Bez odpowiednich uprawnień, tych środków już nie kupisz

W dniu 7 listopada br. Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie roślin przed agrofagami oraz niektórych innych ustaw.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Ustawodawca dąży do osiągnięcia dwóch celów.

• ochrona życia i zdrowia obywateli poprzez wprowadzenie rozwiązań ograniczających ryzyko zatruć, w tym zatruć śmiertelnych, środkami ochrony roślin przeznaczonymi do fumigacji,
• wprowadzenie uproszczeń i deregulacji w obszarze ochrony roślin i nasiennictwa.

Najważniejsze wprowadzane rozwiązania

1.      Ograniczenie ryzyka zatruć fumigantami

Kluczowym aspektem nowelizacji jest wprowadzenie regulacji zakazujących osobom nieposiadającym odpowiednich uprawnień nabywania i używania szczególnie niebezpiecznych środków ochrony roślin do fumigacji. Zmiany obejmują m.in.:

• obowiązek wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż tych środków.
• obowiązek prowadzenia przez dystrybutora ewidencji osób, które takie fumiganty nabywają.
• zakaz sprzedaży tych środków przez Internet.

Zmiany obejmują jedynie te środki ochrony roślin, które zawierają trzy najbardziej niebezpieczne substancje czynne: fosforek glinu, fosforek magnezu i fluorek sulfurylu. Ze względu na znaczące zagrożenie zatruciami, szczególnie widoczne na terenach wiejskich, wprowadzono tę zdecydowaną regulację. Nowe przepisy mają „znacząco podnieść poziom bezpieczeństwa publicznego, przy minimalnym wpływie na rynek środków ochrony roślin”.

Czytaj też:
Fumigacja - kto może ją przeprowadzić? Na co zwrócić szczególną uwagę?

2.      Uproszczenia i deregulacja

Obok obostrzeń w zakresie fumigantów, nowelizacja przewiduje również szereg ułatwień dla sektora rolniczego, o które postulowała też Wielkopolska Izba Rolnicza. Do najważniejszych należą:

• wprowadzenie instytucji „zaufanego eksportera” dla towarów objętych regulacjami fitosanitarnymi (np. jabłka, pieczarki, niektóre warzywa).
• usprawnienie procesu rejestracji środków ochrony roślin, co ma zapewnić szybszy dostęp rolników do nowych preparatów.
• usprawnienie obsługi systemu integrowanej produkcji roślin, który wspierany jest w ramach Krajowego Planu Strategicznego dla WPR.
• elektronizacja instytucji takich jak Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) oraz Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) - umożliwienie składania wniosków drogą elektroniczną.
• umożliwienie kontroli materiałów opakowaniowych drewnianych poza przejściami granicznymi oraz przeprowadzenie - w razie konieczności - zabiegów zniszczenia lub zwalczania agrofagów opakowaniowych także poza przejściem.
• przeniesienie kompetencji w zakresie wyznaczania fitosanitarnych punktów kontroli (niegranicznych) z ministra właściwego do spraw rolnictwa na wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa - co pozwoli przyspieszyć wyznaczanie takich punktów.

Jakie będą skutki tych zmian dla rolników:

• zwiększona ochrona - większe bezpieczeństwo stosowania fumigantów, mniej przypadków ryzyka dla zdrowia.
• korzyści w postaci szybszego dostępu do preparatów ochrony roślin, elektronicznych procedur, ułatwionego eksportu - co może przełożyć się na efektywność gospodarstw rolnych.
• ważne będzie śledzenie, czy uproszczenia rzeczywiście przyniosą konkretne ułatwienia w praktyce oraz jak szybko zostaną wdrożone.

Chociaż deklaracja ustawodawcy jest jasna - zwiększenie bezpieczeństwa i uproszczenie przepisów - pojawiają się pewne uwagi, które warto wziąć pod uwagę:

• Czy faktycznie uproszczenia wejdą w życie szybko i bez nadmiernych barier administracyjnych? Elektronizacja i nowe procedury wymagają zarówno środków, jak i czasu.
• Dla mniejszych podmiotów i hobbystów formalizacje mogą być odczuwalne jako dodatkowe obciążenie - szczególnie przy wymianie materiału siewnego czy sadzonek.
• W obszarze fumigantów: czy zakaz sprzedaży online nie spowoduje ograniczeń dostępu do tych środków dla uprawnionych użytkowników? Pytanie dotyczy także ewentualnych kosztów dostosowania się do nowych obowiązków ewidencyjnych i fakturowania dla dystrybutorów.
• Konieczne będzie śledzenie, jakie będą rozporządzenia wykonawcze i praktyka stosowania nowych przepisów, w tym sankcji - wcześniejsze komentarze prawne wskazują, że przedsiębiorcy powinni już przygotowywać się na audyty i kontrole.

Nowelizacja ustawy o ochronie roślin przed agrofagami i niektórych innych ustaw to krok, który łączy cele bezpieczeństwa publicznego i ekonomicznego - ochrony zdrowia ludzi przed niebezpiecznymi fumigantami oraz deregulacji i ułatwień w sektorze rolnym.
Dla rolników i przedsiębiorców to szansa na nowocześniejsze i efektywniejsze procedury, dla dystrybutorów - konieczność dostosowania się do nowych wymogów. Jednak powodzenie zmian będzie zależało od jakości ich wdrożenia - w tym m.in. od sprawności urzędów, dostępności systemów elektronicznych i klarowności regulacji wykonawczych.