Fioletowe kulki do "wiejskich ogrodów". W Polsce był uprawiany już w XVI wieku

Źródło: Adobe Stock

Przegorzan kulisty (Echinops sphaerocephalus), nazywany także przegorzanem lepkim, jest byliną z rodziny astrowatych. W warunkach naturalnych występuje w Azji Zachodniej oraz na znacznym obszarze Europy. Ponadto jako roślina ozdobna jest uprawiana w wielu rejonach świata. Pierwsze informacje o jego uprawie w naszym kraju, jak można przeczytać na stronie internetowej Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego, pochodzą z XVI wieku.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Czytaj też: Zbliża się najlepszy termin na sianie trawy. Zyskasz gęsty, zielony trawnik

Przegorzan kulisty: Co to za roślina?

Przegorzan kulisty to okazała bylina, która może dorastać nawet do 180 cm. Swoim wyglądem nieco przypomina ocet. Ma głęboki i silnie rozgałęziony system korzeniowy. Posiada wzniesione, grube i owłosione pędy, a jej liście są pierzastodzielne i mają mocno kolczaste brzegi. W lipcu i sierpniu na szczytach pędów pojawiają się drobne, rurkowate srebrno-niebieskie kwiaty zebrane w kuliste kwiatostany o średnicy ok. 5 cm.

Ze względu na swój wygląd przegorzan kulisty idealnie nadaje się do ogrodów wiejskich i naturalistycznych. Pięknie komponuje się z trawami ozdobnymi oraz innymi kwitnącymi w tym samym czasie bylinami. Znajduje również szerokie zastosowanie we florystyce zarówno jako kwiat cięty, jak i element suchych bukietów.

Czytaj też:
Inne kwiaty przestają kwitnąć, one zaczynają. Teraz jest dla nich kluczowy czas

Jak uprawiać przegorzan kulisty?

Przegorzan kulisty to roślina idealna nawet dla początkujących ogrodników. Jego uprawa nie jest wymagająca, a do tego jest on odporny na trudne warunki środowiskowe i atmosferyczne. Najlepiej rośnie w miejscu ciepłym i słonecznym, gdzie długo i obficie kwitnie. Preferuje przepuszczalne, próchnicze, bogate w wapń oraz suche lub umiarkowanie wilgotne podłoże o odczynie zasadowym lub ewentualnie obojętnym. Tym samym można uprawiać go nawet na kamienistych i piaszczystych glebach. Źle rośnie natomiast na zbyt wilgotnym stanowisku.

Przegorzan kulisty bardzo dobrze znosi suszę, dzięki czemu zazwyczaj nie wymaga podlewania. Nie ma również konieczności jego nawożenia. Zalecane jest natomiast ścinanie jego przekwitniętych kwiatostanów, co pobudza go do ponownego kwitnienia w tym samym sezonie.

Czytaj też: Pomysł zamiast lawendy? Przykuwa uwagę i kwitnie do pierwszych przymrozków

Przegorzan kulisty jest rośliną odporną na większość chorób i szkodników, a także na niskie temperatury. W związku z tym nie trzeba go okrywać  w czasie najchłodniejszych miesięcy. Wyjątkiem może być bardzo wilgotna zima, kiedy zaleca się jego okrycie np. gałązkami świerkowymi.  

Przegorzan kulisty: Właściwości

Przegorzan kulisty jest uprawiany jednak nie tylko jako bylina ozdobna, ale także miododajna. Uchodzi za roślinę o wysokiej wydajności miodowej. Przyciąga więc do ogrodu owady zapylające takie jak m.in. pszczoły.

Czytaj też:
Jej kwiaty to prawdziwe dzieło sztuki. Tropikalna roślina podbija polskie ogrody

Jest ponadto, jak informuje Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego, rośliną leczniczą. Jego owoce w postaci niełupków o długości ok. 1 cm, zawierają wiele alkaloidów, w tym przede wszystkim echiniopsynę oraz tłusty olej. Przygotowane z nich preparaty wykazują m.in. działanie wzmacniające i tonizujące, a ponadto zwiększające napięcie mięśni szkieletowych. Należy jednak bezwzględnie pamiętać o tym, że preparaty zawierające przegorzan kulisty można stosować tylko pod kontrolą lekarza. Echiniopsyna w większych dawkach jest bowiem substancją bardzo silnie działającą i może wywoływać drgawki.

To jednak nie wszystkie właściwości przegorzanu kulistego. Olej wytłaczany z jego owoców może być wykorzystywany do celów technicznych. Natomiast jego młode kwiatostany nadają się do spożycia jako jarzyna. Wystarczy przyrządzić je tak samo jak np. karczochy.