Co to są zasady warunkowości?

Źródło: Fotolia.com

Warunkowość to podstawowy, obowiązkowy element płatności bezpośrednich. 

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Warunkowość czyli po prostu zbiór norm, przepisów

Wzmocniona warunkowość będzie się składała z norm dotyczących utrzymania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego  w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (Good Agricultural and Environmental Condition – GAEC). Normy te zostały określone w załączniku III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2115. Wzmocniona warunkowośc to również podstawowe wymagania w zakresie zarządzania (Statutory Management Requirements – SMR).

Innymi słowy, warunkowość:

• to podstawowy, obowiązkowy element płatności bezpośrednich, który kładzie większy nacisk na kwestie środowiskowe i klimatyczne. Będzie połączeniem  obecnych wymogów zazielenienia i zasady wzajemnej zgodności (w skład której wchodzą normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska – normy GAEC i podstawowe wymogi w zakresie zarządzania – wymogi SMR).;
• uzależnia otrzymanie pełnego wsparcia od zapewnienia przez beneficjentów przestrzegania tych norm i wymogów;
• za nieprzestrzeganie wymogów warunkowości kwota płatności co do zasady może ulec zmniejszeniu o 3% - tak jak w zasadzie wzajemnej zgodności;
• wskazuje normy (GAEC) i wymogi (SMR) w podziale na główne obszary oddziaływania.

Normy w poszczególnych obszarach

Warunkowość wskazuje normy w poszczególnych obszarach oddziaływania:

