Masz małe gospodarstwo? Szykują się ogromne zmiany w dopłatach
Przypomnijmy: w połowie tego roku Komisja Europejska opublikowała projekt rozporządzenia COM (2025) 236, którego głównym celem jest uproszczenie przepisów Wspólnej Polityki Rolnej.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Zmian jest sporo, jednak - jeśli ostatecznie nowe regulacje wejdą w życie - sporo nowości, na lepsze, czeka zwłaszcza właścicieli małych gospodarstw.
Tymczasem nowe prawo wydaje się być coraz bliższe - niedawno zgodzili się na nie europarlamentarzyści.
Zmiany dla małych gospodarstw. Jakie plany ma Komisja Europejska?
O co konkretnie chodzi? Wspomniany dokument wprost przyznaje, że dziś małe gospodarstwa są często w gorszej sytuacji przy ubieganiu się o unijne fundusze, a biurokracja hamuje ich rozwój.
Stąd właśnie szereg planowanych zmian.
Oficjalny koniec warunkowości dla małych gospodarstw?
Jedna z najważniejszych - to koniec z tzw. "warunkowością", dla tych rolników, którzy korzystają "na co dzień" z płatności dla małych gospodarstw (czyli de facto ryczałtowych dopłat).
Przypomnijmy: wszyscy rolnicy muszą spełniać szereg różnych norm (np. GAEC), aby otrzymać pełne dopłaty. Nowe przepisy zakładają, że w przypadku małych gospodarstw korzyści środowiskowe z narzucania tych wymogów są niewielkie w porównaniu do ogromnych kosztów administracyjnych i "papierologii" po stronie rolnika. Stąd planowane zmiany - i zwolnienie małych rolników z kar za niespełnienie wspomnianych norm GAEC.
Większe dopłaty dla małych gospodarstw
Kolejna spora zmiana to planowane podniesienie maksymalnej kwoty, jaką dostają jednorazowo mali rolnicy.
W praktyce chodzi o zwiększenie płatności - zgodnie z nową propozycją, roczna płatność dla małego gospodarstwa będzie mogła wynieść do 3 tys. euro (czyli ok. 12,6 tys. zł przy obecnym kursie). Warto zaznaczyć, że to jeszcze więcej, niż proponowała na początku sama Komisja Europejska - o zwiększenie stawki zawalczył, z sukcesem, europarlament, o czym niedawno pisaliśmy:
Kolejna powiązana z tym ważna zmiana - to umożliwienie łączenia wspomnianej płatności uproszczonej z ekoschematami - co dziś jest niemożliwe.
Przypomnijmy: dotychczas wybór płatności dla małych gospodarstw de facto zamykał drogę do dodatkowych środków z ekoschematów. Nowe przepisy mają to zmienić.
Państwa członkowskie otrzymają możliwość decydowania, czy rolnicy pobierający "ryczałt" będą mogli dodatkowo ubiegać się o płatności w ramach ekoschematów.
Oznacza to, że mały rolnik nie będzie musiał już wybierać - będzie mógł skorzystać z obu rozwiązań jednocześnie (o ile spełni wymogi danego ekoschematu).
Kolejna finansowa kwestia - to nowe, spore pieniądze na "rozwój działalności małych gospodarstw".
Według planów Unia chce wspierać nie tylko młodych rolników, ale także te małe gospodarstwa, które mają potencjał ekonomiczny. Wsparcie to ma być wypłacane w formie kwoty ryczałtowej.
Początkowo projekt określał maksymalną wysokość tej pomocy na poziomie 50 tys. euro. Ostatecznie jednak, po wspomnianych zmianach przez europarlament, kwotę tę zwiększono do 75 tys. euro.
Zmiany dla małych gospodarstw. Mniej kontroli i biurokracji?
Cały projekt wspomnianych wyżej zmian opiera się na filozofii uproszczeń, o których piszemy na naszych łamach.
Dla małych gospodarstw kluczowe są zapisy o zmniejszeniu m.in. liczby kontroli. Wprowadzona ma zostać zasada, która ogranicza liczbę wizyt kontrolerów w gospodarstwie.
Według planów państwa członkowskie mają organizować kontrole w taki sposób, aby w danym roku u jednego beneficjenta odbywała się maksymalnie jedna kontrola, chyba że sytuacja wymaga dodatkowego sprawdzenia w celu ochrony budżetu UE.
Dodatkowo, małe gospodarstwa (poniżej 10 hektarów) mają być zwolnione z kar i kontroli dotyczących wspomnianej wyżej warunkowości,
Zmiany dla małych gospodarstw. Kiedy plany wejdą w życie?
Przypomnijmy: jak pisaliśmy niedawno, eurodeputowani wyrazili już aprobatę dla wprowadzenia w życie tzw. porozumienia osiągniętego przez negocjatorów Parlamentu i Rady z 10 listopada 2025 r. Za jego przyjęciem było 629 europosłów, 17 sprzeciwiło się, a 16 wstrzymało od głosu. Teraz konieczna jest jednak jeszcze ostateczna akceptacja Rady.
