Dopłaty 2025. ARiMR już gotowa do wypłacania płatności do hektarów [VIDEO]
Czy rolnicy w najbliższych latach będą mogli liczyć na dofinansowe w zakresie zakupu ciągników i maszyn rolniczych? Co ze Wspólną Polityką Rolną po 2027 roku? Jakie działania podejmuje Agencja w zakresie finalizowania PROW 2024 - 2020? Do ilu wzrośnie liczba wniosków, które mają szansę być zrealizowane w ramach programu: inwestycje w zakresie ochrony środowiska i klimatu? Co z wymogiem dotyczącym przedstawiania ARiMR dokumentu poświadczającego prawo do dzierżawienia działek, od których wnioskuje się o dopłaty? I na koniec - w jaki stopniu Agencja jest przygotowana do zbliżającej się kampanii wypłacania płatności obszarowych w roku 2025?
Te pytania zadaliśmy Leszkowi Szymańskiemu, wiceprezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wywiadzie, który przeprowadziliśmy w studniu "Wieści Rolniczych" podczas Agro Show.
Pieniądze na ciągniki rolnicze będą, ale w mniejszym stopniu
Czy pojawi się wsparcie w finansowaniu zakupu ciągników i maszyn rolniczych?
Tak, będzie ono w dalszym ciągu, może nie w takiej skali, jak było do tej pory, bo w tym roku mieliśmy finansowanie w ramach trzech perspektyw finansowych, czyli PROW-u, WPR i Krajowego Planu Odbudowy, więc w przyszłych latach oczywiście będzie mniej. Bajbliższy nabór, którego mogą się rolnicy spodziewać, to jest Rozwój Małych Gospodarstw. I ten nabór rozpocznie się już od początku października. Kolejnym naborem, od 20 listopada będą Inwestycje w gospodarstwach rolnych dla obszaru A i D.
Ile ciągników, maszyn udało się sfinansować dzięki wsparciu unijnemu do tej pory?
Przyjmując rok 2024 i 2025 to ponad 7700 maszyn i urządzeń rolnicy zakupili m.in. dzięki dofinansowaniu z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ciągniki stanowią coraz mniejszy procent tych inwestycji, które są realizowane przez rolników. I jeżeli chodzi o ciągniki, to było ponad 3400 sztuk zakupionych z dofinansowania Agencji. Wiadomo jednak, że zmieniają się już wymogi, zasady dofinansowania, gdzie jest coraz mniejsza możliwość zakupu tych ciągników w programachunijnych. I tak już patrząc realnie, jeżeli rolnik chcę zakupić ciągnik, to ma w tej chwili tylko działania premiowe, w których może to finansowanie pozyskać. Środki na ciągniki, rolnicy moga pozyskać w ramach premii na rozwój małych gospodarstw czy dla młodych rolników, ale nie są to duże kwoty, więc trzeba zdawać sobie sprawę, że coraz ciężej będzie sfinansować zakup ciągnika z dofinansowania z Agencji.
Finansowanie rolnictwa w przyszłości będzie bardziej zależne od wizji rządu
A jak będzie wyglądał WPR po 2027 roku? Czy jest szansa, że wówczas rolnicy będą mogli pozyskiwać środki na maszyny?
Trudne pytanie, bo na razie mieliśmy przedstawiony komunikat Komisji Europejskiej, gdzie ten plan wdrażania i cała projekcja nowej perspektywy została przedstawiona. Wszystko będzie zależało od tego, co stanie się z II filarem, od wewnętrznego rozdziału tych środków w ramach kraju, a więc na co polski rząd będzie nakładał akcenty: czy na rolnictwo, czy na infrastrukturę w innym obszarze. Więc ten temat jeszcze będzie dopracowywany. Myślę, że w najbliższym okresie półrocznym pojawią się pierwsze założenia.
Takie założenie nie jest korzystne dla rolników, ponieważ istnieje obawa, że między różnymi środowiskami, sektorami mogą pojawić się konflikty, bo tak naprawdę każdy będzie chciał dążyć do pozyskania tych środków.
Może to powodować różnego rodzaju napięcia. Ale wierzę, że jest duża świadomość w rządzie i osób decyzyjnych w zakresie znaczenia rolnictwa i siły polskiego eksportu. Myślę, że rolnictwo na pewno będzie docenione w tym sensie, że te środki będą w dużym zakresie przekazywane na rozwój polskich gospodarstw.
