Tańszy prąd z sąsiedztwa. Oto, jak można obniżyć rachunki za energię
Spółdzielnie energetyczne to rewolucja, która obniża rachunki, uniezależnia od wielkich dostawców i aktywizuje lokalne społeczności.
Czym jest spółdzielnia energetyczna?
Spółdzielnia energetyczna to podmiot, który zrzeszając lokalną społeczność i zachęcając ją do podejmowania wspólnych przedsięwzięć, łączy tradycję spółdzielczości z nowoczesnymi technologiami wytwarzania energii. Celem spółdzielni energetycznej może być wytwarzanie energii elektrycznej, biogazu, biometanu lub ciepła w instalacjach odnawialnego źródła energii, obrót nimi lub ich magazynowanie. Obecnie profity przewidziane są wyłącznie dla spółdzielni ukierunkowanych na wytwarzanie energii elektrycznej, co wpływa na rozwój spółdzielni o takim właśnie profilu działalności.
Podstawowym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie spółdzielni energetycznych jest ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Zgodnie z przepisami tej ustawy, spółdzielnia energetyczna może działać wyłącznie na rzecz spółdzielni i jej członków, co oznacza, że nie jest uprawniona do sprzedaży wytworzonych nadwyżek energii podmiotom trzecim - całość powinna zostać wykorzystana przez spółdzielców.
Największą korzyścią z członkostwa w spółdzielni energetycznej nie jest zatem zarabianie na sprzedaży energii, lecz oszczędzanie poprzez zmniejszenie opłat za energię elektryczną i usługę dystrybucyjną.
Dla kogo spółdzielnia energetyczna?
Lokalne spółdzielnie energetyczne to rozwiązanie dla mieszkańców, rolników, jednostek samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorców z terenów wiejskich i miejsko-wiejskich (nie więcej jednak niż 3 tego rodzaju gminy bezpośrednio sąsiadujące ze sobą).
Spółdzielnię energetyczną mogą tworzyć zarówno odbiorcy, jak i wytwórcy energii ze źródeł odnawialnych. Należy pamiętać, że przez członka spółdzielni energetycznej rozumie się każdy podmiot, którego instalacja (wytwórcza lub odbiorcza) jest przyłączona do sieci elektroenergetycznej.
Wymagana jest przynajmniej jedna instalacja wytwórcza, o sprawności umożliwiającej pokrycie w ciągu roku nie mniej niż 70% potrzeb własnych spółdzielni i jej członków. Na mocy przepisów przejściowych, sprawność instalacji należących do spółdzielni, które do dnia 31 grudnia 2025 r. złożą wniosek o zamieszczenie danych w wykazie spółdzielni energetycznych, musi umożliwiać pokrycie nie mniej niż 40% zapotrzebowania na energię.
Jak założyć spółdzielnię energetyczną?
Proces zakładania spółdzielni energetycznej jest dwuetapowy. W pierwszej kolejności osoby zamierzające założyć spółdzielnię energetyczną, a więc jej założyciele, uchwalają statut spółdzielni i dokonują wyboru organów spółdzielni. Liczba założycieli spółdzielni nie może być mniejsza od dziesięciu, jeżeli założycielami są osoby fizyczne, lub trzech, jeżeli założycielami są wyłącznie osoby prawne.
Spółdzielnia podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego i z chwilą dokonania wpisu nabywa osobowość prawną.
W drugim etapie, zarząd nowo utworzonej i zarejestrowanej w KRS spółdzielni, składa do Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wniosek o jej rejestrację w wykazie spółdzielni energetycznych.
Dopiero po zamieszczeniu danych w tym wykazie, spółdzielnia staje się spółdzielnią energetyczną i może podjąć działalność w zakresie wytwarzania i preferencyjnego rozliczania energii.
Aby uzyskać wpis do wykazu prowadzonego przez Dyrektora Generalnego KOWR, wystarczy złożyć wniosek na formularzu przygotowanym przez KOWR, dołączyć do niego oświadczenie potwierdzające, że spółdzielnia spełnia wszystkie warunki wynikające z przepisów ustawy o odnawialnych źródłach energii, a także dołączyć kopię statutu.
Szczegółowe informacje dotyczące rejestracji znajdują się na stronie internetowej administrowanej przez KOWR energiazrolnictwa.pl
Korzyści z przynależności do spółdzielni energetycznej
Energia elektryczna, która zostanie wytworzona i zużyta przez spółdzielnię energetyczną lub jej członków jest zwolniona z części opłat zmiennych, w tym przede wszystkim z opłaty dystrybucyjnej.
