Preparaty mlekozastępcze - co pomaga, a co szkodzi
Właśnie w tym czasie stosuje się preparaty mlekozastępcze, które zastępują mleko matki. Preparaty te odgrywają istotną rolę zwłaszcza w dużych gospodarstwach, gdzie dostęp do naturalnego mleka bywa ograniczony, a kontrola nad procesem odchowu musi być maksymalnie ustandaryzowana i zoptymalizowana.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Zastosowanie preparatów mlekozastępczych nie jest jednak rozwiązaniem uniwersalnym ani pozbawionym ryzyka. Wymaga wiedzy o ich składzie, właściwościach, sposobie przygotowania i podawania, a także świadomości potencjalnych zagrożeń wynikających z ich niewłaściwego użycia. Fundamentem skutecznego i bezpiecznego odchowu cieląt z użyciem takich preparatów jest znajomość wymogów żywieniowych oraz przestrzeganie zasad higieny i dawkowania.
Trzeba dobrze poznać skład
Skład preparatów mlekozastępczych powinien być ściśle dopasowany do potrzeb młodych cieląt. Kluczowym elementem jest źródło białka, które w najlepszym przypadku powinno pochodzić z produktów mlecznych takich jak kazeina, koncentrat białek serwatkowych czy odtłuszczone mleko w proszku. To właśnie te składniki zapewniają najwyższą strawność i wartość biologiczną. Obecność białek roślinnych, jak białko sojowe czy gluten pszenny, może natomiast we wczesnej fazie odchowu prowadzić do pojawienia się problemów trawiennych, zwłaszcza u bardzo młodych cieląt.
Tłuszcze zawarte w preparacie powinny pochodzić ze źródeł mlecznych lub dobrze przyswajalnych tłuszczów roślinnych. Niewskazane jest stosowanie tłuszczów utlenionych lub niskiej jakości, gdyż mogą one obciążać układ pokarmowy zwierzęcia i obniżać ogólną wartość odżywczą preparatu. Głównym źródłem węglowodanów jest zwykle laktoza, czyli naturalny cukier mleczny, który sprzyja rozwojowi korzystnej mikroflory jelitowej.
W składzie nie może również zabraknąć zestawu witamin, w tym A, D i E oraz ważnych składników mineralnych jak wapń, fosfor, magnez czy mikroelementy takie jak cynk i selen. W wielu produktach coraz częściej pojawiają się również dodatki funkcjonalne w postaci probiotyków, prebiotyków, enzymów trawiennych lub olejków eterycznych, które mają za zadanie wspomóc działanie układu pokarmowego i pozytywnie wpływać na odporność cieląt.
Przygotowanie i sposoby podawania
Proces przygotowania preparatu mlekozastępczego powinien odbywać się zgodnie z zaleceniami producenta, przy zachowaniu najwyższych standardów higieny. Proszek należy dokładnie rozpuścić w czystej wodzie o temperaturze zbliżonej do około 30-35°C, aż do uzyskania jednorodnej konsystencji.
Bardzo ważne jest, aby używać wody dobrej jakości, najlepiej przegotowanej lub pochodzącej ze sprawdzonego źródła. Prawidłowe proporcje to zwykle około 125-160 gramów preparatu na litr wody, jednak dokładne wartości mogą się różnić w zależności od produktu. Gotowy preparat podaje się cielętom za pomocą wiader ze smoczkami lub systemów automatycznego odpajania. Równie istotne jest, aby podawać mleko regularnie, o stałych porach, w odpowiednich odstępach czasowych. Zaleca się najczęściej dwa razy dziennie. Sprzęt używany do karmienia powinien być każdorazowo dokładnie myty i dezynfekowany, aby uniknąć ryzyka zakażeń.
