Dopłaty od 500 do blisko 6 tys. zł do zwierzęcia. Gdzie i na jakich warunkach?

Źródło: D. Jańczak

Od 2000 roku funkcjonuje Krajowy Program Ochrony Zasobów Genetycznych. W jego ramach opracowano programy ochrony dla konkretnych gatunków i ras.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

122 tys. zwierząt w programie ochrony zasobów

W maju 2000 roku minister rolnictwa zatwierdził łącznie 32 programy, obejmujące 75 ras, odmian, linii i rodów zwierząt gospodarskich oraz ryb. W kolejnych latach zakres ochrony był sukcesywnie rozszerzany - obecnie programy obejmują 89 ras, rodów, odmian i linii zwierząt gospodarskich. W 2024 roku w ramach tych programów utrzymywano około 122 tysiące zwierząt w ponad 3600 stadach. Programy te realizowane są zarówno w formie ochrony in-situ (czyli w środowisku naturalnym), jak i ex-situ (np. poprzez banki genów). Określają one cele hodowlane, metody prowadzenia hodowli oraz instytucje odpowiedzialne za ich wdrażanie.

- Głównym celem tych programów jest zachowanie genetycznej różnorodności oraz utrwalenie charakterystycznych cech rodzimych ras, takich jak odporność na choroby, przystosowanie do trudnych warunków środowiskowych, niewielkie wymagania żywieniowe, wysoka płodność i długowieczność. Działania ochronne mają również na celu zabezpieczenie zasobów genetycznych dla przyszłych pokoleń, zwiększenie liczebności populacji objętej ochroną oraz wspieranie rolnictwa zrównoważonego, które uwzględnia aspekty ekologiczne i społeczne. Istotnym elementem programu jest także edukacja i promocja, służące podniesieniu świadomości społecznej na temat wartości rodzimych ras oraz konieczności ich zachowania -  tłumaczy Joanna Wójtowicz z Zakładu Ochrony Bioróżnorodności Zwierząt Gospodarskich i Hodowli Koni Instytut Zootechniki PIB. 

Czytaj też:
Te krowy mają mocne geny! Nie chorują i żyją 20 lat! [VIDEO]

Wsparcie finansowe dla hodowców

Aktualnie płatności do koni, bydła, owiec, kóz i świń realizowane są w ramach w ramach PS WPR na lata 2023-2027 Interwencja 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie. Płatności te mają na celu zrekompensowanie dodatkowych kosztów i utraconych korzyści z tytułu utrzymywania ras rodzimych, które są znacznie mniej produkcyjne niż inne rasy wysokowydajne. 

- Wysokość płatności różni się nie tylko między gatunkami, ale w niektórych przypadkach również w zależności od rasy i płci zwierzęcia gospodarskiego, ponieważ specyfika hodowli i wymagania programów ochrony każdego gatunku są zróżnicowane - podaje Joanna Wójtowicz.

Wysokość płatności zmieniała się w czasie, w zależności od kolejnych Programów/Planów Rozwoju Obszarów Wiejskich. Co więcej do 2022 roku hodowcy otrzymywali płatność tylko do samic, natomiast od 2023 roku można otrzymać również wsparcie do samców poszczególnych gatunków.

Co należy zrobić, by otrzymać dodatkową płatność do ras zachowawczych? Wymagane jest przede wszystkim potwierdzenie z Instytutu Zootechniki PIB o objęciu zwierzęcia programem ochrony. Wówczas hodowca, poprzez eWniosekPlus, powinien do ARIMR przesłać odpowiednią dokumentację.

- Dopłaty do gatunków konie, bydło, owce, kozy i świnie przyznawane są na podstawie przesłanej przez hodowców do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dokumentacji (poprzez elektroniczny system składania dokumentów - eWniosekPlus, identycznie jak w przypadku wszystkich innych płatności w ramach PS WPR 2023-2027). Jednakże, wnioskować o płatności w ramach PS WPR Interwencja 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie można dopiero po uzyskaniu potwierdzenia z Instytutu Zootechniki PIB o objęciu zwierzęcia programem ochrony. Wysokość wsparcia jest uzależniona od liczby zwierząt zakwalifikowanych do programu - tłumaczy Joanna Wójtowicz.

Na przestrzeni lat realizacji programów ochrony zarówno minimalna, jak i maksymalna liczba zwierząt ulegały zmianie. Wielkość stada uzależniona jest również od gatunku i rasy, co ustalają zapisy programów ochrony poszczególnych gatunków i ras oraz procedury do tych programów.

Stawki dopłat do ras zachowawczych w 2025 r.

Wysokość wsparcia jest uzależniona od liczby zwierząt zakwalifikowanych do programu. A jakie są stawki? Najwyższe przysługują do koni i oscylują w granicach od 2 185 zł do 5 925 zł do sztuki. W przypadku bydła ras zachowawczych rekompensaty wynoszą od 1 752 do 2 738 zł do sztuki. Do świń wszystkich uwzględnionych ras dopłata wynosi 1 355 zł do sztuki, owiec: 500 zł, a kóz: 953 zł.

Czytaj też:
Chlewnie i kurniki tych rolników stoją puste. Dramat rolników i apel do ministra