Kolejną korzyścią dla spółdzielców są preferencyjne warunki rozliczania nadwyżek energii elektrycznej na zasadach net-meteringu. W ramach tego systemu, nadwyżki energii elektrycznej, które nie są na bieżąco konsumowane przez członków spółdzielni, wprowadzane są do sieci elektroenergetycznej, która stanowi przysłowiowy „wirtualny magazyn”, i mogą być odebrane przez członków w okresach, gdy instalacje wytwórcze nie produkują energii.
Należy jednak pamiętać o tym, że ilość energii elektrycznej wróci do spółdzielców pomniejszona o współczynnik 0,4, a energia zmagazynowana w sieci elektroenergetycznej musi być zużyta w ciągu roku od jej wytworzenia.
Rozwiązania zaproponowane w obecnych przepisach ustawy o odnawialnych źródłach energii są bardzo atrakcyjne i pozwalają na zmniejszenie rachunków za energię elektryczną nawet o kilkadziesiąt procent.
Zielona transformacja przybiera na sile
Od 2021 r., kiedy w wykazie zamieszczono pierwszą spółdzielnię energetyczną, aż do końca 2024 r. wpis uzyskały łącznie 54 spółdzielnie. Rosnące zainteresowanie lokalną energią pochodzącą ze źródeł odnawialnych najlepiej odzwierciedla aktualny stan wykazu. Na dzień 7 sierpnia br. znajdowało się w nim już 120 spółdzielni energetycznych.
Istotną rolę w rozwoju spółdzielni energetycznych odgrywa KOWR, który prowadzi szereg działań w zakresie wsparcia odnawialnych źródeł energii, w szczególności na terenach wiejskich i miejsko-wiejskich.
KOWR wspiera OZE
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) w ramach ustawowych kompetencji wynikających z art. 9 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o KOWR (Dz. U. z 2025 r. poz. 294, t.j.) realizuje działania ukierunkowane na wspieranie i rozwój odnawialnych źródeł energii, w szczególności w rolnictwie. W ramach powyższych działań KOWR prowadzi działania informacyjno-promocyjne i edukacyjne rozpowszechniające tematykę odnawialnych źródeł energii pod hasłem „Energia z rolnictwa” i znakiem graficznym „Agro OZE”.
KOWR upowszechnia wiedzę dotyczącą możliwości wykorzystywania lokalnie dostępnych, odnawialnych źródeł energii, nowoczesnych technologii opartych na tych źródłach, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań sprzyjających samowystarczalności energetycznej obszarów wiejskich i zmniejszających wpływ działalności rolniczej na jakość życia na obszarach wiejskich. KOWR regularnie organizuje cykle webinariów i szkoleń, a także warsztatów, połączonych z wizytami w działających biogazowniach rolniczych.
Podejmowane działania kierowane są w szczególności do przedstawicieli jednostek samorządów terytorialnych, lokalnych przedsiębiorców, rolników, osób potencjalnie zainteresowanych inwestycjami OZE, organizacją spółdzielni energetycznych, liderów społecznych, mieszkańców gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, w tym dzieci i młodzieży. Ponadto, KOWR prowadzi ogólnopolskie kampanie informacyjno-promocyjne promujące rozwiązania ukierunkowane na rozwój energetyki rozproszonej, w szczególności w zakresie biogazowni rolniczych i spółdzielni energetycznych.
Uzupełnieniem powyższych działań są projekty specjalne oraz liczne publikacje artykułów w magazynach branżowych, kampanie telewizyjne i internetowe oraz promocja OZE podczas branżowych targów i konferencji.
OFERTA SZKOLENIOWA KOWR W BIEŻĄCYM ROKU OBEJMUJE:
9 szkoleń dla przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego nt. biogazowni rolniczych oraz zakładania i funkcjonowania spółdzielni energetycznych,
6 szkoleń (w formie webinariów) dla pracowników administracji publicznej, przedstawicieli spółdzielni energetycznych oraz osób zainteresowanych tematyką,
6 warsztatów dla rolników i przedsiębiorców z sektora rolno-spożywczego z zakresu mikrobiogazowni rolniczych o mocy do 50 kW na terenie 6 województw, w tym: lubuskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego, podkarpackiego, pomorskiego, śląskiego,
4 warsztaty z zakresu biogazowni rolniczych o mocy 0,5 MW na terenie 4 województw: zachodniopomorskiego, kujawsko-pomorskiego, warmińsko-mazurskiego i lubelskiego.
W 2026 roku KOWR planuje kontynuację działań realizowanych w latach poprzednich. Aktualne informacje dot. działań prowadzonych i planowanych do realizacji przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa są dostępne są na stronie internetowej www.energiazrolnictwa.pl.