Preparaty mlekozastępcze zaczyna się stosować najczęściej od 5.-7. dnia życia cielęcia, po zakończeniu okresu odpajania siarą. Za to pierwsze dni po urodzeniu powinny być zarezerwowane wyłącznie na podawanie siary, która jest niezastąpionym źródłem przeciwciał
i podstawą budowania odporności nowo narodzonego zwierzęcia. Po zakończeniu tego etapu preparaty mlekozastępcze mogą być podawane przez okres 6-9 tygodni. W tym czasie cielę stopniowo przechodzi z diety mlecznej na pasze stałe, na tak zwane startery. Przejście to powinno być stopniowe, a cielę powinno mieć stały dostęp do świeżej wody i suchej paszy.
Najczęstsze błędy
Jednym z największych zagrożeń wynikających z niewłaściwego stosowania preparatów mlekozastępczych są błędy w przygotowaniu i podawaniu. Należą do nich przede wszystkim niewłaściwa temperatura wody, zbyt duże stężenie preparatu w roztworze, podawanie przygotowanego mleka w brudnych naczyniach, a także nieprawidłowe przechowywanie preparatu mlekozastępczego.
Częstym błędem jest także zbyt wczesne lub zbyt gwałtowne zakończenie podawania preparatu, co może prowadzić do zahamowania wzrostu i problemów trawiennych. W skrajnych przypadkach niewłaściwe żywienie może skutkować odwodnieniem, biegunkami, spadkiem odporności i zwiększoną śmiertelnością wśród cieląt.
Po co stosować preparaty mlekozastępcze
Z drugiej strony, właściwe stosowanie preparatów mlekozastępczych niesie ze sobą wiele korzyści. Przede wszystkim pozwala standaryzować jakość żywienia, co jest szczególnie istotne w dużych gospodarstwach, gdzie dostęp do mleka matki jest ograniczony. Preparaty te są również bardziej ekonomiczne i pozwalają przy zachowaniu odpowiedniej higieny zmniejszyć ryzyko przenoszenia chorób zakaźnych oraz umożliwiają precyzyjne kontrolowanie tempa wzrostu, a także stanu zdrowia cieląt. Ułatwiają też planowanie harmonogramu przejścia na pasze stałe.
Wśród wad należy wymienić konieczność zachowania wysokiego reżimu sanitarnego oraz potrzebę odpowiedniego przeszkolenia personelu. Cielęta mogą również w niektórych przypadkach wykazywać mniejsze zainteresowanie pójłem wykonanym na bazie preparatu mlekozastępczego w porównaniu do mleka matki, co wymaga dodatkowej uwagi przy monitorowaniu ich apetytu i przyrostów masy ciała.
Warto czytać (etykiety)
Wybór odpowiedniego preparatu mlekozastępczego nie powinien być przypadkowy. Należy zwracać szczególną uwagę na informacje zawarte na etykiecie. Znajdują się tam kluczowe dane dotyczące składu chemicznego, źródeł białka i tłuszczu, zawartości laktozy, poziomu witamin i minerałów oraz ewentualnych dodatków funkcjonalnych.
Należy także zwrócić szczególną uwagę na wskazówki dotyczące dawkowania, sposobu przygotowania oraz warunków przechowywania. Etykieta powinna również zawierać datę ważności oraz informacje o producencie i jego certyfikatach jakości. Preparaty o nieznanym pochodzeniu, zawierające duży udział białek roślinnych lub niewiadomego pochodzenia tłuszcze, powinny budzić szczególną ostrożność i nie trafiać do żywienia cieląt.
Preparaty mlekozastępcze to właściwie konieczny element współczesnego odchowu cieląt, zwłaszcza w warunkach intensywnej produkcji. Mogą one stanowić podstawę efektywnego żywienia, o ile są stosowane zgodnie z zasadami. Trzeba bowiem nie tylko dokonać odpowiedniego wyboru produktu, lecz także właściwie go przygotować, zachować higienę przy odpajaniu, a także na bieżąco obserwować stan zdrowia i tempo wzrostu cieląt. Tylko takie świadome stosowanie preparatów mlekozastępczych dla cieląt może przełożyć się na lepsze wyniki odchowu i wyższą opłacalność produkcji.
- Tagi:
- preparaty mlekozastępcze
