„Ta ustawa będzie miała negatywne skutki dla gospodarstw”. Co czeka rolników?
Zmiany w dzierżawach rolniczych to, obok reformy związanej z „aktywnym rolnikiem” – rewolucje związane z funkcjonowaniem gospodarstw rolnych, które mają wejść w życie w tym roku.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Najważniejsza zmiana, która dotyczy projektu ustawy o dzierżawach dotyczy formy zawierania umów. Zniesiona zostanie formuła ustna. Rolnicy, którzy dotychczas korzystali z tej możliwości, będą musieli dostosować się do nowych regulacji.
Co o tym sądzą najbardziej zainteresowani? Krytycznie na temat projektu ustawy wypowiedziała się Wspólna Rola.
W podobnym tonie wypowiedziało się również Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze.
WIR negatywnie o dzierżawach rolniczych po nowemu
Tym razem publikujemy stanowisko Wielkopolskiej Izby Rolniczej, która negatywnie ocenia proponowane zapisy. W jej opinii dotychczasowe regulacje Kodeksu cywilnego były wystarczające.
"Ograniczenie prawa własności, zwłaszcza w przypadku umów długoterminowych, może przynieść odwrotny skutek od zamierzonego przez ustawodawcę i w dalszej perspektywie może skłaniać właścicieli gruntów do wcześniejszego rozwiązywania umów lub podpisywania umów krótkotrwałych. Będzie to miało bezpośrednie, negatywne skutki dla gospodarstw rolnych bazujących na tych dzierżawach" - zaznacza WIR.
Wskazuje ona najważniejsze problemy wynikające z proponowanych przepisów w tym projekcie.
- Proponowane zapisy prowadzą do sytuacji, w której prawo posiadania jest większe niż prawo własności – komentuje projekt ustawy o dzierżawie rolniczej Mieczysław Łuczak, prezes WIR. Jego zdaniem
Jak dalej zaznacza, proponowane zapisy nie stanowią praktycznie żadnej zachęty dla właścicieli nieruchomości rolnych do zawierania umów dzierżaw, w szczególności długoterminowych.
- Założenie przyjęte w uzasadnieniu do ustawy dotyczące słabej pozycji dzierżawcy do wydzierżawiającego zostało w projektowanych zapisach znacząco przeniesione na dzierżawcę, bez zachowania równowagi regulacyjnej – tłumaczy Mieczysław Łuczak.
Co z dzierżawą gruntów zabudowanych?
Zdaniem wielkopolskiego samorządu rolniczego, główne założenie powyższej ustawy powinien stanowić fakt, iż powinna ona dotyczyć tylko gruntów rolnych niezabudowanych, gdyż w dotychczasowym stanie prawnym regulacje Kodeksu cywilnego w zakresie dzierżawy budynków należy uznać za wystarczające.
Prezes WIR zaznaczył w piśmie, iż w przypadku umów wieloletnich nie jest zasadne oczekiwanie, że czynsz pozostanie na poziomie stawki w dniu podpisania umowy. W tak zmieniających się warunkach gospodarowania konieczne jest uwzględnienie możliwości podniesienia, bądź też obniżenia czynszu, bez powiązania tego z ewentualnymi nakładami bądź innymi szczególnymi okolicznościami.
Zdaniem WIR należałoby zatem wprowadzić następujący zapis odnoszący się do zmiany wysokości czynszu: „jeżeli strony nie umówiły się inaczej, wydzierżawiający może corocznie rewaloryzować czynsz o wskaźnik inflacji publikowany przez Główny Urząd Statystyczny.”
Ponadto w rozdziale tym, jak dalej podaje samorząd rolniczy, proponuje się zapis, iż odpowiedzialność za ryzyko prowadzenia działalności rolniczej spada na dzierżawcę.
"Jeżeli strony nie umówią się inaczej, szkody powstałe niezależnie od wydzierżawiającego i dzierżawcy, np. które powstały w wyniku warunków atmosferycznych, bądź innych zdarzeń nie mogą być powodem obniżenia czynszu. Zapisy te pozwolą na uniknięcie składania przez dzierżawcę rokrocznego wniosku o obniżenie czynszu dzierżawnego związanego, np. z wystąpieniem suszy. Obecnie w Polsce praktycznie co roku stwierdza się suszę rolniczą, co może być podstawą do wystąpienia dzierżawcy o zmniejszenie czynszu dzierżawnego do wydzierżawiającego" – wskazuje WIR.
WIR: Zgodę dla dzierżawcy na poddzierżawienie powinien wyrazić właściciel gruntu
Samorząd rolniczy ma także wątpliwości, co do punktu pierwszego w art. 14 rozdziału 3 - „Prawa i obowiązki stron umowy dzierżawy rolniczej”. Odnosi się on do możliwości poddzierżawiania gruntów rolnych przez dzierżawcę. WIR proponuje tutaj następujący zapis: „Dzierżawca, który zawarł umowę dzierżawy rolniczej ma prawo poddzierżawić lub oddać do bezpłatnego używania przedmiot dzierżawy tylko i wyłącznie za zgodą wydzierżawiającego.”
Uwagi są także do rozdziału 4 „Zmiana dzierżawcy i wydzierżawiającego”. W art. 15.1. czytamy, że „dzierżawca nie może przenieść swoich praw i obowiązków wynikających z krótkoterminowej umowy dzierżawy rolniczej na osobę trzecią bez zgody wydzierżawiającego”. Zdaniem WIR należy wykreślić wyraz „krótkoterminowej”.
"W każdym przypadku przeniesienia praw i obowiązków dzierżawca powinien posiadać zgodę wydzierżawiającego" – zaznacza WIR.
Sprzeczności w regulacjach?
Zauważa także, iż w zapisach artykułu 17 pojawiło się sporo sprzeczności z Ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego.
Zdaniem Mieczysława Łuczka Prezesa WIR zapisy projektowanej ustawy wskazują w art. 18 tok postępowania w przypadku śmierci dzierżawcy. W żadnym z zapisów, jak podaje, nie uwzględniono sytuacji śmierci wydzierżawiającego, czy też przekazania przez niego nieruchomości rolnych następcy. Konieczne jest w związku z tym wskazanie, iż w przypadku śmierci wydzierżawiającego lub przekazania nieruchomości, jego następca wstępuje w prawa i obowiązki wydzierżawiającego, z zastrzeżeniem możliwości rozwiązania umowy dzierżawy ze stosownym wyprzedzeniem. Pozwoli to na uniknięcie sytuacji, w której następca nie będzie miał możliwości swobodnego dysponowania majątkiem po śmierci wydzierżawiającego lub przekazaniu przez niego gospodarstwa.
Wielkopolska Izba Rolnicza odnosząc się do rozdziału 5 „Rozwiązanie umowy dzierżawy rolniczej” w art. 20 zawnioskowała także o dopisanie punktu 2 - „Jeżeli strony nie umówiły się inaczej długoterminowa umowa dzierżawy może zostać rozwiązana za wypowiedzeniem złożonym na piśmie pod rygorem nieważności przez każdą ze stron z 3 letnim okresem wypowiedzenia.”
