Na tę rewolucję w dzierżawie ziemi rolnicy nie są gotowi? Chcą zmian w przepisach
Polski rząd szykuje sporo zmian w zasadach zawierania umów o dzierżawę rolniczą.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Koniec z umowami ustnymi
Najważniejsza z nich dotyczy zastąpienia dość powszechnie praktykowanych umów ustnych - pisemnymi. Pod koniec grudnia opublikowany został projekt ustawy w tej sprawie. O czym już informowaliśmy:
W styczniu rolnicy mieli okazję odnieść się do niego. Krytycznie na jego temat wypowiedziało się już Stowarzyszenie Rolników Towarowych Wspólna Rola.
Za mało zachęt dla właścicieli ziemi, by zawierali umowy pisemne
W tym tygodniu swoimi spostrzeżeniami w tej kwestii podzieliło się Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze.
„Całość przepisów projektowanej ustawy o dzierżawie rolniczej w obecnej formie może zostać odebrana przez właścicieli nieruchomości jako próba przejęcia ich własności” - komentuje najnowszy projekt ustawy o dzierżawie rolniczej Krzysztof Kozak, sekretarz zarządu Lubelskiego Stowarzyszenia Rolniczego.
Zdaniem Kozaka, w przedstawionym przez resort rolnictwa projekcie ustawy za mało jest zachęt dla właścicieli nieruchomości rolnych, aby zawierali umowy w formie i na zasadach określonych w proponowanym dokumencie.
„Już sam zapis, że umowa może być rozwiązana, dopiero gdy opóźnienie w płatności czynszu wynosi 270 dni, świadczy o braku ochrony właściciela przed niesolidnym dzierżawcą, który może notorycznie zalegać 269 dni z zapłatą bez żadnych konsekwencji. Takich ustawowych zasad w obrocie gospodarczym ciężko uświadczyć” - zaznacza Kozak.
Zauważa dalej, że sprawa regulowania dzierżawy ziemi rolnej w polskich warunkach jest tematem wrażliwym, wymaga szczególnego i ostrożnego podejścia.
„Wyznaczenie ograniczonych ram będzie napotykać liczne sprzeciwy wynikające z zaszłości historycznych. Polska w przeszłości, jako jedyny kraj tzw. demoludów, oparła się przymusowej kolektywizacji, dzięki właśnie stanowczej postawie rolników indywidualnych, właścicieli gruntów rolnych. Przywiązanie do własności będzie barierą, która poważnie ograniczy możliwość funkcjonowania w praktyce proponowanych przepisów” - podaje przedstawiciel Lubelskiego Stowarzyszenia Rolniczego.
Organizacja ma obawy, że rolnicy nie będą chcieli zawierać umów, skoro płatność ma następować „z dołu, czyli już po zebraniu plonów”. To bardziej, jej zdaniem, przypomina patologię zatorów płatniczych niż normalne zasady prowadzenia działalności.
Co z ubezpieczeniem w KRUS po oddaniu w dzierżawę ziemi?
Kolejny niepokój rolników z woj. lubelskiego budzi kwestia zakresu przedmiotu umowy.
„Dzierżawa zorganizowanej formy przedsiębiorstwa - tu gospodarstwa rolnego, łącznie z mieniem ruchomym, całym inwentarzem i prawami nabytymi dotyczącymi funkcjonowania przedsiębiorstwa bardziej skłania w kierunku modelu ukraińskiej oligarchii rolnej i przejmowania produkcyjnych farm niż poprawy struktury gospodarstw rodzinnych stanowiących podstawę polskiego ustroju rolnego i chyba nie takie intencje były pomysłodawców tego projektu” - komentuje stowarzyszenie rolników.
Krzysztof Kozak dalej stwierdził, że w projekcie ustawy nie uregulowano kwestii ubezpieczenia rolniczego KRUS.
„Co się stanie z wydzierżawiającym, jeśli wydzierżawi gospodarstwo w całości? Określenia takiej sytuacji brakuje w ustawie o dzierżawie rolniczej. Całkowite odstąpienie od umów ustnych może również skutkować jako negatywny czynnik do stosowania przepisów projektowanej ustawy i być postrzegana przez właścicieli jako dyskryminacja w sposobie rozporządzania nieruchomością” – zaznacza Kozak.
W jego opinii, przy umowach krótkookresowych taka forma zawierania umów mogłaby zostać w dalszym ciągu pozostawiona.
„Również nakładane dodatkowe obostrzenia przy ustanawianiu ograniczonych praw rzeczowych, w tym ustanawiania służebności przesyłu, w przypadku istnienia na nieruchomości liniowej infrastruktury przesyłowej, może budzić obawy, co do swobody właściciela decydowania o swojej własności” - twierdzi Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze.
Dalej zwraca uwagę na fakt, że zaproponowane w projekcie ustawy regulacje mogą doprowadzić do sytuacji, w której rolnicy nie będą chcieli stosować się do wytycznych i zawierać umów dzierżaw, a raczej wybierać formę użyczenia, jako bardziej właściwą rozporządzania nieruchomością.
„A ewentualna odpłatność będzie tworzyć nową szarą strefę i w efekcie zamiast pomóc rolnikom dzierżawcom, którzy chcą rozwijać swoje gospodarstwa, ustawa spowoduje zacementowanie prawa do rozporządzania nieruchomościami na cele rolnicze. Całość przepisów projektowanej ustawy o dzierżawie rolniczej, w obecnej formie, może zostać odebrana przez właścicieli nieruchomości jako próba przejęcia ich własności” – stwierdza Krzysztof Kozak.
Proponowane poprawki do projektu ustawy o dzierżawie rolniczej
Dlatego Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze zaproponowało, by uzupełnić zapisy projektowanej ustawy o katalog zachęt dla właścicieli gruntów. Oto one:
1. Odwołanie do art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, że osoba, która podlegała ubezpieczeniu jako rolnik przez określony okres i zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej w wyniku zawarcia umowy dzierżawy rolniczej, nie nabywając prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia, dalej podlega temu ubezpieczeniu, chyba że podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu.
2. Wprowadzenie w umowach 30-dniowego terminu płatności, po przekroczeniu którego o 30 dni właściciel może wystąpić do ARiMR o przejęcie zobowiązania finansowego, a w przypadku wypłaty zaległej raty czynszu dzierżawnego Agencja, potrąci dzierżawcy kwotę należności wraz z kosztami administracyjnymi z płatności bezpośrednich wypłacanych dzierżawcy. Będzie to system motywujący dzierżawców do terminowego opłacania czynszu.
3. Wprowadzenie dodatkowej ulgi w podatku rolnym z tytułu zawarcia umowy dzierżawy w formie przewidzianej ustawą w okresie 3-5 lat od daty zawarcia umowy.
4. Wprowadzenie dodatku do emerytury, jeśli nastąpiło przeniesienie praw do nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o dzierżawie rolniczej a wydzierżawiający posiada uprawnienia emerytalne.
5. Wprowadzenie ryczałtowej płatności w określonym okresie od chwili zawarcia umowy dzierżawy dla właściciela nieruchomości.
