Plantatorzy buraków nie mają naprawdę lekko. Kolejne zagrożenia na horyzoncie

Źródło: M. Kula

O SBR i RTD w specjalnym komunikacie na Platformie Sygnalizacji Agrofagów informuje Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy. 

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Choroby, które niszczą plon

SBR wywoływany jest przez bakterię Candidatus Arsenophonus phytopathogenicus z towarzyszącą fitoplazmą Ca. Phytoplasma solani, natomiast RTD spowodowana jest wyłącznie przez tę fitoplazmę. Oba patogeny przenoszone są przez owady z rodziny szrońcowatych.

Zagrożenia są poważne - jak podkreślono w komunikacie:

- Podczas gdy SBR bezpośrednio obniża wartość handlową plonów poprzez redukcję zawartości cukru w korzeniach (nawet o 50%), RTD może prowadzić do całkowitego obumarcia roślin i porzucenia plantacji (straty do 100%).

Optymalne warunki infekcji to wysoka wilgotność, temperatury 20-30°C oraz długi okres zwilżenia roślin.

Objawy trudne do rozpoznania

Instytut zwraca uwagę, że objawy SBR i RTD bywają trudne do odróżnienia w warunkach polowych i mogą być mylone ze stresem, niedoborami składników odżywczych lub infekcjami wirusowymi.

SBR może objawiać się m.in.:
– żółknięciem liści na dużym obszarze pola,
– brązowym przebarwieniem wiązek przewodzących w korzeniach,
– deformacją młodych liści,
– znacznym spadkiem zawartości cukru.

RTD prowadzi do:
– żółknięcia, więdnięcia i martwicy starszych liści,
– korzeń spichrzowy staje się gumowaty (kauczukowy),
– silnego obniżenia plonu.

Jak działa monitoring? IOR-PIB analizuje rośliny, owady i tworzy mapę zagrożeń

W latach 2023–2024 nie wykryto w Polsce bakterii Ca. Arsenophonus phytopathogenicus,  stwierdzono jedynie sporadyczne przypadki fitoplazm.Jednak Instytut wskazuje, że w roku 2025 prowadzono badania opierając się na intensywnym, ogólnopolskim monitoringu występowania patogenów SBR i RTD.

Monitoring obejmuje trzy główne elementy:

1. Analizy materiału roślinnego i owadów

„Analizy molekularne (PCR i sekwencjonowanie) mają kluczowe znaczenie, ponieważ patogeny zasiedlają tkanki przewodzące, a objawy wizualne bywają niejednoznaczne. Potwierdzane są wszelkie wyniki wskazujące na potencjalną obecność patogenów SBR i RTD.”

2. Monitorowanie wektorów

„W celu wykrycia lokalizacji, w których występują wektory choroby, zakładana jest sieć pułapek lepowych na terenie kraju.”

3. Tworzenie mapy zagrożenia

„W oparciu o wyniki prowadzonych prac powstaje mapa, na której zaznaczone będą miejsca poboru próbek, miejsca rozłożenia pułapek lepowych oraz miejsca potencjalnego wykrycia patogenów SBR i RTD.”

Czytaj też:
Gorzka przyszłość cukru. Najgorsza sytuacja od lat. Burak przetrwa? 

Jak ograniczyć ryzyko?

W komunikacie IOR-PIB podkreślono, że brak jest skutecznych środków zwalczania samych patogenów, dlatego kluczowe są działania prewencyjne:

• monitorowanie i zwalczanie wektorów,
  
  

• odpowiedni płodozmian,
  
  

• odmiany tolerancyjne, takie jak Rokselana (2023) i Galago (2025),
  
  

• zdrowy materiał siewny,
  
  

• eliminacja chwastów i samosiewów.
  
  

Sytuacja w Polsce stabilna, ale konieczna czujność

Według danych z sezonu 2025, nie wykryto na terenie kraju obecności patogenów SBR i RTD”. Eksperci ostrzegają jednak, że ryzyko pozostaje wysokie ze względu na sytuację w krajach sąsiednich.

- Bliskość krajów z potwierdzonymi epidemiami (np. Słowacja, Czechy, Austria, Węgry) oraz sprzyjające wektorom zmiany klimatyczne zwiększają ryzyko dla polskich upraw - podano we wspomnianym w komunikacie. 

W przypadku podejrzenia infekcji IOR-PIB zaleca kontakt z Kliniką Chorób Roślin (kchr.pl).

Czytaj też:
Cała prawda o umowie z Mercosur. Analiza, która zaskoczyła wiele osób