Dodatki paszowe - czy warto?
Jak sama nazwa wskazuje, dodatki paszowe to nic innego jak substancje dodawane do pasz, których celem jest uzupełnienie ich w składniki mineralne, witaminy czy probiotyki. Dzięki nim poprawia się wartość odżywcza paszy, co korzystnie wpływa na zdrowie oraz dobrostan zwierząt. Dodatki pomagają w najwyższym stopniu wykorzystać potencjał genetyczny, dzięki czemu wydajność mleczna jest zdecydowanie wyższa. Dodatkowy atut to poprawa walorów smakowych, co bardziej zachęca zwierzęta do spożywania karmy. Obecność enzymów w dodatkach paszowych wspiera trawienie oraz zwiększa dostępność składników odżywczych z paszy. A w niektórych przypadkach może nawet pomóc w profilaktyce oraz zwalczaniu chorób.
Wiemy już, co to są dodatki paszowe i jakie funkcje pełnią, dlatego poniżej przedstawię ich rodzaje stosowane w żywieniu krów mlecznych.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Dodatki probiotyczne i prebiotyczne
Obejmują żywe kultury drożdży (tj. Saccharomyces cerevisiae), bakterie kwasu mlekowego (tj. Lactobacillus plantarum, L. casei), a także prebiotyki, których zadaniem jest odżywianie pożytecznych bakterii. Wszystkie pozwolą na zadbanie o prawidłowe funkcjonowanie organizmu zwierzęcia, a w szczególności o florę bakteryjną jelit, co przekłada się na stabilizację pracy żwacza, poprawę trawienia oraz przyswajania pasz. Równowaga mikroflory jelitowej zapobiega rozwojowi bakterii patogennych. Dzięki czemu zwiększa się odporność zwierzęcia na infekcje wirusowe czy też bakteryjne, o które nietrudno.
Dodatki mineralno-witaminowe
Można śmiało przyznać, że w żywieniu krów mlecznych są niezbędne w uzupełnianiu pasz kluczowymi minerałami takimi jak: wapń, magnez, fosfor, miedź, żelazo, cynk, jod - których niedobory bardzo szybko prowadzą do wielu zaburzeń w przebiegu procesów życiowych. Dlatego, kiedy jakość naszej paszy zostawia wiele do życzenia, warto rozważyć ich wprowadzenie w odpowiednich proporcjach. Korzyści ze stosowania dodatków mineralnych jest wiele. Do najważniejszych zaliczamy utrzymanie mocnych kości, zapobieganie chorobom, wspieranie układu odpornościowego, rozrodczego oraz trawiennego, co przekłada się na dobrą kondycję produkcyjną naszego gospodarstwa. Ważne są także witaminy rozpuszczalne w tłuszczach takie jak: A, D, E i K. Każda z nich pełni inną kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu zwierząt
Witamina A odpowiedzialna jest za wsparcie płodności oraz prawidłowy rozwój płodu. Wspomaga produkcję mleka. Wzmacnia zdrowie skóry oraz błon śluzowych, które stanowią barierę ochronną przed patogenami, a także ważna jest dla prawidłowego funkcjonowania wzroku.
Witamina D przede wszystkim reguluje metabolizm wapnia i fosforu, co jest istotne dla zdrowia kości i zębów. Zapobiega krzywicy i problemom z wydajnością mleczną.
Witamina E jest silnym antyoksydantem, który chroni komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Wzmacnia odporność gruczołu mlekowego, co pomaga zapobiegać zapaleniu wymienia.
Witamina K odgrywa rolę w metabolizmie wapnia, a także jest kluczowa dla prawidłowego krzepnięcia krwi.
Odpowiednia suplementacja jest ważna, szczególnie dla krów wysokoprodukcyjnych, aby zapobiegać chorobom oraz utrzymywać wydajność na najwyższym poziomie.