• Norma GAEC 1: Utrzymywanie trwałych użytków zielonych w oparciu o stosunek powierzchni trwałych użytków zielonych do powierzchni użytków rolnych na poziomie krajowym. Udział trwałych użytków zielonych (TUZ) w powierzchni gruntów rolnych w skali całego kraju nie może się zmniejszyć o więcej niż 5% w stosunku do roku referencyjnego 2018. W przypadku zmniejszenia wskaźnika TUZ o więcej niż 5%, przekształcanie trwałych użytków zielonych jest niedopuszczalne a rolnicy, którzy przekształcili trwałe użytki zielone, będą zobowiązani do przywrócenia określonej powierzchni gruntu w TUZ lub odtworzenia TUZ na innym gruncie.
• Norma GAEC 2: Ochrona terenów podmokłych i torfowisk (będzie obowiązywać od 2025 roku). Na wyznaczonych obszarach podmokłych i torfowiskach rolnicy będą zobowiązani przestrzegać wymogów, które zostaną doprecyzowane przed wdrożeniem normy w 2025 roku, po odpowiednim dostosowaniu i zmianach w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR).
• Norma GAEC 3: Zakaz wypalania gruntów rolnych - zakaz wypalania gruntów rolnych, z wyjątkiem punktowego wypalania roślin, części roślin lub resztek pożniwnych ze względów związanych ze zdrowiem roślin. W przypadku stwierdzenia wypalania na gruntach rolnych powstałych na skutek zalecenia inspektora Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa mającego na celu niszczenie chorób kwarantannowych roślin czy działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych takich jak poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, sytuacja taka nie będzie traktowana jako niespełnienie normy.
• Norma GAEC 4: Ustanowienie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych. Zakaz stosowania nawozów oraz środków ochrony roślin na gruntach rolnych w pobliżu wód powierzchniowych w odległości wynoszącej co najmniej 3 metry.
• SMR 1: Ramowa Dyrektywa Wodna. Wymogi dotyczące kontroli pozwoleń, w tym na pobór wód w ilości średniorocznie większej niż 5 m3 na dobę.
• SMR 2: Ochrona wód przed zanieczyszczeniami spowodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego. Przestrzeganie wymogów dotyczących: stosowania nawozów zawierających azot, w tym m.in. odpowiednich terminów i dawkowania, w tym m.in. nieprzekraczanie rocznej dawki nawozów naturalnych zawierającej nie więcej niż 170 kg azotu w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych; sposobów przechowywania nawozów naturalnych oraz postępowania z odciekami; rolniczego wykorzystania nawozów, m.in. w pobliżu wód powierzchniowych; posiadania i przechowywania dokumentacji.
• Norma GAEC 5: Zarządzanie orką w celu zmniejszenia ryzyka degradacji i erozji gleby, biorąc pod uwagę nachylenie terenu. Grunty orne położone na stokach o nachyleniu ≥ 14% uznaje się za utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli gruntów tych: nie wykorzystuje się pod uprawę roślin wymagających utrzymywania redlin wzdłuż stoku; nie utrzymuje się jako ugór czarny w okresie jesienno-zimowym (od dnia 1 listopada do dnia 15 lutego). Na gruntach ornych, położonych na stokach o nachyleniu ≥ 14%, wykorzystywanych pod uprawę roślin wieloletnich oraz w uprawach trwałych (sady – drzewa owocowe) położonych na tych stokach - utrzymuje się okrywę roślinną lub ściółkę w międzyrzędziach.
• Norma GAEC 6: Minimalna pokrywa glebowa w najbardziej newralgicznych okresach. Na powierzchni stanowiącej co najmniej 80% gruntów ornych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego musi być utrzymana okrywa ochronna gleby w okresie od dnia 1 listopada do dnia 15 lutego. Jako spełnienie wymogów normy uznaje się między innymi okrywę roślinną (uprawy ozime, trawy na gruntach ornych, międzyplony ozime), pozostawienie ścierniska, grunty pokryte resztkami pożniwnymi, czy mulczem. W uprawach trwałych (sady - drzewa owocowe) utrzymuje się okrywę ochronną gleby w międzyrzędziach w okresie od dnia 1 listopada do dnia 15 lutego.
• Norma GAEC 7: Zmianowanie i dywersyfikacja upraw na gruntach ornych. Gospodarstwa powyżej 10 hektarów gruntów ornych zobowiązane są do:
  • prowadzenia upraw na powierzchni co najmniej 40% gruntów ornych w taki sposób, aby na każdej działce rolnej, na tych gruntach, w porównaniu z rokiem poprzednim, była prowadzona inna uprawa w plonie głównym.
  • prowadzenia co najmniej 3 różnych upraw na gruntach ornych, przy czym uprawa główna nie może zajmować więcej niż 65% gruntów ornych, a dwie uprawy główne łącznie nie mogą zajmować więcej niż 90% gruntów ornych.
  • zachowania elementów krajobrazu (obowiązek zachowania drzew – pomników przyrody, oczek wodnych o powierzchni do 100 metrów kwadratowych, rowów do 2 metrów szerokości);
  • przestrzegania zakazu przycinania żywopłotów i drzew podczas okresu lęgowego ptaków oraz okresu wychowu młodych (zakaz nie dotyczy drzew owocowych, wierzb i zagajników o krótkiej rotacji);
  • zagwarantowania minimalnego udziału co najmniej 4% gruntów ornych na poziomie gospodarstwa przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane.

  W odniesieniu do roku 2023 wprowadzono czasowe odstępstwo od wdrożenia normy GAEC 7 – zmianowanie upraw oraz obowiązku ugorowania gruntów w ramach normy GAEC 8 (oznacza to, że w części dotyczącej przeznaczenia minimalnego udziału gruntów ornych na obszary nieprodukcyjne – możliwe będzie prowadzenie produkcji na gruntach ugorowanych z określonymi wyjątkami, to znaczy z wyjątkiem uprawy kukurydzy, soi i zagajników o krótkiej rotacji).

  Masz pytania lub wątpliwości dotyczące tego artykułu?

  Napisz wiadomość: [email protected]

  Czekamy na kontakt z Tobą, Twój głos jest dla nas ważny.

  O ekoschemacie z integrowaną produkcją roślin przeczytasz tutaj - kliknij i przeczytaj.