Widzisz te "plamy" na pędach? Pozbądź się ich, zanim złożą jaja

Źródło: Adobe Stock

Do najczęściej występujących gatunków przędziorka w Polsce zalicza się przędziorka chmielowca (Tetranychus urticae) i przędziorka owocowca (Panonychus ulmi). Cykl życia obu gatunków roztoczy rozpoczyna się od larw, z których wiosną wylęgają się młode osobniki. Kolejne stadia rozwojowe to nimfy i protonimfy. Ostatnie stadium to dorosłe osobniki (samice i samce). Cykl rozwojowy przędziorka może zamknąć się nawet w kilku dniach, co oznacza, w okresie wegetacyjnym może rozwinąć się kilka pokoleń tych szkodników. Dokładna ilość zależy od warunków panujących w danym sezonie – najkorzystniejsze są niskie temperatury oraz niska wilgotność powietrza. 

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Przędziorki kończą rozmnażanie późnym latem i jesienią, kiedy dni stają się coraz krótsze, a średnie dobowe temperatury zaczynają spadać. Oba gatunki zaczynają się przygotowywać do zimy, ale mają różne strategie na jej przetrwanie. 

Czytaj też: Chcesz pozbyć się ziemiórek z doniczek? Jeden sposób może zaskoczyć

Strategie przędziorków na przetrwanie zimy

W przypadku przędziorka chmielowca odpowiadają za to zapłodnione samice, które zapadają w diapauzę zimową. Wcześniej gromadzą w ciele odpowiednią ilość substancji odżywczych oraz substancji, dzięki którym stają się bardziej odporne na niskie temperatury i wysychanie. Skutkiem ubocznym tego drugiego procesu jest zmiana koloru ciała na czerwony lub czerwonobrązowy. 

Przed przejściem w diapauzę samice przędziorka chmielowca opuszczają liście drzew i przechodzą do zimowych kryjówek. Chowają się w szczelinach i pęknięciach kory, zagięciach pędów, w okolicach pąków. Czasem schodzą nawet na ziemię lub pod ściółkę (3-5 cm pod powierzchnię). W trakcie zimowej diapauzy samice przędziorka chmielowca niemal przestają się ruszać, ich czynności życiowe są ograniczone do minimum, nie mają możliwości regeneracji uszkodzeń. Wiosną (najczęściej w kwietniu) tuż po wyjściu z diapauzy samice zaczynają żerować i przystępują do składania jaj. 

Inną strategię na przetrwanie chłodnych miesięcy ma przędziorek owocowiec. Ten gatunek przeżywa naszą zimę w postaci jaj złożonych przez samice na dolnej stronie pędów, w pobliżu pąków i na granicy 2–3-letnich przyrostów. Mogą one mieć kolor zielonożółty, żółtoróżowawy do pomarańczowoczerwonego. Najczęściej występują w skupiskach, które na roślinie mogą wyglądać jak plama. Wiosną, mniej więcej w połowie kwietnia, jeszcze przed kwitnieniem drzew (przypomnijmy, przędziorek owocowiec najczęściej występuje na drzewach owocowych – jabłoniach, gruszach, śliwach) z jaj zaczynają wylęgać się larwy, które natychmiast rozpoczynają żerowanie na młodych, delikatnych liściach. 

Czytaj też:
Postaw w łazience i czekaj. Szybko i skutecznie pozbędziesz się rybików

Cykl życiowy mszyc. Co się dzieje z nimi zimą? 

W Polsce żyje kilkaset gatunków mszyc. Powodują one szkody w różnych uprawach – od roślin ozdobnych, przez drzewa i krzewy owocowe, warzywa, zboża itd. Wylęgają się wiosną z jaj jako bezskrzydłe, partogenetyczne samice, które dają początek kolejnym pokoleniom samic. Latem, kiedy liczebność mszyc na roślinie-żywicielu staje się zbyt duża, pojawiają się formy skrzydlate, które mogą przenieść się na inne rośliny (na tzw. żywiciela wtórnego). Jesienią powstają formy płciowe mszyc (samice i samce), które wracają na żywiciela pierwotnego (najczęściej roślinę wieloletnią), by złożyć na niej zimujące jaja. Jaja najczęściej składane są na:

• pędach i gałązkach (najczęściej cienkich, w pobliżu pąków liściowych lub kwiatowych),
• w korze (w szczelinach, załamaniach i zagłębieniach kory),
• małe jaja są często ukryte między zewnętrznymi łuskami pąków.  