Dodatki zwiększające wydajność i wykorzystanie energii
Najczęściej stosowane w żywieniu bydła są tłuszcze chronione oraz aminokwasy, których zadaniem jest wsparcie metabolizmu oraz kondycji zwierząt, a także drożdże paszowe poprawiające strawność paszy.
Tłuszcze chronione
Tłuszcz chroniony i jego pochodne wspomagają przemiany energetyczne w organizmie krów. Dodatek ten dzięki swojej formule przechodzi przez żwacz w formie nienaruszonej, przez co trawienie i wchłanianie następuje w dalszych częściach przewodu pokarmowego. Brak rozkładu w żwaczu powoduje, że praca mikroorganizmów znajdujących się w tym odcinku układu pokarmowego jest zakłócona i nie zachodzą zaburzenia fermentacji, co później mogłoby niekorzystnie wpływać na trawienie i końcowo na produkcję mleka. Podstawową funkcją tłuszczu chronionego jest dostarczenie energii w postaci kwasów tłuszczowych. Stosowanie tego preparatu powoduje dostarczenie dużej ilości energii bez nadmiernego obciążenia organizmu krów mlecznych.
Dodatkową korzyścią ze stosowania tych preparatów w żywieniu krów jest pozytywny wpływ na rozród. Utrzymana dobra kondycja ciała w początkowych okresie laktacji wpływa na prawidłowy powrót cyklu płciowego.
Aminokwasy (np. metionina, lizyna)
W żywieniu bydła ważna jest odpowiednia suplementacja aminokwasów. Niedobory tych składników mogą powodować negatywny wpływ na wydajność mleczną, skład chemiczny mleka, zdrowie krów, stres cieplny, liczbę komórek somatycznych oraz bilans energetyczny.
W poniższej część zapoznamy się z dwoma najczęściej spotykanymi w żywieniu bydła aminokwasami.
Metionina - jest kluczowym aminokwasem w żywieniu bydła. Oprócz znanego i potwierdzonego działania metioniny na wzrost wydajności mlecznej przez zwiększenie efektywności wykorzystania białek wpływa również na wiele innych czynników, które powodują lepsze wyniki produkcyjne bydła oraz pozytywnie oddziałuje na zdrowie. Metionina wpływa na funkcjonowanie wątroby poprzez uwalnianie lipoproteiny o niskiej gęstości (VLDL), a ta z kolei zapobiega stłuszczaniu się tego organu. Dodatek chronionej metioniny w dawce pokarmowej wpływa na wielkość oraz jakość zarodków, a także niweluje negatywny wpływ stresu cieplnego. Dodatkowo aminokwas ten wpływa na efektywniejsze wykorzystanie rezerw tłuszczowych, co może powodować mniejsze zagrożenie występowaniem chorób metabolicznych, takich jak ketoza. Ważne jest, aby suplementację tego składnika zacząć stosować już 3 tygodnie przed porodem. Oprócz wcześniej opisanych pozytywnych działań suplementacji metioniny istotny jest jej wpływ na zmniejszenie ilości komórek somatycznych w mleku oraz zmniejszenie częstotliwości występowania zapalenia błony śluzowej macicy.
Lizyna jest kolejnym aminokwasem wykazującym pozytywny wpływ na wzrost wydajności mlecznej. Lizyna, podobnie jak wcześniej opisana metionina, wpływa na syntezę białek. Dodatek lizyny w diecie krów również oddziałuje na nasze cielaki. Doświadczenia pokazały, że u cielaków, których matki były karmione dodatkiem lizyny, zaobserwowano większą ilość w krwi neutrofili czyli komórek odpowiedzialnych za zwalczanie infekcji (BL Thomas i in. 2022). Dodatek lizyny w okresie przejściowym wpływa na zdrowie krów po porodzie przez przeciwdziałanie powstawaniu białek zapalnych odpowiedzialnych za stany zapalne macicy.
