Cała prawda o rencie z KRUS. Jakie schorzenia kwalifikują do jej otrzymania?
Komu przysługuje renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy?
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Renta rolnicza jest świadczeniem przysługującym rolnikom, domownikom i pomocnikom rolnika. Może ją otrzymać osoba, która spełnia następujące warunki:
Staż ubezpieczeniowy (okresy ubezpieczenia) wymagane do otrzymania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy:
- 1 rok – jeśli ubezpieczony stał się niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym zanim ukończył 20 lat,
- 2 lata – jeśli ubezpieczony stał się niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym między 20. a 22. rokiem życia,
- 3 lata – jeśli ubezpieczony stał się niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym między 22. a 25. rokiem życia,
- 4 lata - jeśli ubezpieczony stał się niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym między 25. a 30. rokiem życia,
- 5 lat – jeśli ubezpieczony stał się niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 30 lat, przy czym okres ten musi przypadać w ciągu ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o rentę rolniczą.
Uprawnienia osób z co najmniej 25-letnim stażem ubezpieczeniowym
Jeżeli osoba ubiegająca się o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy (czasem nazywaną rentą chorobową) ma co najmniej 25-letni staż ubezpieczeniowy, wtedy nie jest wymagane:
- aby całkowita niezdolność do pracy powstała w okresie ubezpieczenia bądź w ciągu 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia;
- nie musi być też spełniony warunek, że co najmniej 5 lat ubezpieczenia powinno przypadać w ostatnim dziesięcioleciu.
Czytaj też: Ważna rola KRUS w 2026. Przejmuje prezydencję międzynarodowej organizacji
Jakie choroby uprawniają do otrzymania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy?
Renta rolnicza z tytułu całkowitej niezdolności do pracy przyznawana jest przez KRUS na podstawie orzeczenia wydawanego przez lekarza rzeczoznawcę KRUS. Nie ma zamkniętego katalogu chorób, które automatycznie dają prawo do renty. Decydująca jest nie sama choroba, lecz jej wpływ na zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Oceny stopnia i trwałości niezdolności do pracy dokonuje lekarz rzeczoznawca.
Lekarze rzeczoznawcy KRUS biorą pod uwagę stan zdrowia osoby ubezpieczonej oraz analizują przedstawioną dokumentację medyczną. Mogą być brane również pod uwagę takie parametry jak wiek, wykształcenie czy kwalifikacje zawodowe. Renta może zostać przyznana na stałe (renta stała) lub na określony czas (renta okresowa).
Kto może być uznany za „całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie”?
Za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy. Art. 21 ust. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników mówi, że „Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.” Z kolei w art. 21 ust. 7 czytamy, że „Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.”
Przykłady chorób, które mogą stać się podstawę do otrzymania renty rolniczej
W praktyce renty rolnicze z tytułu niezdolności do pracy otrzymują osoby cierpiące na takie schorzenia jak na przykład:
- zaawansowane choroby narządu ruchu (np. poważne zwyrodnienia stawów, kręgosłupa),
- choroby układu krążenia (np. stan po zawale serca, zaawansowana niewydolność serca),
- choroby neurologiczne (np. stwardnienie rozsiane, stan po udarze mózgu),
- trudne do leczenia i zaawansowane choroby płuc, nerek lub nowotworowe.
Jeśli osoba ubiegająca się o przyznanie renty nie zgodzi z orzeczeniem wydawanym przez lekarza-rzeczoznawcę KRUS może się od niego odwołać do komisji lekarskiej KRUS.
Czytaj też: Choroby zawodowe rolników. Kiedy przysługuje odszkodowanie lub renta z KRUS?
Renta rolnicza a rolnicze choroby zawodowe
Schorzeniami uprawniającymi do renty rolniczej z tytułu niezdolności są również choroby zawodowe. Zgodnie z art. 12. ustawy o ubezpieczeniu rolników za rolniczą chorobę zawodową "uważa się chorobę, która powstała w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, jeżeli choroba ta jest objęta wykazem chorób zawodowych określonych w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu pracy”.
Pełną listę chorób zawodowych znajdziemy w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zestawienie obejmuje kilkadziesiąt pozycji, od schorzeń takich jak ostre albo przewlekłe zatrucia lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne, przez pylice płuc czy niektóre rodzaje nowotworów, po przewlekłe schorzenia układu ruchu. Z informacji podawanych przez KRUS wynika, że w ostatnich latach najczęściej stwierdzaną chorobą zawodową wśród rolników była borelioza.
Renta rolnicza a wypadki przy pracy w rolnictwie
Całkowita niezdolność do pracy w rolnictwie skutkująca przyznaniem renty może powstać również wskutek wypadku przy pracy rolniczej. W art.11 ustawy o ubezpieczeniu rolników czytamy, że „Za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności.” Jako wypadek przy pracy rolniczej może być zakwalifikowany zarówno wypadek, do którego doszło na terenie gospodarstwa, jak i np. w drodze do miejsca wykonywania tej pracy.
Czytaj też: W tym wieku dodatek z KRUS dostaniesz "z urzędu". Są jednak dwa wykluczenia
Renta rolnicza w związku z chorobą zawodową lub wypadkiem przy pracy. Jakie są plusy?
Jeżeli niezdolność do pracy będąca podstawą przyznania renty rolniczej powstała w związku z wypadkiem przy pracy rolniczej lub rolniczą chorobą zawodową, nie jest wymagane posiadanie odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego. „Wtedy wystarczający jest jakikolwiek okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego, pod warunkiem że obejmuje on dzień wypadku lub dzień zachorowania na rolniczą chorobę zawodową” – czytamy w materiałach informacyjnych KRUS.
Jeżeli rolnik dostanie rentę z powodu choroby zawodowej lub wypadku przy pracy w rolnictwie, zostanie również łagodniej potraktowany przez KRUS (przynajmniej w pierwszej fazie otrzymywania świadczenia), jeśli chodzi o konieczność zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Przypomnijmy – zaprzestanie prowadzenia tej działalności jest warunkiem otrzymania całości części renty rolniczej (a dokładniej – całości części uzupełniającej). Art. 28 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu rolników mówi o tym, że „Jeżeli rencista jest całkowicie niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy rolniczej albo rolniczej choroby zawodowej, wypłata świadczenia przez okres dwóch lat od tego wypadku albo od zachorowania na tę chorobę ulega zawieszeniu tylko w połowie”.