Premie dla małych gospodarstw i młodych rolników
Finansowanie młodych rolników wydaje się zasadne, bo jest taka retoryka, że jednak sporo młodych odchodzi od rolnictwa i jest to tendencja zauważalna w całej Unii Europejskiej. A jeżeli chodzi o małe gospodarstwa. Czasami mówi się o tym, że małe gospodarstwo nie jest dochodowe. Czy warto wspierać też właśnie tę grupę gospodarstw?
Tak, jak najbardziej. Małe gospodarstwa wspieramy. Będzie nabór w ramach działania rozwój małych gospodarstw, ale też wspieramy je w ramach płatności bezpośrednich, ponieważ gospodarstwa do 5 hektarów otrzymują płatność ryczałtową i ona jest wyższa, przeliczając na hektar niż płatność do hektara dla gospodarstw większych. Tak więc to wsparcie dwutorowe, w ramach pierwszego i drugiego filaru Wspólnej Polityki Rolnej. Oczywiście, żeby małe gospodarstwa przetrwały na rynku, muszą być wyspecjalizowane w jakimś produkcie. To nie jest tak, że ktoś ma pięć hektarów łąki czy uprawy zbóż i to mu pozwoli na normalne funkcjonowanie.
Program: chrona środowiska i klimatu - ARIMR dofinansuje więcej wniosków
Jeszcze chciałabym zapytać o wsparcie, jeżeli chodzi o odnawialne źródła energii, bo to jest temat, który wiąże się z polityką Unii Europejskiej, ochrona środowiska i klimatu. I tutaj też Agencja ma duże pole do działania.
Agencja przeprowadziła nabór w ramach działania: inwestycje związane z ochroną środowiska i klimatu. To działanie cieszyło się bardzo dużym zainteresowaniem. Nawiążę do spotkania, które mieliśmy w Poznaniu. Było 25- lecia wielkopolskiego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, gdzie wspominaliśmy, jak startowała nasza Agencja, jak się budowała, jak się tworzyła. Ale wspominaliśmy program SAPARD, gdzie wszyscy pracownicy, którzy w tym czasie byli zatrudnieni, jeździli po wsiach i namawiali rolników do skorzystania ze środków unijnych i nie było chętnych. Dzisiaj jest problem, co zrobić, jak ogłaszamy nabór, bo chętnych jest kilkukrotnie więcej. Więc jak to sprawnie podzielić? Jak te wnioski weryfikować, żeby jak najwięcej rolników mogło otrzymać wsparcie? Właśnie to jest przykład takiego działania. Dysponując tym, budżetem, który mamy teraz, możemy sfinansować 7 tys. wniosków, natomiast chętnych było 28 tys. rolników. Wiem, że resort rolnictwa na czele z panem ministrem Stefanem Krajewskim, przygotowuje jakieś propozycje przesunięcia środków, żeby większa liczba rolników mogła otrzymać to wsparcie. Nie ma jednak takiej możliwości, żeby 100% w ramach tego działania wnioskodawców otrzymało wsparcie.
Do jakiej liczby sfinansowanych wniosków może to się zwiększyć?
Na razie rozmawiamy, że może być to między 8 a może docelowo 10 tys. Te 10 tys. to w zależności, jak te środki pozostaną w innych naborach. Tylko problem jest taki, że jest mało naborów w których są oszczędności, tak żeby można było przesunąć te pieniądze.
To z jednej strony dobrze, bo oznacza, że programy są dobrze konstruowane, a rolnicy chętnie z nim korzystają.
Tutaj można pochwalić polskich rolników za sprawność, za zorganizowanie. Natomiast pieniędzy cały czas brakuje, bo jest tak duże zainteresowanie i rolnicy mają tak dobrze przygotowane projekty, że one są gotowe do finansowania, tylko trzeba zapewnić to finansowanie po naszej stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Nowe rozporządzenia - sfinansowany będzie wniosek o zakup maszyn po terminie
Pewnego rodzaju przesunięcia środków pojawiają się także w PROW 2014-2020. Rozmawiałam w ostatnim czasie z panem prezesem Legawcem, który przekonywał, że Agencja zrobi wszystko, żeby nie oddać Unii Europejskiej ani złotówki.
