Kolejne zmiany w "aktywnym rolniku". Dla kogo dopłaty z automatu w 2026 roku?
Środki publiczne, zarówno unijne, jak i krajowe, powinny trafiać do tych właścicieli gruntów, którzy rzeczywiście zajmują sia rolnictwem. Taki cel, jak wielokrotnie podkreśla ministerstwo rolnictwa, przyświeca ówczesnemu kierownictwu resortu. Debata na temat wprowadzenia rewolucyjnych zmian w definicji aktywnego rolnika toczy się od dłuższego czasu. Czy w 2026 roku poznamy pierwsze efekty tych rozmów?
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Okazuje się, że definicja cały czas ewoluuje. Informowaliśmy już o tym, że minister rolnictwa rozważa wprowadzenie uproszczeń w definiowaniu aktywności rolniczej, zakładając, że każdy, kto wnioskował w 2025 roku o płatność dla małych gospodarstw, nie będzie musiał udowadniać faktu, że rzeczywiście obrabia ziemię i produkuje.
Rolnik musi udokumentować koszty i przychody
Kolejne modyfikacje pojawiły się w najnowszej uchwale Komitetu Monitorującego Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 - 2027. O jakie zmiany chodzi?
Według najnowszych wytycznych, zawartych w uchwale Planu Strategicznego, rolnik jest uznawany za aktywnego, jeżeli udokumentuje, że w okresie referencyjnym:
1) poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej lub
2) uzyskał przychód ze sprzedaży wytworzonych przez siebie produktów rolnych
- w wysokości odpowiedniej do wielkości jego gospodarstwa wynikającej ze złożonego przez niego wniosku o przyznanie pomocy.
Grupy producenckie i właściciele zwierząt zwolnieni z obowiązku
Są jednak przewidziane zwolnienia z konieczności udowadniania poniesionych kosztów czy osiągniętych przychodów w gospodarstwie. Te ulgi dotyczą m.in. spółdzielni rolników, spółdzielni produkcji rolnej oraz grupy producentów rolnych.
Z automatu za aktywnych rolników uznawani są także rolnicy, którzy w okresie referencyjnym posiadali zwierzęta, których średnia liczba wynosi co najmniej 0,1 DJP na hektar użytków rolnych
Kto aktywnym rolnikiem z automatu?
W gronie tym znaleźli się także rolnicy, którzy spełniają warunki do przyznania:
- wybranych płatności związanych z produkcją;
- płatności w ramach wybranych ekoschematów;
- płatności ekologicznych;
- wybranych płatności rolno-środowisko-klimatycznych.
Automatyczne uznanie za aktywnego rolnika będzie dotyczyło także tych, którzy w roku poprzedzających złożyli wnioski o pomoc w ramach następujących interwencji:
- rozwój małych gospodarstw
- inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność
Dotyczy to także osób, którym w roku wcześniejszym wypłacono przynajmniej pierwszą ratę pomocy w ramach Premii dla młodych rolników; przyznano dopłaty do materiału siewnego w ramach pomocy krajowej (de minimis) lub w poprzednim roku brały udział w unijnej sieci danych dotyczących poziomu zrównoważenia gospodarstw rolnych (FSDN).
Rozliczenie VAT nie będzie zwalniać z obowiązku dokumentowania
Z tego katalogu wykreślono jednak rolników, którzy rozliczają podatek VAT. Dlaczego?
"Kryterium to nie gwarantuje odpowiedniej wiarygodności oraz nie pozwala na precyzyjną identyfikację tej grupy podatników. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Krajową Administrację Skarbową, KAS nie prowadzi wykazu rolników ryczałtowych, co uniemożliwia ustalenie, którzy podatnicy zrezygnowali ze statusu rolnika ryczałtowego, a którzy jedynie rozszerzyli lub zmienili profil prowadzonej działalności gospodarczej" - czytamy w uzasadnieniu do uchwały.
Dalej twórcy dokumentu wskazują, że "według Ministerstwa Finansów rezygnacja ze zwolnienia oznacza jedynie zmianę formy rozliczania podatku – z ryczałtu na VAT – i nie musi wiązać się z prowadzeniem działalności rolniczej".
"Przejście na VAT często oznacza dominację innej działalności (np. usługowej lub handlowej). Ponadto dane podatników, w tym informacje o rezygnacji ze zwolnienia z VAT, są objęte tajemnicą skarbową. Ogranicza to możliwość ich wykorzystywania do celów weryfikacyjnych w zakresie ustalania statusu aktywności zawodowej, a tym samym uniemożliwia zastosowanie ich jako powszechnego kryterium. Udostępnienie tych danych ARiMR wymagałoby nowelizacji ustawy Ordynacji podatkowej (dział VII – ochrona danych podatników)" - tłumaczą uchwałodawcy w uzasadnieniu.
Zwierzęta wypasane na TUZ-ach
Modyfikacja dotyczy także sposobu wyliczaniu obsady zwierząt. W uchwale z 9 grudnia przyjęto, że rolnik przy wyliczaniu obsady zwierząt może wskazać również sztuki należące do innej osoby, jeśli wypasane są na jego TUZ-ach. Dotyczy to jednak tylko tzw. wypasu kulturowego, gdzie w bazie danych IRZ nie dochodzi do przekazania zwierząt rolnikowi, który udostępnia TUZ, ale znajduje się informacja o wypasie kulturowym wraz ze wskazaniem lokalizacji działki. W każdym innym przypadku zwierzęta powinny być zarejestrowane w siedzibie stada osoby udostępniającej TUZ.
Zwolnienie dla małych tylko w 2026 roku
W dokumencie tym znalazły swoje potwierdzenie także zapowiedzi ważnych zmian dotyczących małych gospodarstw. Każdy, kto bowiem zawnioskował w tym roku o tzw. płatność dla małych gospodarstw, z automatu uznany będzie za aktywnego rolnika w roku 2026.
"W roku 2026 udokumentowanie kosztów lub przychodów nie jest wymagane przez rolnika, który w roku 2025 otrzymał płatności bezpośrednie w wysokości nie przekraczającej równowartości w złotych kwoty 1125 euro" - czytamy w uchwale.
Ten zapis jednak, zgodnie z założeniami, ma dotyczyć tylko 2026 roku.
Jaki efekt mają wprowadzić wprowadzane zmiany?
Proponowane zmiany, jak czytamy w uchwale, przyczynią się do jednoznacznego ustalania statusu rolnika aktywnego zawodowo. W szczególności rozszerzenie katalogu kryteriów o rolników realizujących inwestycje w ramach interwencji w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność umożliwi objęcie uproszczonym podejściem grupę gospodarstw, które realnie prowadzą działalność rolniczą i angażują środki w rozwój produkcji.
- Natomiast doprecyzowanie zasad dotyczących uwzględniania zwierząt należących do innej osoby, lecz wypasanych na TUZ rolnika ograniczy ryzyko nadużyć oraz umożliwi jednolite stosowanie przepisów na terenie całego kraju. W efekcie projektowane zmiany uproszczą system, zwiększą jego czytelność oraz ograniczą ryzyko błędów w ustalaniu statusu rolnika aktywnego zawodowo, zapewniając kierowanie wsparcia do osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą - wskazuja uchwałodawcy.
- Tagi:
- aktywny rolnik