Czytaj też: Które rośliny przycinać w grudniu? Co z malinami, hortensjami i różami?

Jak zwalczać mszyce i przędziorki zimą? 

Mszyce i przędziorki zimą kryją się w podobnych miejscach. M.in. dlatego, kiedy robi się chłodniej, można je zwalczać w podobny sposób. W pierwszej kolejności warto zadbać o porządek w sadzie czy ogrodzie i przyjrzeć się, czy na drzewach, krzewach itp. nie zostały zeschnięte, połamane i porażone pędy i gałęzie – takie, na których z dużym prawdopodobieństwem mszyce czy przędziorki żerowały w poprzednich sezonie. Należy je usunąć i zutylizować. 

Warto też obejrzeć rośliny pod kątem tego, czy nie widać na nich uśpionych kolonii, czy złożonych jaj. Jeżeli jest to jedna czy dwie gałęzie na cały krzew (lub jeden czy dwa pędy) być może warto je po prostu w całości usunąć, żeby wiosną młode pokolenia przędziorków czy mszyc nie zaatakowały całej rośliny. 

Czytaj też:
Zimowe pędzenie warzyw. Prosty sposób naszych babć na świeżą zieleninę

Opryski olejowe na mszyce i przędziorki 

Najczęściej polecaną metodą na zwalczanie mszyc i przędziorków poza sezonem wegetacyjnym są opryski olejowe. Stosuje się je późną zimą i na przedwiośniu, kiedy temperatury zaczynają już wzrastać (najlepiej, by średnia dobowa kształtowała się w okolicach 5-8 st. C; co ważne, taka temperatura powinna panować zarówno w dniu oprysku, jak i kilka dni po pryskaniu, nie powinno się pryskać roślin w czasie mrozów). Nie powinno się go wykonywać za późno, kiedy zaczynają się rozwijać liście, bo oprysk może je uszkodzić. Skuteczność oprysku obniża też wietrzna i deszczowa pogoda. 

Preparaty do wykonania oprysków olejowych można kupić w sklepach ogrodniczych, stosuje się je zgodnie z zaleceniami producenta, poziom rozcieńczenia dostosowując do rodzaju rośliny. Można pryskać całe rośliny, ze szczególny uwzględnieniem miejsc, w których mszyce i przędziorki lubią składać jaja lub w których zimują samice przędziorka chmielowca. Można też spróbować opryskać roślinę punktowo – dokładnie w tych miejscach, w których zaobserwujemy zimowe formy mszyc i przędziorków.

Czytaj też: Rząd chce zakazać sprzedaży tych działek. Chodzi o kolejne 10 lat

Rodzaje oprysków olejowych. Na czym polega ich działanie? 

Działanie oprysków olejowych polega na oblepieniu jaj i dorosłych osobników warstwą uniemożliwiającą im oddychanie (wymianę gazową z otoczeniem). W ogrodnictwie stosuje się olej parafinowy – można kupić specjalny preparat, można też spróbować ze „zwykłym” olejem parafinowym, ale wtedy trzeba liczyć się z tym, że nie będziemy mieli podanych proporcji, w jakich należy go rozcieńczyć pod kątem zastosowania na konkretnej roślinie. 

Olej parafinowy to pochodna ropy naftowej. Można go zastąpić olejem rydzowym (pozyskiwanym z lnicznika siewnego, nazywanego potocznie lnianką, rydzykiem lub rydzem) lub olejem neem (wytwarzanym z nasion miodli indyjskiej). Oba uchodzą za bardziej ekologiczną i zdrowszą dla roślin i innych zwierząt opcję niż olej parafinowy. Co ważne, opryski olejowe stosuje się nie tylko na mszyce i przędziorki, ale też na inne szkodniki zimujące na roślinach (np. na mączliki).