Takie zadanie nałożył na nas pan minister rolnictwa. W obszarze rolnym - w żadnej perspektywie - nie zwracaliśmy środków niewykorzystanych. I jakby taką zasadą jest, że nikt sobie nie wyobraża w Polsce, że jakiekolwiek euro wróci do Brukseli. Dlatego teraz robimy jakieś montaże finansowe, przesunięcia środków, między innymi na płatności ONW, dopłaty do kredytów, które będą mogły być zaoferowane w wysokości 1,5%. Mamy więc plan, żeby do końca roku te środki wszystkie wydać. Między innymi też patrząc na postulaty rolników, pan minister rolnictwa zmienia teraz rozporządzenia, które zamykają nam działania z PROW, gdzie rolnicy z powodu dużej kumulacji programów, nie mogli zakupić maszyn. Chodzi o to, żeby jeszcze te wszystkie wnioski, które wpłyną po terminie czy dokumenty są uzupełniane po terminie, mogły zostać rozpatrzone i środki wypłacone do końca roku. Więc mamy plan. Mam nadzieję, że on się nam uda. Jest to okres bardzo pracowity dla pracowników Agencji i też za pośrednictwem pani, chciałbym podziękować za dotychczasową pracę naszym pracownikom i prośbę, żebyśmy jeszcze wytrzymali do końca roku i może będzie łatwiej. Co warto przy okazji też podkreślić, najwięcej osób w Agencji pracuje ze stażem 15 lat i dłużej, więc to są ludzie doświadczeni w boju, więc wiedzą, z czym to się wiąże i ile to będzie ich wyrzeczeń w życiu prywatnym kosztowało, żeby PROW rozliczyć do końca roku.
I to jest spora załoga, kilkanaście tysięcy osób.
Tak jest, to jest ponad 11 tysięcy osób, którzy pracują na rzecz rolnictwa. W związku z tym, że kończy się perspektywa PROW, szukamy nowych zadań dla naszych pracowników, żeby też pokazać, że nasza instytucja jest otwarta na różne innego rodzaju wyzwania. Planujemy m.in., że będziemy w ramach Krajowego Planu Odbudowy obsługiwać działania Ministerstwa Infrastruktury w zakresie zwrotu za wymianę tachografów dla przedsiębiorców z branży transportowej. To jest też nowe wyzwanie. Chcemy jednak, by ta załoga miała pracę. Chcemy też czuć się potrzebni w innych obszarach administracji rządowej, a nie tylko stricte w rolnictwie.
Możemy spodziewać się takiej sytuacji, w której w kolejnych latach Agencja będzie brała na swoje barki zadanie niekoniecznie związane z rolnictwem i wsią.
Jeżeli będzie taka potrzeba, to jesteśmy gotowi, żeby takie wyzwania podejmować, ponieważ mamy strukturę w każdym powiecie, praktycznie mamy 314 biur powiatowych, czyli docieramy do rolników najniżej, gdzie może administracja rządowa docierać, więc jest to duże ułatwienie dla naszych wnioskodawców. Ale też jesteśmy dobrze przygotowani po stronie informatycznej, bo tak naprawdę już 99,9 wniosków i komunikacji z rolnikami jest w formie elektronicznej. Mamy więc doświadczenie, ale i wszystkie rozwiązania informatyczne.
Dużo na Agro Show mówi się o nowoczesności, cyfryzacji w rolnictwie. Ale ta cyfryzacja również wkracza mocnym krokiem do Agencji. W jakich aspektach państwo wykorzystują tę najnowszą technologię?
Po pierwsze wykorzystujemy rozwiązania związane ze sztuczną inteligencją. Wykorzystujemy zobrazowania satelitarne do monitoringu działek działek rolnych.
W ramach kontroli.
