Te choroby zbóż trzeba umieć rozpoznać
Zboża zajmują w Polsce największą powierzchnię zasiewów. Na terenie naszego kraju uprawia się zboża ozime i jare, które w celu wykorzystania potencjału produkcyjnego wymagają odpowiedniej ochrony. Zmieniający się klimat, a tym samym warunki pogodowe typu: ciepła jesień, bezśnieżna zima, długa, chłodna wiosna z małą ilością opadów po ruszeniu wegetacji wymagają dużego zaangażowaniu rolników. Do tego dochodzą zmiany w asortymencie środków ochrony roślin. Podobnie jak w minionym roku, także w 2026 z rynku znikną kolejne substancje czynne. Unia Europejska w wyniku realizacji strategii „Od pola do stołu” zakłada zredukowanie do 2030 roku stosowania pestycydów o 50%. Wymagać to będzie od rolników przemyślanych zakupów oraz zdecydowanie większego otwarcia na integrowaną ochronę roślin i większe zainteresowanie stosowaniem biologicznych środków ochrony roślin.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Ważne prawidłowe rozpoznanie agrofagów
Zabiegi fungicydowe wykonywane na plantacjach polegają na zabezpieczeniu i ochronie potencjału plonotwórczego. Ten potencjał to wybór odpowiedniej odmiany oraz zapewnienie odpowiedniego nawożenia i uprawy. Co przy obserwowanych zmianach klimatycznych zaczyna być sporym wyzwaniem dla rolników. Zachodzące zmiany wymagają od producentów podjęcia takich działań, które pozwolą uniknąć negatywnych skutków wywołanych przez rozwój różnych patogenów chorobotwórczych. Szkodliwość tych patogenów roślin uwarunkowana jest terminem występowania, stopniem nasilenia oraz warunkami siedliskowymi. W związku z tym rolnicy powinni posiadać umiejętność praktycznego rozpoznawania agrofagów. Od tego zależy bowiem właściwe podjęcie decyzji odnośnie wyboru preparatu i terminu wykonania zabiegu. Bardzo ważnym elementem wspomagania decyzji w zakresie zwalczania chorób roślin jest monitoring i sygnalizacja występowania patogenów, a także znajomość progów szkodliwości w uprawach rolniczych.
Odporne odmiany i agrotechnika
Choroby zbóż pojawiają się na większości pól uprawnych i ich ochrona stanowi bardzo ważny element decydujący o wielkości i jakości plonów uzyskiwanych przez plantatorów. Zboża narażone są na infekcje już na etapie siewu. Dlatego tak ważny jest wybór kwalifikowanego materiału najwyższej jakości. Jest to bardzo ważny czynnik plonotwórczy. Rolnicy mają do wyboru różne odmiany z różnych firm hodowlanych. To firmom zależy na tym, aby efekt ich prac umożliwił wprowadzenie do obrotu nowych odmian, które cechują się wysoką wydajnością, odpornością na choroby, dobrą jakością oraz wysoką zimotrwałością. Dzięki prawidłowej ochronie i zastosowaniu odpowiednich środków ochrony roślin można zwiększyć wydajność, a także opłacalność uprawy. W związku z tym rolnicy powinni stosować różne środki, które przyczynią się do prawidłowego wzrostu i rozwoju uprawianych zbóż. Są to: zaprawy nasienne, herbicydy, fungicydy oraz regulatory wzrostu. Bardzo ważne jest także zwrócenie uwagi na nowoczesną agrotechnikę. Wybór technologii fungicydowej uzależniony jest od sposobu produkcji oraz oczekiwań dotyczących wysokości plonu. Wiosna to okres, kiedy rolnicy zaczynają sezon prac polowych, a rośliny potrzebują wykonania wielu zabiegów w celu osiągnięcia dobrego plonowania. Niezwykle ważne jest przeprowadzenie w tym okresie nawożenia upraw oraz zabiegów chroniących rośliny. W tym okresie patogeny, zwłaszcza grzyby, mają doskonałe warunki do rozwoju. Można to zaobserwować na roślinach, które nie były chronione w okresie jesiennym.
Zabiegi fungicydowe zbóż
Choroby grzybowe atakują zboża wiosną. W tym okresie ochrona fungicydowa zbóż obejmuje zazwyczaj 2 lub 3 podstawowe zabiegi grzybobójcze, które nazywamy T1,T2,T3. Wykonywane zabiegi chronią uprawy przed grzybami odpowiedzialnymi za choroby podstawy źdźbła oraz patogenami grzybów, które atakuje dolne partie zbóż. Zabieg T1 jest pierwszym wiosennym zabiegiem fungicydowym, który eliminuje choroby we wczesnych fazach rozwojowych oraz stres wywołany chorobami podstawy źdźbła. Uważany jest za dobry fundament w walce z chorobami grzybowymi i powinien przypadać od fazy początku strzelania w źdźbło (BBCH 30) do fazy pierwszego kolanka (BBCH 31). Zabieg T1 powinien zapewnić skuteczną ochronę zbóż przed chorobami podstawy źdźbła takimi jak: łamliwość źdźbła, fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła, ostra plamistość oczkowa oraz chorobami liśćmi czyli: mączniakiem prawdziwym zbóż i traw oraz septoriozą paskowaną liści. Grzyb powodujący łamliwość podstawy źdźbła rozwija się przy wysokiej wilgotności, na glebach ciężkich i tam, gdzie nie jest zachowany prawidłowy płodozmian. W wyniku infekcji rozwija się wewnątrz źdźbła grzybnia, która może doprowadzić do murszenia a dalej do wylęgnięcia zbóż.
Zabieg T2 polega na ochronie i stymulacji liści podflagowych i flagowych, które są najważniejszymi liśćmi tworzącymi plon. Zazwyczaj jest wykonywany w stadium (BBCH 37-39), czyli od fazy liścia podflagowego do fazy liścia flagowego. Liście te wymagają dobrej ochrony fungicydowej, ponieważ są organami asymilacyjnymi. Wielkość zbiorów zależy od ich niezakłóconego rozwoju. W fazie tej zwalczamy mączniaka prawdziwego, rdzę brunatną i żółtą, septoriozę paskowaną liści, brunatną plamistość liści oraz inne jeszcze choroby liści.
Zabieg T3 zabezpiecza przed chorobami kłosa wywołanymi przez grzyby z rodzaju Fusarium oraz chroni zboża przed mykotoksynami i chorobami kłosów. Powinien być wykonany po fazie kłoszenia (BBCH 51-59). Jest o tyle istotny, ponieważ zabezpiecza kłosy, aby uzyskać wysokiej jakości plon. Kłosy i górne liście zbóż powinny być bez chorób grzybowych aż do fazy dojrzewania.
W obliczu dużego nasilenia chorób grzybowych, rolnicy powinni zwrócić szczególną uwagę na kompleksowe działania pozwalające na ochronę plantacji w całym okresie wegetacyjnym. Ochrona fungicydowa zbóż powinna być dostosowana do aktualnej sytuacji panującej na plantacji. Regularna lustracja roślin i racjonalne stosowanie fungicydów pozwolą na skuteczną ochronę plonu. Racjonalna ochrona fungicydowa zbóż to nie tylko wyższe i dobrej jakości plony ale także działania zgodne z zasadami zrównoważonego rolnictwa.
- Tagi:
