejestrowane, jak i te działające nielegalnie (bez zgłoszenia).

Ponadto ważna jest kwestia szacowania ryzyka dla zdrowia zwierząt i ludzi. Priorytetem są więc gospodarstwa, w których istnieje większe ryzyko wystąpienia chorób zakaźnych (np. ASF, ptasia grypa) lub naruszeń dobrostanu zwierząt.

Na koniec warto pamiętać, że kontrole dobrostanu zwierząt są często łączone z kontrolami wymogów wzajemnej zgodności lub kontroli paszowych.

Czytaj też:
Złożyłeś wniosek o dopłatę unijną? Możesz spodziewać się wkrótce kontroli