Preparaty wspierające zdrowie metaboliczne
Ich zadaniem jest poprawa trawienia, stabilizowanie metabolizmu energetycznego, wsparcie wątroby i nerek oraz uzupełnianie niedoborów witamin i minerałów. Kluczowe funkcje obejmują zapobieganie kwasicy żwacza poprzez stabilizację pH. Ponadto dostarczają łatwo przyswajalnej energii i zapobiegają ketozie, a także wzmacniają odporność i wspierają ogólne zdrowie zwierząt. Do tych preparatów należ? bufory paszowe takie jak kwa?ny w?glan sodu, w?glan wapnia, tlenek magnezu, a?tak?e algi morskie czy dodatki ketozowe takie jak: gliceryna czy propionian sodu.
ą bufory paszowe takie jak kwaśny węglan sodu, węglan wapnia, tlenek magnezu, a także algi morskie czy dodatki ketozowe takie jak: gliceryna czy propionian sodu.
Na naszym rynku jest dostępna duża ilość dodatków paszowych, które w większości przypadków sprawdzą się żywieniu naszych zwierząt. Część z nich zapewni nam wzrost wydajności mlecznej, natomiast część wpłynie pozytywnie na inne aspekty żywieniowe, rozrodowe czy zdrowotne. Natomiast część, pomimo rewelacyjnego składu, nie przyniesie pożądanego efektu ze względu na błędy żywieniowe w całym okresie żywienia. Aby uzyskać jak najlepsze wyniki, musimy skupić się na całości procesu żywienia, zaczynając od produkcji pasz objętościowych, poprzez właściwy odchów zwierząt na każdym etapie życia, zapewnienie odpowiedniego dobrostanu, po odpowiednio zbilansowaną dawkę pokarmową. Spełnienie tych czynników pozwoli nam, przez zastosowanie tych dodatków paszowych na osiągnięcie zadowalających wyników produkcyjnych.
KATARZYNA DRYJER,
koordynator marketingu AHV Polska & CEE
Bilansowanie dawki powinno odbywać się zawsze z myślą o maksymalnym wsparciu zdrowia krów, bo wysokie wyniki produkcyjne są jego naturalną konsekwencją - nigdy na odwrót. Dodatki paszowe odgrywają tu ważną rolę, wzbogacając dawkę m.in. o składniki niezbędne dla zdrowia metabolicznego. Idąc o krok dalej, warto zwrócić uwagę na bardziej złożone preparaty o precyzyjnym działaniu, uzupełniające indywidualne niedobory, których nie można w prosty sposób uwzględnić w dawce.
Celem suplementacji powinno być wparcie procesów zachodzących w organizmie krowy, a nie tylko proste (i wielokrotne) dostarczenie konkretnego składnika. Wymaga to właściwego, precyzyjnego doboru składników, także ze względu na efekt synergii lub antagonizmu między mikro- i makroelementami. Z taką myślą zostały skomponowane mieszanki od AHV, dostępne w formie wygodnych bolusów lub szybkodziałających past. Właśnie dlatego AHV Booster nie tylko dostarcza szybko dostępnej energii na bazie dekstrozy, ale równolegle pobudza namnażanie bakterii gram-dodatnich, bez hamowania motoryki żwacza. Pobudza apetyt, dostarcza wysokiej jakości komponentów buforujących oraz zawiera prebiotyki, by maksymalizować efekty żywienia. Z kolei formuła AHV StartLac naturalnie odzwierciedla i dokładnie odpowiada na zapotrzebowanie mineralne krowy po wycieleniu. Dostarcza bezpośredniego wsparcia w postaci szybkich i łatwych źródeł wapnia i fosforu, ale także stymuluje ich wchłanianie z kości dzięki dodatkowi aktywnej wit. D3 oraz zwiększa wiązanie do krwi składników mineralnych z paszy dzięki pidolanowi wapnia. Zastosowanie AHV Aspi wpływa na wyższy komfort krowy, np. po wycieleniu, tworząc właściwe warunki do szybkiego powrotu do produkcji.