Właściwie to nie jest w ramach kontroli. Czesto odbiór jest taki: znowu coś od nas chcą. Natomiast monitoring działek rolnych w w ramach systemu AMS to jest informowanie rolnika o tym, że my jako administracja, widzimy coś w jego deklaracji niezgodnego. Więc to jest taki system wczesnego ostrzegania. Mówimy: drogi rolniku, my ci dajemy informację, że na polu nie rozpoznajemy jakiejś uprawy czy zabiegu technicznego. Może pomyliłeś się we wniosku. Masz możliwość wycofania zmiany rośliny uprawnej i zachowujesz prawo do otrzymania dopłat - jeżeli zrobisz to do 15 września". Więc to nie jest taka kontrola, że coś stwierdzimy i od razu z tego tytułu wyciągamy jakieś konsekwencje, tylko mówimy: "przyjrzyj się, czy na pewno wszystko jest w porządku". Na razie ten system nie jest w pełni operacyjny w 100%, ale już na poziomie 86% rozpoznajemy uprawy, rozpoznajemy zabiegi, które zostały wykonane przez rolników i myślę, że z każdym rokiem będzie to poziom wyższy. Uważam, że dojdziemy do 100% i i wtedy będzie można obniżyć poziom kontroli.
A ten komunikat wysyłany jest na telefon rolnika. W jaki sposób ta komunikacja się odbywa?
Odbywa się elektronicznie przez PUE, przez Platformę Usług Elektronicznych Agencji. Ale zadania, które czasami wiążą się z tą naszą komunikacją, gdzie nie rozpoznajemy na przykład uprawy na polu albo jeszcze te algorytmy nie wszystko poprawnie rozpoznają, to wysyłamy informację: "proszę cię, zrób za pomocą smartfona zdjęcie". Na tej działce jest pokazana lokalizacja, w którym miejscu to zdjęcie trzeba wykonać i ile tych zdjęć wysłać. Rolnik dokonuje: wyślij i my już mamy w Agencji informacje i widzimy, co na tej działce się znajduje. Potwierdzamy, że wszystko jest ok i przechodzimy dalej już do naliczania płatności czy do zakończenia kontroli administracyjnej, która finalnie kończy się decyzją i wypłatą i środków. Wiadomo, że jest to utrudnienie dla rolników, bo nie wszyscy mają smartfony, ale to zdjęcie może wykonać dowolna osoba, niekoniecznie rolnik, tylko doradca, dzieci czy sąsiad, który ma smartfona.
Dotknęliśmy bardzo ważnego, ale i trudnego tematu. Chodzi o kontrole. Był taki czas, w latem, w momencie żniw, kiedy nastąpiło pewne spięcie pomiędzy Agencją a rolnikami...
Tak, Agencja do pewnej części rolnikow wysyłała wezwania do rolników w zakresie przedstawienia tytułu prawnego do działki, która była zgłoszona do dopłat. I to rzeczywiście było niefortunne z naszej strony, bo był termin wskazany - siedmiodniowy. Po sygnałach płynących od rolników zmieniliśmy ten termin do momentu wydania decyzji. Rolnik więc ma teraz czas do momentu wydania decyzji, by przedstawić taki dokument bądź oświadczenie, od kogo wydzierżawia.
Dopłaty bezpośrednie - zaliczki w październiku
Macie Państwo w tej chwili sporo pracy, ponieważ nałożyły się trzy programy PROW 2014- 2020, KPO oraz WPR, a za chwilę wypłata dopłat bezpośrednich.
Jeszcze mamy też pomoc krajową. Pamiętajmy, bo przygotowujemy się do wypłaty wsparcia w ramach pomocy krajowej dla rolników, którzy ponieśli szkody w wyniku deszczy nawalnych na Żuławach. W październiku pomoc dla tych rolników zostanie uruchomiona. Do dopłat jesteśmy bardzo dobrze przygotowani, ponieważ 97% wniosków od rolników już jest po kontroli administracyjnej.
Myślę, że to bardzo dobra informacja.
Tak, więc wypłata zaliczek rozpocznie się 16 października. I tu też chciałbym podkreślić, że Agencja już kolejny rok przygotowuje się do wypłaty zaliczek. Ale reagujemy na to, co dzieje się na rynku. Są rolnicy, którzy złożyli wniosek o uznanie siły wyższej. Są to klęski żywiołowe, trudna sytuacja rolników z Żuław, rolnicy, którzy zostali oszukani przez podmioty skupujące i nie zostały im wypłacone środki. Jeżeli mamy takie informacje, ustalamy, że do tych rolników zaliczki trafiają w pierwszej kolejności.
Od 1 grudnia będziemy wypłacali już płatności bezpośrednie w pełnej wysokości. Plan jest taki, żeby ONW wypłacać już w grudniu i, jak się uda, aby 500 tys. rolników dostało pełne płatności wraz z ONW jeszcze w grudniu.
