Rzepak cierpi. Starcił naturalny kolor. Czy oznacza to najgorsze?
Niedobory mikroelementów potrafią obniżyć plon nawet o 10–20%. Najważniejsze z nich to: bor (B), mangan (Mn), cynk (Zn), miedź (Cu), molibden (Mo) i żelazo (Fe). Bor (B) jest absolutnie kluczowy dla rzepaku, a jego zapotrzebowanie jest większe niż u większości innych roślin. Rzepak pobiera 50-70 g boru na jedną tonę plonu, przy plonowaniu 4 t/ha zaleca się 200-280 g boru/ha.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Bor dla lepszego przezimowania
Bor zapobiega pękaniu szyjki korzeniowej, poprawia kwitnienie i zawiązywanie łuszczyn, a także wpływa na zimotrwałość. Bor zastosowany jesienią wpływa na lepsze przezimowanie rzepaku, natomiast dawki wiosenne poprawiają kwitnienie i zawiązywanie łuszczyn. Objawy niedoboru boru pojawiają się przede wszystkim na najmłodszych, intensywnie rosnących częściach roślin (stożkach wzrostu, młodych liściach, pąkach kwiatowych) i mają charakter nieodwracalny. Niedobór boru powoduje zmiany na liściach, korzeniach, a także zahamowanie wzrostu na skutek skrócenia międzywęźli. Liście mogą być zdeformowane, pomarszczone i kruche, szczególnie górne i środkowe. Charakterystyczne są fioletowe przebarwienia na liściach, a także marmurkowatość i nekrozy na brzegach liści. W przekroju korzenia widoczne są puste przestrzenie, szyjka korzeniowa ma widoczne pęknięcia. Na dalszych etapach rozwoju można zaobserwować osłabione kwitnienie i braki nasion w łuszczynach.
Mangan niezbędny do fotosyntezy
Mangan (Mn) jest niezbędny do fotosyntezy, oddychania komórkowego i metabolizmu azotu. Jest jednym z najczęściej uzupełnianych mikroelementów w rzepaku, często aplikowanym dolistnie w fazie jesiennego rozwoju. Szczególnie brakuje go na glebach lekkich lub o wysokim pH. Zapotrzebowanie rzepaku na ten pierwiastek to 100–200 g Mn/ha, najlepiej w 1–2 zabiegach dolistnych. Niedobór manganu objawia się chlorozą międzynerwową. Jest to najbardziej typowy i wczesny objaw. Tkanka liściowa między nerwami blednie (staje się jasnozielona, żółtawa, a czasem szarawa), podczas gdy same nerwy i ich najbliższe otoczenie pozostają intensywnie zielone. Nadaje to liściom charakterystyczny "marmurkowy" wzór. Może też występować spowolnienie wzrostu roślin. Przy niedoborze manganu w miejscach na polu, gdzie gleba jest bardziej zagęszczona (np. w koleinach), pojawia się źółknięcie liści.
Niedobory cynku na glebach zasadowych
Cynk (Zn) odpowiada za wzrost i zdrowotność systemu korzeniowego, odgrywa również kluczową rolę w syntezie hormonów wzrostu, dlatego jego brak silnie wpływa na rozwój rośliny. Zaleca się zastosowanie cynku w dawce 50–150 g Zn/ha jesienią lub wczesną wiosną. Objawy niedoboru cynku pojawiają się zazwyczaj na starszych lub środkowych liściach, ponieważ cynk jest pierwiastkiem o średniej mobilności w roślinie. Zahamowanie wzrostu i karłowatość to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów. Rośliny z niedoborem cynku są znacznie mniejsze (karłowate), a ich rozwój jest opóźniony. Ważnymi objawami niedoboru cynku są małe, wąskie i zdeformowane liście, a także słabo rozwinięty system korzeniowy. Niedobory cynku występują najczęściej na glebach zasadowych/wapiennych (o wysokim pH), ale też na glebach o niskiej zawartości materii organicznej. Pobieranie cynku może też ograniczać nadmiar fosforu w glebie.
