Tyle trzeba płacić za żywność. Polska na podium w jednej kategorii
Ceny żywności pozostają jednym z kluczowych wydatków gospodarstw europejskich. Ich poziom zależy od wielu czynników, w tym m.in. od położenia geograficznego i średnich płac danego kraju. Jakie kryteria przyjęto w najnowszym rankingu?
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Ceny żywności w Europie. Nowy ranking
Najnowsze zestawienie to opracowanie przygotowane przez portal euronews.com. Jako kluczowy wskaźnik przyjęto dane Eurostatu z 2024 r. Według wskaźników poziomu cen żywności Eurostatu, za tzw. średni koszyk żywnościowy w UE w 2024 r. należało zapłacić 100 EUR (ok. 421 zł). Kwotę tą przyjęto za bazową “średnią unijną”. W rankingu porównano do średniej dane z: wszystkich państw europejskich (w tym krajów oficjalnie kandydujących do UE) i państw członkowskich UE.
Średni koszyk zakupowy w Europie. Gdzie najdrożej?
Zestawienie najdroższych krajów europejskich pod kątem żywności raczej nie powinno zaskakiwać. Na samym szczycie rankingu znalazła się Szwajcaria z cenami żywności wyższymi od średniej unijnej (100 EUR za koszyk) aż o 61,1 proc. Drugie i trzecie miejsce na podium zajęły odpowiednio: Islandia (146,3 EUR za koszyk) i Norwegia (130,6 EUR za koszyk).
Trzy kraje z top rankingu, pod kątem poziomu cen żywności w Europie, należą do stowarzyszenia EFTA (Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu). Szwajcaria posiada także własne, dwustronne umowy handlowe z UE. Wśród krajów członkowskich UE najwięcej za koszyk zakupowy płacą mieszkańcy Luksemburga (125,7 EUR).
Poziom cen żywności, wyższy o co najmniej 10 proc. od średniej unijnej, przypisano także:
- Danii (119,3 EUR),
- Irlandii (111,9 EUR),
- Francji (111,5 EUR),
- Austrii (110,9 EUR),
- Malcie (110,9 EUR).
Czytaj też: Ważna decyzja rządu zgodna z postulatami rolników. Chodzi o kolejne 10 lat
Tu płaci się najmniej za średni koszyk zakupowy w UE. Polska na podium
Europejskie kraje o najniższych cenach żywności to m.in. niektóre kraje kandydujące do UE oraz państwa Europy Środkowo-Wschodniej – w tym Polska.
Według danych Eurostatu, w 2024 r. najtaniej za średni koszyk zakupowy płacili mieszkańcy Macedonii Północnej (73 EUR, o 27 proc. niżej niż średnia unijna). Mowa o kraju, który jest kandydatem do UE i posiada z Unią aktywne umowy handlowe. Na kolejnych miejscach zestawienia znalazły się kolejno: Rumunia (74,6 EUR), Turcja (75,7 EUR), Bośnia i Hercegowina (82,5 EUR) oraz Czarnogóra (82,6 EUR).
Wśród krajów należących do UE najtaniej za koszyk zakupowy płacą mieszkańcy Rumunii (74,5 EUR). Na kolejnych miejscach podium (wyłącznie kraje członkowskie) znalazły się: Słowacja (82,9 EUR) i Polska (85,6 EUR). Ceny żywności poniżej średniej unijnej dotyczą także m.in.: Czech (89,0 EUR), Hiszpanii (94,6 EUR) i Litwy (99,4 EUR).
Eksperci o ważnym, brakującym kontekście
Jak czytać najnowszą analizę? Eksperci komentujący ranking zastrzegają, że mowa o danych wybiórczych. Ranking pokazuje pewne prawidłowości, ale wymaga dodatkowych danych, aby uzyskać pełny kontekst.
Eksperci wskazują m.in. na różnice (pomiędzy poszczególnymi krajami) w dochodach gospodarstw domowych. Do tego dochodzi kwestia różnic w opodatkowaniu żywności podatkiem VAT oraz preferencje samych konsumentów. Jeśli wziąć pod uwagę dodatkowe czynniki, ranking średnich cen żywności w Europie może ulec przetasowaniu.
“Podczas gdy kraje o wysokich dochodach są w stanie zaabsorbować wyższe poziomy cen, gospodarstwa domowe o niższych dochodach w Europie Środkowo-Wschodniej stoją w obliczu nieproporcjonalnie dużego obciążenia, nawet jeśli nominalne ceny żywności są niższe” – podkreśla na łamach portalu Jeremiás Máté Balogh, profesor nadzwyczajny z Uniwersytetu Korwina w Budapeszcie.
