Wysiej w połowie lutego. Kielichy słodko pachną i zmieniają kolor
Dziwaczek jalapa (Mirabilis jalapa) ma oddane grono fanów, szczególnie wśród osób prowadzących ogródki balkonowe. Jest łatwy w uprawie, kwitnie długo i bardzo przyjemnie pachnie.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
“Kwiat godziny czwartej”. Czym się wyróżnia dziwaczek jalapa?
Ta nietypowa roślina pochodzi z Peru i Meksyku, a bywa także nazywana dziwaczkiem peruwiańskim. Dziwaczek jalapa jest byliną. W Polsce uprawia się go jako roślinę jednoroczną.
W naturalnym środowisku dziwaczki jalapa mają formę krzaczastą i dorastają do ok. 1 metra wysokości. Kluczowym wyróżnikiem tej rośliny są kwiaty, zarówno ich kolorystyka, jak i nietypowa pora kwitnienia. Istnieje wiele odmian ozdobnych, w tym m.in. rośliny o kwiatach prążkowanych.
Dziwaczek jalapa ma długą historię zastosowania w medycynie ludowej. Jak podają niektóre źródła, roślinę w celach leczniczych wykorzystywano jeszcze w czasach Azteków. W ziołolecznictwie niektóre elementy rośliny stosowano m.in. do gojenia ran lub jako środek moczopędny.
Obecnie dziwaczki jalapa uprawia się głównie w celach ozdobnych. W niektórych częściach świata kwiaty są używane jako jadalne barwniki żywności.
Pachnące kielichy o zmiennych barwach
Kluczową zaletą dziwaczka jest nietypowe “zachowanie” kwiatów, stąd m.in. charakterystyczna, polska nazwa. Kwiaty dziwaczków mają formę kielichów, które otwierają się późnym popołudniem, zazwyczaj po godz. 16:00 (“kwiat czwartej godziny” to kolejna, potoczna nazwa tej rośliny). Kwitną także w dni pochmurne i są zapylane przez ćmy.
Co ciekawe, na pojedynczym krzewie mogą pojawić się kielichy w różnych kolorach, najczęściej w barwie białej, różowej lub żółtej. Płatki kielichów mogą być pasiaste lub prążkowane. Kielichy dziwaczka zmieniają także barwę w miarę dojrzewania. Zdarza się np., że krzew o kwiatach białych zmienia barwę na jasnofioletową. Jak podają niektóre źródła, płatki dziwaczka mogą również wykazywać właściwości fluorescencyjne (co odkryto dopiero w 2005 r.).
Roślina wydziela charakterystyczny, słodkawy zapach, określany czasem mianem „tytoniowego”. Późnym popołudniem, wieczorem i nocą aromat nabiera intensywności.
Na jakim stanowisku sadzić dziwaczka jalapa?
Roślinie najbardziej sprzyja stanowisko w pełni słoneczne. Dziwaczek jalapa dobrze rośnie w skrzynkach, a idealnym umiejscowieniem będzie nasłoneczniony balkon lub taras. Zalecana jest standardowa, żyzna gleba próchnicza o dobrej przepuszczalności i obojętnym odczynie pH.
Przy wyborze stanowiska w ogrodzie warto pamiętać, że dziwaczek jalapa dość dobrze rozsiewa się samodzielnie.
W polskich warunkach klimatycznych dziwaczkom szkodzą przede wszystkim niskie temperatury. Roślina wytrzymuje zazwyczaj chłód do ok. -5 stopni Celsjusza. W cieplejszych rejonach Polski krzewy należy jesienią osłonić. Zalecanym rozwiązaniem jest jednak wykopanie rośliny jesienią w całości i przechowywanie w podobnych warunkach jak dalie.
Czytaj też: Twoje rośliny marnieją? Rozwiązanie masz w kuchni za mniej niż 2 złote
Kiedy i jak wysiewać nasiona dziwaczka jalapa?
Uprawa rośliny nie jest skomplikowana. Nasiona dziwaczka są duże i wymagają standardowej pielęgnacji. Do pojemników można je wysiewać już w połowie lutego, ale zazwyczaj zabieg wykonuje się w połowie kwietnia.
Nasiona wysiewa się do dobrze spulchnionego podłoża, a przed wysiewem można je przez 24 godziny moczyć w wodzie. Zalecana, przykładowa mieszanka to ok. 20-30 proc. ziemi ogrodowej i ok. 80-70 proc. standardowego podłoża do wysiewu. Przyda się także niewielka warstwa drenażu.
Pojedyncze nasiona dziwaczka jalapa umieszcza się w odległości ok. 2-3 cm przy zachowaniu ok. 10 cm przerwy pomiędzy rządkami. Kiełki wschodzą dość szybko w standardowej, pokojowej temperaturze.
Młode sadzonki dziwaczka jalapa umieszcza się w gruncie zazwyczaj po „zimnych ogrodnikach”. Przed sadzeniem na miejsce stałe zalecany jest ok. 2-tygodniowy okres hartowania roślin. Doniczki można w tym czasie wystawiać na taras lub na balkon, powoli wydłużając czas ekspozycji.
Inna opcja to wysiew nasion bezpośrednio do gruntu, mniej więcej pod koniec kwietnia. Przy niskich temperaturach młode rośliny będą wymagać osłon.