Bez miedzi opóźnione kwitnienie
Miedź (Cu) wpływa na kwitnienie i odporność roślin. W rzepaku zaleca się zastosowanie 50–100 g Cu/ha w zabiegach nalistnych. Niedobór miedzi w rzepaku jest zjawiskiem rzadszym niż w zbożach, a jego objawy nie będą tak wyraźne. Bardzo często mamy do czynienia z utajonym deficytem miedzi, który wpływa na plon, zanim pojawią się widoczne objawy. Niedobór miedzi pojawia się na młodych liściach wierzchołkowych, gdyż jest to pierwiastek mało mobilny. Charakterystyczne jest bielenie końcówek młodych liści i więdnięcie młodych liści. Miedź jest ważna dla tworzenia ligniny (składnika ścian komórkowych, który odpowiada za sztywność łodyg), więc jej niedobór może powodować wyleganie roślin. Objawem niedoborów miedzy jest też opóźnienie kwitnienia, zamieranie pąków kwiatowych, słabe wykształcanie łuszczyn i nasion, a w konsekwencji znaczący spadek plonu.
Molibden pomaga wykorzystać azot
Molibden (Mo) pomaga roślinie wykorzystać azot i jest niezbędny do prawidłowego metabolizmu azotu w roślinie. W związku z tym jego niedobór wygląda bardzo często, jak brak azotu. Zaleca się zastosowanie molibdenu w dawce 5–20 g Mo/ha (najczęściej w mieszankach mikroelementowych). Liście przy niedoborze tego składnika stają się jasnozielone, a następnie żółkną, często przybierając kształt łyżki (zwijają się do góry). Blaszka liściowa ulega deformacji, a w skrajnych przypadkach dochodzi do zaniku blaszki liściowej, pozostają jedynie nerwy. Starsze liście wykazują objawy podobne do niedoboru azotu. Na liściach mogą wystąpić też purpurowe i pomarańczowe przebarwienia. Najbardziej należy zwrócić uwagę na ten składnik na glebach kwaśnych, ponieważ w warunkach niskiego pH molibden jest słabo dostępny dla roślin. Nawożenie azotem w formie amonowej (siarczan amonu) również może negatywnie wpłynąć na pobieranie molibdenu.
Żelazo najlepiej w formie chelatów
Żelazo (Fe) wspiera tworzenie chlorofilu, który jest niezbędny do prowadzenia fotosyntezy. Zaleca się zastosowanie 50–100 g Fe/ha, najlepiej w formie chelatów. Rzepak nie jest rośliną bardzo wrażliwą na niedobory żelaza, ale gdy one wystąpią, objawy są charakterystyczne. Główne symptomy to: chloroza międzynerwowa młodych liści, zahamowanie wzrostu, całkowite żółknięcie liści, kruche i łamliwe liście. Najbardziej typowym objawem jest żółknięcie lub blaknięcie tkanki liściowej między nerwami, podczas gdy same nerwy pozostają wyraźnie zielone. Niedobór żelaza zaburza proces fotosyntezy, co może prowadzić do skarłowacenia i zahamowania wzrostu roślin we wczesnych fazach rozwojowych. Niedobór żelaza jest często potęgowany przez czynniki takie, jak: gleby o wysokim pH (gleby wapienne), gleby podmokłe, nadmiar innych składników (mangan, miedź, cynk).
Najbardziej charakterystyczne objawy mikroelementów
Mikroelement
Gdzie szukać objawów?
Najbardziej charakterystyczne objawy
Bor
szyjka korzeniowa, młode pąki, liście
pękająca szyjka, deformacje, niedostateczne wypełnienie łuszczyn, fioletowe przebarwienia liści
Mangan
młode i średnie liście
chloroza międzynerwowa („jasne plamy, ciemne nerwy”)
Cynk
najmłodsze liście
małe, wąskie, zdeformowane liście
Miedź
najmłodsze liście, faza kwitnienia
więdnięcie młodych liści, osłabienie kwitnienia
Molibden
całe rośliny, głównie młode
objawy jak przy niedoborze azotu, żółknięcie liści
Żelazo
najmłodsze liście
chloroza najmłodszych liści z zielonymi nerwami
Warto podkreślić, że często jeśli występują już objawy niedoborów mikroelementów, jest już za późno na ratowanie plonu. Braki mikroelementów widać, kiedy są już pewne straty. Dlatego też warto stosować preparaty dolistne profilaktycznie, żeby nie dopuścić do wystąpienia pierwszych objawów. Wczesne rozpoznanie i profilaktyczne nawożenie dolistne są kluczowe dla zapobiegania nieodwracalnym uszkodzeniom i maksymalizacji potencjału plonotwórczego rzepaku. Zabiegi dokarmiania mikroelementami bardzo często można łączyć z preparatami fungicydowymi lub regulatorami wzrostu, co ułatwia organizację pracy.
- Tagi:
- mikroskładniki
- rzepak
